ĐÔI NÉT VỀ VŨ KHÍ KHÔNG GIAN MẠNG

Thuật ngữ vũ khí không gian mạng ngày càng được sử dụng rộng rãi bởi các chính trị gia và các nhà quân sự khi đề cập đến hành vi tấn công mạng của quốc gia này nhằm vào cơ sở hạ tầng của quốc gia khác. Tùy theo bối cảnh, mục đích sử dụng và kẻ tấn công, bất kỳ công cụ tấn công nào cũng có thể được xác định là vũ khí không gian mạng. Theo đó, các công cụ như Duqu, Stuxnet và các mã độc tương tự dễ dàng được xác định là vũ khí không gian mạng.

Thuật ngữ vũ khí không gian mạng hiện nay đang được hiểu là một loạt các công cụ phần cứng và phần mềm, nhằm khai thác các lỗ hổng trong hệ thống xử lý và truyền tải thông tin hoặc hệ thống kỹ thuật và phần mềm.

Vũ khí không gian mạng được chia làm 4 loại: Thứ nhất - Hệ thống chọn lọc (Selective system), Thứ hai - Các hệ thống tương thích với sự điều khiển từ bên ngoài (Adaptive systems with external control), Thứ ba - Các hệ thống tương thích tự hành (Autonomous adaptive system) và Thứ tư - Hệ thống tự học tự hành (Autonomous learning system).

Một trong những ví dụ điển hình cho vũ khí không gian mạng loại thứ nhất là sâu Stuxnet. Loại sâu máy tính này nhắm đến các hệ thống máy tính công nghiệp và gây ra thiệt hại đáng kể cho chương trình hạt nhân của Iran. Hai nước được cho là có liên quan đến việc xây dựng và phát tán loại mã độc này là Mỹ và Israel.

Một sự thật rằng, Stuxnet không gây hại đối với những máy tính sử dụng hệ điều hành Windows bị lây nhiễm, bởi đây không phải mục đích chính của sâu máy tính này. Điều mà Stuxnet tìm kiếm là bộ điều khiển lập trình (Programmable Logic Controller - PLC) được tạo ra bởi hãng sản xuất thiết bị Siemens (Đức). Đây là những hệ thống điều khiển công nghiệp thực thi tất cả các quy trình tự động trên các tầng nhà máy, trong các nhà máy hóa học, nhà máy lọc dầu, tại các đường ống, các nhà máy điện hạt nhân.  Những PLC này thường được điều khiển bởi máy tính. Thời điểm đó, Stuxnet tìm kiếm phần mềm điều khiển SIMATIC WinCC/Step7 của Siemens trên những máy tính bị nhiễm.

Các chuyên gia gọi Stuxnet là tên lửa mạng cấp quân sự, bởi nó được sử dụng để tiến hành cuộc tấn công mạng chống lại chương trình hạt nhân của Iran.

Thứ vũ khí này có thể âm thầm làm hỏng uranium đang được tinh chế hoặc phá hỏng các thiết bị. Bởi một khi đã bị lây nhiễm, máy tính điều khiển máy ly tâm chạy nhanh hơn hoặc chậm hơn bình thường. Tuy nhiên, kết quả vẫn hiển thị không có gì bất thường. Ước tính 5.000 máy ly tâm của Iran tại nhà máy hạt nhân ở Natanz đã “hóa điên” trong cuộc tấn công mạng cực kỳ bất ngờ này. Điều này làm tham vọng về các dự án hạt nhân của Iran bị chậm lại khoảng 2 năm.

Qua phân tích có thể rút ra một số đặc điểm nhận dạng vũ khí không gian mạng thứ nhất là được sử dụng để vô hiệu hóa cơ sở hạ tầng quan trọng của đối phương, nhằm gia tăng hiệu quả của đòn tấn công đầu tiên Việc sử dụng vũ khí không gian mạng thứ nhất tương tự như cấu trúc của cuộc tấn công hạt nhân đầu tiên và như một vũ khí tấn công chiến lược. Tuy nhiên, loại vũ khí này không có tiềm năng răn đe; có tác động gần như tức thời, thiếu cảnh báo trong quá trình sử dụng và nhu cầu đảm bảo bí mật của sự phát triển (thực tế là có sẵn) đưa những vũ khí đó vượt ra ngoài phạm vi của các thỏa thuận hiện có.

Một vũ khí không gian mạng được xếp loại thứ nhất dường như không có tác động đến các phương pháp chiến tranh. Đối với các đơn vị quân đội, việc sử dụng các vũ khí không gian mạng như vậy là không thực tế. Bởi nó đòi hỏi nhân sự có trình độ cao, có sự chọn lọc, không thể sử dụng ở cấp chiến thuật và cực kỳ tốn kém trong công tác chỉ huy, phát triển. Nó sẽ được đưa vào kho vũ khí của các lực lượng đặc biệt và thường sẽ là các mẫu được thiết kế riêng cho các nhiệm vụ cụ thể.

Về mặt tác động: vũ khí không gian mạng thứ nhất ảnh hưởng đến hệ thống thông tin, không có sự can thiệp vật lý; hệ thống được xác định nghiêm ngặt; hệ thống có khả năng khai thác các lỗ hổng bảo mật; xảy ra trong các hệ thống hạn chế, hệ thống đóng.

Về mặt kết quả của tác động: loại vũ khí này có kết quả dự đoán và lặp lại. Bởi mục tiêu của nó nhắm vào các hệ thống, tổ hợp hoạt động theo các quy luật và thuật toán cố định được cài đặt trước (tổ hợp điều khiển làm giàu uranium, hệ thống điều khiển SCDA… với các phần mềm nhúng điều khiển).