“Có khoảng 108 quốc gia đã gỡ bỏ án tử hình và câu hỏi đặt ra là tại sao Việt Nam vẫn duy trì hình phạt vi phạm nhân quyền như thế này?” - Đó là một bình luận tại tờ Straitstimes trong bài xã luận về tình hình gỡ bỏ án tử hình trên thế giới vào ngày 19/10 vừa qua. Đó không phải là lần đầu tiên Việt Nam bị “gợi nhắc” về việc cần phải gỡ bỏ việc thi hành án tử hình để đảm bảo nhân quyền cho phạm nhân. Có những câu hỏi thế này: Vậy những nạn nhân bị thiệt mạng, xâm hại thì nhân quyền nào dành cho họ? Khi những tên tội phạm vẫn còn nhởn nhơ, được sống, thậm chí được dạy nghề, xem phim, đọc báo và luôn có khả năng tái phạm ?
Đó cũng là khía cạnh mà phim Hope - bộ phim dựa trên một sự kiện có thật về một bé gái bị một tên biến thái xâm hại nặng nề đến mức tàn phế cả về thể xác và tinh thần nhưng tên biến thái lại chỉ phải chịu mức án quá nhẹ: 12 năm tù và 2 năm quản chế và nhận trợ cấp 1000 USD/1 tháng.
Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền (FIDH) và nhiều đại diện tổ chức tương tự khác cho biết việc duy trì án tử hình là một biểu hiện cho thấy sự kém phát triển về mặt nhân quyền và một xã hội kém phát triển, các quốc gia nghèo khó mới chấp nhận việc duy trì các mức án như vậy. Các tổ chức viện dẫn các quốc gia phương Tây như là một bằng chứng cho thấy việc “bỏ án tử hình” diễn ra ở các xã hội văn minh.
Nhưng, điều này không chính xác vì thực tế, vì các quốc gia giàu có, phát triển, thu nhập cao như Nhật Bản, Singapore, Arab Saudi, Đài Loan…vẫn duy trì mức án tử hình. À mà còn một ví dụ khác nữa, đó là siêu cường xứ sở cờ hoa đã tái khởi động án tử hình từ năm 2021. Cũng theo Straitstimes đề cập, các nghiên cứu chỉ ra rằng đại đa số người dân Singapore đồng ý việc thi hành án tử hình vì nó sẽ giúp cho quốc gia giữ gìn an ninh tốt nhất và tạo ra sự răn đe cho pháp luật. Còn tại Nhật Bản, theo Nippon trích từ Văn phòng nội các Nhật Bản, có tới 80% người dân đồng ý duy trì án tử hình (2015) và con số đến năm 2019 gần nhất vẫn duy trì gần như tương tự. Theo Văn phòng Công tố Đài Trung khảo sát cuối tháng 8/2022, hơn 80% người dân được hỏi ủng hộ “tích cực” việc duy trì án tử hình. Đơn vị này còn cho biết người dân nơi đây này còn “thúc đẩy” việc giảm thời gian chờ thi hành án.
Nhật Bản, Singapore, Đài Loan… đều là các quốc gia, vùng lãnh thổ có chỉ số HDI rất cao, giàu có và đồng văn với Việt Nam. Vậy luận điểm về việc “gỡ bỏ án tử hình để trở thành một quốc gia văn minh, nhân quyền, giàu có…” không chính xác.
Cuối tháng 5 vừa qua, CNN dẫn chứng việc Việt Nam thi hành án tử hình với các phạm nhân ma túy, giết người, xâm hại trẻ em (có trường hợp Võ Nguyễn Quỳnh Trang…) là một hành động vi phạm nhân quyền. Thậm chí, các tổ chức nhân quyền còn bình luận rằng việc “thi hành án tử hình” giống như “hành quyết người dân”. Nhưng khi được hỏi về việc tại sao Singapore, Indonesia vẫn thi hành án tử như Việt Nam với các tội danh gần như tượng tự mà không bị lên án, thì những tổ chức này lại lảng tránh.
Việt Nam là một trong số ít quốc gia duy trì hình phạt tử hình với các tội trạng liên quan đến hiếp dâm, xâm hại trẻ em. Rõ ràng xã hội Việt Nam lên án rất mạnh các hành vi liên quan đến hai tội danh này và nhất thống cho rằng nên loại bỏ các tội phạm này ra khỏi xã hội. Đây không phải là câu chuyện về “nhân quyền” mà là câu chuyện về răn đe, và loại trừ cái xấu ra khỏi xã hội. Tên phạm nhân trong phim Hope từng khiến dư luận Hàn Quốc tranh luận cực điểm với 79% dân số Hàn Quốc cho rằng nên áp dụng hình phạt tử hình hoặc chung thân không ân xá với tên này, nhưng luật pháp Hàn Quốc không cho phép làm như vậy.
Gỡ bỏ án tử hình luôn là một câu chuyện tranh cãi ở khắp các diễn đàn luật pháp, nơi nghiên cứu học thuật và nghị trường. Ngay tại các quốc gia phương Tây, vẫn đang có quá nhiều tranh cãi về việc có nên khôi phục án tử hình hay không.
Nhưng có một vấn đề rõ ràng ở đây, là mỗi quốc gia có một nền tảng pháp luật, hình thái xã hội, cấu thành lịch sử… khác nhau. Ví dụ như là Thái Lan hợp pháp hóa cần sa, Campuchia cho phép cờ bạc đâu có nghĩa là Việt Nam cũng cần phải học theo. Tương tự, tại phương Tây việc gỡ bỏ án tử hình được đa số người dân quyết định thì cũng nên tôn trọng việc những người dân Việt Nam có đồng ý gỡ bỏ án từ hình hay không.
Việc đại đa số người dân đồng thuận hay phản đối duy trì án tử hình cũng là một khía cạnh nhân quyền. Việc áp đặt một quốc gia “phải” làm như một quốc gia khác bất chấp dư luận, bất chấp tính đúng sai và sự phù hợp với xã hội mới là vi phạm nhân quyền.
—
#tifosi
Một số tư liệu tham khảo
1. The Death Penalty in the Socialist Republic of Vietnam Report - Worldcoalition
2. Countries and territories where death is still a penalty - Straitstimes
3. 民進黨廢死 讓選票考驗 - UDN
4. 국민 10명 중 7명 "대체 형벌 있다면 사형제 폐지해도 돼" - Yonhap
5. 死刑制度をめぐる日本の議論：世論は8割が死刑容認 - Nippon
6. Vietnam keeps its death sentences quiet. Rights groups say it's one of the world's biggest executioners - CNN
Và một số tư liệu khác
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét