NGĂN CHĂN, ĐẨY LÙI NHỮNG TIÊU CỰC CỦA VĂN HÓA NGOẠI LAI ĐỐI VỚI THẾ HỆ TRẺ HIỆN NAY

 Ở nhiều cách tiếp cận khác nhau có những quan niệm khác nhau về văn hoá. Nhưng theo Hồ Chí Minh, văn hóa hiểu một cách khái quát và toàn diện nhất, đó là: Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó được gọi là văn hoá. Vì vậy, văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn.

          Mỗi châu lục, quốc gia có nền văn hoá riêng, khác biệt, có thể xem đó là bản sắc hay là sắc thái riêng. Chính điều đó đã tạo nên “bức tranh văn hoá” nhân loại vô cùng phong phú, đa sắc màu. Văn hoá phương Tây có điểm tương đồng, nhưng cũng có nhiều khác biệt so với văn hoá phương Đông, do sự khác biệt về những điều kiện xã hội - lịch sử sáng tạo ra nó. Thực tế cho thấy, trong mỗi nền văn hóa ở từng quốc gia, dân tộc có sự tồn tại đan xen những giá trị tiến bộ, tích cực với lạc hậu, tiêu cực, phản văn hóa và văn hóa phương Tây không phải ngoại lệ. Có nhà nghiên cứu từng đề cập đến sự tương phản, xung đột văn hóa Đông - Tây trước bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời đề xuất biện pháp nhuốm màu tiêu cực, nghĩa là kỳ thị, chối bỏ văn hóa ngoại lai, trong đó có văn hóa phương Tây.

          Như chúng ta đã biết, giữa các nền văn hoá luôn có sự giao thoa, tiếp biến, nhưng rất dễ xung đột với nhau do những bất đồng, khác biệt, thậm chí dị biệt. Trước đây, các nước phương Đông, trong đó có Việt Nam chịu ảnh hưởng của văn hoá phương Tây bởi quá trình xâm lược, thống trị của  thực dân, đế quốc phương Tây. Dã tâm đồng hoá văn hoá bản địa là mục tiêu không thể chối bỏ của thực dân, đế quốc. Vì vậy, đồng thời với quá trình thống trị về mặt chính trị, vơ vét tài nguyên khoáng sản, bóc lột sức lao động, thì thực dân, đế quốc còn tìm mọi cách nô dịch về tinh thần, truyền bá tư tưởng, áp đặt giá trị văn hoá phương Tây; biến các nước thuộc địa trở thành bản sao văn hoá của phương Tây. Phong trào đấu tranh giành độc lập, tự do ở nhiều nước thuộc Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ - Latinh mà Việt Nam là tấm gương sáng đã chấm dứt ách đô hộ của thực dân, đế quốc, mở ra kỷ nguyên mới để xây dựng, bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

          Hiện nay, các nước phương Tây không từ bỏ tham vọng truyền bá những giá trị văn hoá trên toàn cầu. Văn hoá phương Tây tìm mọi cách du nhập vào Việt Nam bằng nhiều con đường và cách thức khác nhau. Đó là: Thông qua các loại hình nghệ thuật như điện ảnh, sân khấu, âm nhạc, hội họa, văn học; thông qua sách, báo, tạp chí; đặc biệt mạng Internet trở nên phổ cập trên toàn cầu; thông qua giao lưu văn hoá, hợp tác kinh tế và khoa học - công nghệ; thông qua việc du học của học sinh, sinh viên Việt Nam ở các nước phương Tây; thông qua con đường du lịch của khách phương Tây đến Việt Nam v..v. Như vậy, hàng ngày, hàng giờ văn hoá ngoại lai du nhập, thẩm thấu, tác động  đa chiều đến con người và xã hội Việt Nam. Không thể phủ nhận là cùng với tác động tích cực, thì tác động tiêu cực đối với thanh, thiếu niên không hề nhỏ, đó là: Sùng bái những giá trị vật chất và tinh thần của phương Tây, xem đồng tiền là trên hết “tiền là Tiên là Phật”, quay lưng với những giá trị và truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc; tôn thờ lối sống vị kỷ và chủ nghĩa cá nhân, cái tôi lấn lướt các giá trị cộng đồng, tập thể; thực dụng, chạy theo cám dỗ vật chất, đồng tiền; vì lợi nhuận, vì tiền, vì dục vọng cá nhân sẵn sàng gây hại, tước đoạt mạng sống người khác; sa đọa về đạo đức, tha hoá về nhân cách; tình trạng sống thử trước hôn nhân có chiều hướng gia tăng; mờ nhạt, xem nhẹ lý tưởng cách mạng... Qua các kết quả khảo sát thực tế cho thấy, hiện nay có một bộ phận không nhỏ thanh, thiếu niên bị tác động tiêu cực của văn hoá ngoại lai, nên có nhận thức và hành động sai trái, phản cảm, gây mối lo ngại sâu sắc trong cộng đồng xã hội.

          Từ những hệ lụy nêu trên, chúng ta cần phải nhận thức đúng đắn giá trị của bản sắc văn hóa của dân tộc; đồng thời phải có những giải pháp hữu hiệu để ngăn ngừa những tiêu cực của trào lưu văn hóa ngoại lai từ bên ngoài, đã và đang ảnh hưởng đến Việt Nam nói chung và giới trẻ nói riêng. Bởi lẽ, văn hoá thuộc về con người, xã hội loài người, do con người sáng tạo ra trong suốt quá trình lịch sử sinh tồn. Sự tác động của văn hoá ngoại lai đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam là một thực tế không thể phủ nhận. Đây là vấn đề rất hệ trọng, không thể xem nhẹ, lảng tránh mà đòi hỏi trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội. Cần phải tiến hành nhiều giải pháp hữu hiệu nhằm góp phần quan trọng đẩy lùi những tác động tiêu cực của văn hoá ngoại lai đến thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay./.