Có thể nhiều bạn chưa biết, năm học 2022 - 2023, Chương trình Giáo dục phổ thông mới sẽ bắt đầu triển khai ở lớp 10. Điều đáng nói nhất, môn Lịch sử lại được xếp vào nhóm lựa chọn thuộc nhóm môn Khoa học và xã hội, tức là các thế hệ học sinh lớp 10 trở về sau sẽ không phải học Lịch sử nếu không muốn.
Tôi nghe tin mà thấy bàng hoàng. Nói cho các bạn nghe, cùng với Toán và Trung văn, thì Lịch sử là “một trong 3 môn quan trọng nhất” trong hệ thống các môn học ở Trung Quốc đấy. Trong khi đó, Lịch Sử ở Việt Nam lại trở thành môn phụ tùy chọn. Nghĩ mà chua chát thật.
Tại sao Bộ GD&ĐT lại đưa ra quyết định khó hiểu này? Nhiều người cho rằng đó là bởi vì lịch sử rất khó học, khó nhớ, đặc biệt là các sự kiện lịch sử... Cụ thể họ đưa ra dẫn chứng, Lịch sử là môn có kết quả thi thấp nhất trong tất cả các môn thi của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021, khi có 52,03% số thí sinh có điểm thi dưới trung bình.
Ngược dòng thời gian, Kỳ thi THPT Quốc gia 2019 có 70% số bài thi môn Lịch sử dưới 5; 4.3 là điểm trung bình môn, thấp nhất trong 9 môn thi. Điểm trung bình môn Lịch sử luôn thấp nhất trong mấy năm gần đây năm 2017 là 4.6; năm 2018 là 3.79".
Bàn về chuyện điểm số môn lịch sử, cũng năm 2019, trong chương trình Trường Teen, nhiều em học sinh đưa ra ý kiến rằng: điểm thấp không phải do học sinh lười học lịch sử mà là do nội dung, phương pháp giáo dục của BGD chưa phù hợp.
Bạn Minh Anh, đến từ THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành (Yên Bái) cho rằng điểm Sử thấp không phải do lỗi của học sinh mà do phương pháp giáo dục của BGD chưa phù hợp. Trong phần tranh biện gần 5p của mình, Minh Anh đã đưa ra 1 số phản biện: "Lỗi từ giáo dục và xã hội sẽ không bao giờ tồn tại song song với lỗi của học sinh mà chính từ giáo dục và xã hội nên mới tồn tại ý thức học sinh. Nếu các bạn có cách giáo dục hấp dẫn và thực sự thu hút tạo cho học sinh tư duy, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều áp dụng được vào thực tế giống như xã hội Mỹ thì chắc chắn không bao giờ học sinh để xảy ra chuyện 70% điểm Sử dưới trung bình."
Bạn Minh Anh nói tuy có phần đúng, nhưng nó không đi vào bản chất vấn đề. Thậm chí cá nhân tôi nghĩ, điểm thi môn Lịch sử thấp lỗi lớn nhất do chính học sinh thờ ơ lười học, không phải lỗi do nội dung và phương pháp truyền tải chưa phù hợp!
Nói thêm, đây là phản bác với quan điểm chứ hoàn toàn không có ý công kích con người.
Đồng ý, điểm môn Lịch sử thấp, một phần có lỗi do nội dung sách giáo khoa và cách dạy của nhiều giáo viên Sử không được tốt. Nhưng đấy không phải nguyên nhân, vấn đề chính nằm ở định vị của xã hội đối với môn Sử là chưa quan trọng, dẫn tới ngay các em học sinh không thực sự có động lực để tìm hiểu về nó. Nhiều khi Bộ giáo dục, Bộ văn hóa … xem nó như đứa con ghẻ, dẫn tới học sinh thờ ơ và xem nhẹ nó trong tiềm thức. Tóm lại, nhiều học sinh sẽ ít dành thời gian học Lịch sử, do các em nghĩ rằng: học cũng chẳng để làm gì, vì Lịch sử có quan trọng đâu, chứ không phải bởi lịch sử khô khan khó nhớ.
Vẫn câu nói cũ: Nếu muốn người ta sẽ có cách, nếu không muốn người ta sẽ có lý do!
Khác với các môn khoa học tự nhiên như Toán học, Vật lý, Hóa học v.v thì Sử học với tư cách là bộ môn khoa học về lịch sử đã không được đưa vào trong chương trình giáo dục của Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua, thay vào đó là môn học lịch sử như hiện tại. Sở dĩ có hiện tượng như vậy là bởi Việt Nam ta đôi khi đã lơ là lịch sử, có lẽ xã hội không thực sự đưa môn Sử như là sản phẩm của quá trình tư duy, nhận thức về lịch sử dân tộc trọn vẹn. Vậy nên với những thầy cô giáo không đủ chuyên môn và lòng nhiệt thành, đã chưa hề chỉ dẫn cho các em học sinh biết phải làm như thế nào để tự nhận thức về lịch sử, cũng như nhận thức về cuộc sống hiện tại không khơi gợi được sự ham muốn tìm hiểu về lịch sử.
Thật đáng buồn và chua chát, khi phải thừa nhận thẳng thắn rằng Việt Nam chúng ta thua xa Trung Quốc về khoản này, đó là định vị “tầm quan trọng của bộ môn lịch sử” trong nhận thức xã hội, từ đó phát huy tinh thần dân tộc của lớp trẻ.
Viết tới đây, nhiều bạn trẻ lười học Sử lại sẽ ngụy biện, kiểu giống như bạn Minh Anh, rằng: “Học sinh chỉ chán học lịch sử ở trên trường, chứ không học sinh nào chán học lịch sử dân tộc. Và các bạn đừng đánh đồng hai khái niệm này với nhau.”
Nhiều đứa trẻ thiếu hiểu biết, luôn phải kêu gào rằng sách giáo khoa lịch sử Việt cần phải hào hùng như Tam Quốc Diễn Nghĩa, Thủy Hử … thì học sinh Việt sẽ mê lịch sử như bên Trung Quốc thôi. Và rồi sao Lịch Sử Việt Nam không đưa những câu chuyện giật gân, kịch tính (như Sử Việt – 12 khúc tráng ca của Dũng Phan) vào giảng dạy, mà cứ luôn là những số liệu dẫn chứng vô tri.
Xin thưa, đây đều là những lời lẽ vô tri, thiếu hiểu biết. Nếu để cho các bạn trẻ tiếp xúc với mấy thứ dã sử/huyền sử xuyên tạc ấy và hiểu nhầm nó là lịch sử, thì đó là một mối hiểm họa khôn lường. Nhớ, lịch sử thì cần là lịch sử, dã sử/huyền sử và ấn phẩm xoay quanh không mang cốt lõi lịch sử thì nó sẽ là những thứ giải trí.
Đừng đánh đồng 2 thứ với nhau. Muốn hiểu đúng lịch sử xin mời đọc lịch sử, muốn thư giãn có thể tìm xem giải trí. Nó là 2 phạm trù khác nhau, phải tách biệt để tránh ngộ độc thông tin.
Việt Nam cần học Trung Quốc, không cần học đâu cả. Học sinh phải biết học lịch sử dân tộc trước khi biết tới giải trí. Mà ngay cả thứ giải trí mà vi phạm nguyên tắc “tính dân tộc”, “trảm” là chuyện hiển nhiên. Hãy xem ngôn tình và cung đấu mà đụng chạm đến “tính dân tộc” đã bị cấm ở Trung Quốc triệt để như nào thì biết.
Ở Trung Quốc, Tam Quốc Diễn Nghĩa - Hán Sở Tùy Đường hay Thủy Hử đơn giản chỉ là truyện phim dã sử, và lớp trẻ Trung Quốc thừa biết điều ấy. Nhưng để đạt được thành tích ấy, chính quyền và truyền thông đại chúng của Trung Quốc cũng đã hoạt động hiệu quả khi định vị xã hội, định vị quan điểm cho lớp trẻ hiểu đúng về lịch sử. Và công rất lớn nằm ở 2 quyết sách cực lớn của Bộ giáo dục Trung Quốc.
- Năm 2006, Trung Quốc có một cuộc đại cải tổ về giáo dục, cùng với Toán và Trung văn, thì Lịch sử được nâng lên tầm “một trong 3 môn quan trọng nhất” trong hệ thống các môn học. Đồng thời, nhà cầm quyền Bắc Kinh đưa bộ sách giáo khoa Sử mới vào giảng dạy, bất chấp trong bộ SGK ấy còn nhiều điểm các học giả thế giới cho là không trung thực, thiếu khách quan. Nhưng kệ, chỉ cần nó dào dạt tinh thần dân tộc, Trung Quốc cứ làm tới. Trong giáo trình lịch sử tân biên, các cuộc chiến tranh, các triều đại và cuộc đại cách mạng vô sản đã nhường chỗ cho các kiến thức kinh tế, công nghệ, tập tục và công cuộc toàn cầu hóa. Nguyên nhân, có thể là để hạn chế nảy sinh mâu thuẫn giữa các dân tộc bởi thực tại Trung Quốc ngày nay là sáp nhập bởi nhiều quốc gia khác nhau trong quá khứ.
Lần cải tổ này, tinh giản giờ học nhưng nhấn mạnh vai trò của lịch sử, có rất nhiều ý kiến trái chiều xung quanh đại cải tổ, nhưng có thể nhận ra một điều đó chính là tinh thần dân tộc của lớp trẻ Trung Quốc đang ngày một lên cao. Và tinh thần dân tộc, nó được xem là một trong những tiền đề để làm nên sự trỗi dậy của con rồng Trung Hoa.
- Và gần đây nhất, mới đây thôi, tháng 09/2019, Trung Quốc đã chính thức đưa vào sử dụng bộ sách giáo khoa lịch sử cấp THPT mới nhất với nhiều nội dung được bổ sung, sửa đổi. Đặc biệt, vấn đề chủ quyền đối với các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa trên Biển Đông đã thay đổi. Ngoài ta, còn đưa thêm khá nhiều nội dung mới vào SGK lịch sử như: “Triều Hán mở rộng lãnh thổ”, “Vai trò quan trọng của các dân tộc thiểu số phía Bắc trong sự nghiệp thống nhất quốc gia đa dân tộc Trung Quốc trong thời kỳ nhà Liêu, Tây Hạ, Kim và Nguyên”, “Các biện pháp liên quan để thống nhất đất nước và mưu tính biên cương thời kỳ Minh Thanh” … Dưới góc độ người Việt, tôi không thích điều này vì mơ hồ nghĩ đến về một thứ gọi là “Tinh thần Đại Hán”. Và vẫn như cũ, SGK Sử ấy của Trung Quốc dào dạt tính dân tộc. Cũng đúng, cần gì phải tuyệt đối khách quan, người Trung Quốc cần nhìn lịch sử dưới lập trường của chính họ. Như anh bạn tôi từng nói: “Tất cả các môn học đều có thể tự chọn tuỳ theo định hướng của mỗi người.
Chỉ riêng lịch sử phải là môn học bắt buộc. Học dân tộc ta là gì, tổ quốc ta ở đâu, ông cha ta thế nào và chính mình là ai... là những thứ buộc phải biết trước khi lựa chọn ta sẽ làm gì.”
Được biết, việc sửa đổi sách giáo khoa lịch sử lần này có định hướng thực tế cụ thể. Các yêu sách ly khai dân tộc và chủ trương độc lập hiện đang diễn ra trong giới trẻ ở Đài Loan và Hồng Kông đang thách thức tuyên bố thống nhất quốc gia truyền thống của Trung Quốc. Khuynh hướng ly khai này được cho là phần lớn bắt nguồn từ việc thiếu kiến thức và nhận thức sai về lịch sử Trung Quốc của người Đài Loan và Hồng Kông.
Việt Nam ta cần học Trung Quốc, không cần học đâu xa đâu, hãy bắt chước gã láng giềng truyền thông về lịch sử và tinh thần dân tộc.
Sử, trước hết phải là lịch sử đã. Và người dân tộc nào, trước khi khách quan đa chiều cần phải đứng trên lập trường dân tộc.
Trong tác phẩm nổi tiếng “Lịch sử nước ta”, Lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh có viết: “Dân ta phải biết sử ta/ Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.”
Đây không đơn thuần chỉ là lời kêu gọi mà còn là chân lý, là khoa học, là mỹ học. Bác nói “cho tường” nôm na nhưng thật sâu sắc: Phải biết lịch sử một cách tường tận, rõ ràng, cụ thể. Không dạy cho thế hệ tương lai biết tường tận về lịch sử là có lỗi với lịch sử.
Làm ơn, hãy đưa Lịch Sử trở lại thành môn học bắt buộc, thậm chí kể cả trở thành môn học chính thức, cần định vị lại đúng tầm quan trọng của môn học Lịch Sử trong nhận thức xã hội. Nguyên nhân rất đơn giản, lịch sử chính là sợi dây nối liền tiếng vọng ngàn xưa với hơi thở của thời đại, là sự kết nối liền mạch giữa quá khứ và hiện tại, hiểu biết về đúng sai phải trái. Một khi lớp trẻ không hiểu lịch sử dân tộc, sẽ trở thành một kẻ lạc loài, ngơ ngác trong dòng chảy bất tận của thời gian.
Lúc ấy, tương lai đất nước này sẽ đi đâu, về đâu?
Yêu nước ST.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét