Chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về dân tộc, tôn giáo là hành lang pháp lý cho thực hiện quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam

Việt nam là quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo. Chính sách nhất quán của Đảng ta là: “Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng tiến bộ”; đồng thời “phát huy những giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo; động viên các tổ chức tôn giáo. Chức sắc, tín đồ sống tốt đời, đẹp đạo, tham gia đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Trong thời kỳ đổi mới, quan điểm của Đảng về vấn đề dân tộc và tôn giáo có nhiều đổi mới được thể hiện qua các văn bản:

Nghị quyết 24- NQ/TW 16/10/1990 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác tôn giáo trong tình hình mới;

Chỉ thị 37 CT/TW 2/7/98 của Bộ Chính trị về công tác tôn giáo trong tình hình mới;

Nghị quyết 25- NQ/TW 12/3/2003 của BCHTWƯ về công tác tôn giáo;

Nghị quyết 24- NQ/TW 12/3/2003 của BCHTWƯ về công tác dân tộc;

Luật tín ngưỡng tôn giáo được Quốc hội thong qua năm 2016;

Chỉ thị số 18- CT/TW 10/1/2018 của Bộ chính trị về tiếp tục thực hiện nghị quyết 25-NQ/TW 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác tôn giáo trong tình hình mới. Những chủ trương quan điểm mới của Đảng về vấn đề dân tộc và tín ngưỡng, tôn giáo đã tạo hành lang pháp lý, tạo động lực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân dân, đồng thời là cơ sở và điều kiện để các tôn giáo, cả tôn giáo nội sinh và ngoại nhập đều có xu hướng hòa đồng, biến đổi, thích ứng, phù hợp với văn hóa, tâm thức dân tộc để tồn tại và phát triển.

Những chủ trương, chính sách pháp luật về vấn đề dân tộc, tôn giáo đồng thời là căn cứ pháp lý để giải quyết những mâu thuẫn giữa giáo luật với pháp luật của Nhà nước. Về cơ bản, các tôn giáo đều tự giác thực hiện trên cơ sở thượng tôn pháp luật, tôn trọng lợi ích chung của xã hội và cộng đồng dân tộc, trong đó có lợi ích của tôn giáo mình. Vì vậy tuy có nhiều dân tộc và tôn giáo tồn tại, nhưng không có xung đột, chiến tranh tôn giáo.

 Tuy nhiên trên thực tế, dù chủ trương chính sách đúng đắn, pháp luật được hoàn thiện, nhưng nếu thực hiện không nghiêm, không tốt thì việc giải quyết mối quan hệ DT-TG cũng không hiệu quả, thậm trí gây xung đột, những điểm nóng CT-XH

Ví dụ: Chủ trương xây dựng thuỷ điện, phát triển kinh tế nâng cao đời sống nhân dân là chủ trương đúng, nhưng khi triển khai, có một số mặt tổ chức thực hiện không tốt dẫn đến nhiều hệ luỵ cho nhân dân vùng DTTS. Chẳng hạn như chính sách di dân để giải phóng mặt bằng để xây dựng thuỷ điện, nhiều chính sách không phù hợp, như: nhà ở tập trung thành khu, thành dãy; nơi ở cách nơi làm đồng xa…làm cho phần đông đồng bào không ở được ở nơi mơí, dẫn đến mâu thuẫn, bất đồng với chính quyền. Hoặc trong quản lý rừng phòng hộ, rừng nguyên sinh còn lỏng lẻo của chính quyền địa phương, nhất là cấp Tỉnh, cấp Huyện, dẫn đến rừng bị mất, bị phá, bị tự nhiên hoá, là một trong những nguyên nhân làm thay đổi khí hậu, làm giảm khả năng ngăn lũ, gây nên nhiều đợt lũ ống, lũ quét ở vùng DTTS.

Việc thực hiện chủ trương…là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị- xã hội.