Nhà báo Hà Đăng: “Viết về Đảng là viết về người lãnh đạo cách mạng”.

 

Ở tuổi trên 90 nhưng nhà báo Hà Đăng (ảnh bên), nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo Trung ương) vẫn nhanh nhẹn, minh mẫn. Không chỉ vậy, đồng chí vẫn viết báo, dự hội thảo, thường xuyên trả lời phỏng vấn báo chí về lĩnh vực xây dựng Đảng và vẫn tham gia chấm Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (mang tên Búa liềm vàng). Nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21-6, phóng viên Tạp chí Xây dựng Đảng đã có cuộc trò chuyện cùng nhà báo Hà Đăng.

Phóng viên: Là người làm báo lâu năm, đồng chí đánh giá thế nào về công tác tuyên truyền về xây dựng Đảng trên báo chí hiện nay?

Nhà báo Hà Đăng: Tuyên truyền về xây dựng Đảng cùng với tuyên truyền về phát triển kinh tế - xã hội trong hệ thống báo chí là một trong hai trọng điểm. Báo chí tuyên truyền về xây dựng Đảng gồm nhiều mặt, xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Gần đây, bên cạnh việc tập trung tuyên truyền xây dựng Đảng về mặt chính trị, tư tưởng còn nổi lên tuyên truyền về đạo đức. Mấy nhiệm kỳ vừa qua, đặc biệt là nhiệm kỳ Đại hội XII, chúng ta đã đạt nhiều thành tựu nổi bật trong công tác xây dựng Đảng. Bên cạnh đó cũng còn một vấn đề nghiêm trọng, đó là sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và đi theo hiện tượng suy thoái này còn có biểu hiện của sự “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. “Tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” được coi là bước “ngắn” nhất dẫn tới đánh mất vai trò lãnh đạo của Đảng.

Trong xây dựng Đảng, mặt “xây” là chủ yếu và cơ bản nhất, nhưng cũng phải “chống” lại sự suy thoái, biến chất, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. “Chống” là rất cấp bách, tất nhiên phương châm về xây dựng Đảng bao giờ cũng lấy cái “xây” là chính, là cơ bản, bởi có “xây” mới thành cái tốt được. “Chống” là cấp bách bởi sự suy thoái là rất nghiêm trọng, nếu sơ hở một chút là chúng ta đánh mất vai trò lãnh đạo của Đảng, dẫn đến Đảng mất lòng tin trong Nhân dân. Trong các nguyên nhân dẫn tới làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng thì mất lòng tin trong Nhân dân là nguy hiểm nhất. Như thế công tác xây dựng Đảng phải tạo nên nhân tố tích cực, khắc phục tiêu cực để lấy lại niềm tin của Nhân dân.

Nếu đánh giá về sự đóng góp của báo chí đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, bên cạnh tuyên truyền đường lối nói chung cũng phải nói đến vấn đề tuyên truyền về xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Trong tuyên truyền về xây dựng Đảng, chúng ta phải đưa mặt tốt, mặt tích cực, cái chúng ta cần xây dựng lên, đồng thời phải đấu tranh với mặt suy thoái. Hiện nay trong hệ thống báo chí của Đảng có hai tờ báo lớn nhất, quan trọng nhất là Báo Nhân Dân và Tạp chí Cộng sản. Bên cạnh đó, tôi nghĩ Báo Quân đội nhân dân cũng có nhiều việc làm rất tốt, đặc biệt gần đây thể hiện rất rõ vai trò đấu tranh với các thế lực sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Ngoài ra cũng còn nhiều cơ quan báo chí khác nữa làm rất tốt công tác tuyên truyền về xây dựng Đảng nhưng cũng tùy thuộc vào từng lĩnh vực của họ và cơ quan chủ quản, địa phương phụ trách. Khi đánh giá một cơ quan báo chí phải hiểu một cách toàn diện, đánh giá một cách khách quan. Mặc dù được biểu dương, nhưng cũng đừng nên nói ta đã làm tốt nhất mà cần cố gắng phát huy. Người làm báo phải trung thành, trung thực, nhất là “không ngủ quên trên vòng nguyệt quế”.

Gần đây, Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (mang tên Búa liềm vàng) do Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Đài Truyền hình Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam đồng tổ chức đã mang đến “luồng sinh khí” mới cho công tác tuyên truyền về xây dựng Đảng. Dù “sinh sau đẻ muộn” so với nhiều giải báo chí khác, song Giải Búa liềm vàng đã khẳng định được vị thế, uy tín của mình trong đời sống báo chí nước nhà, nhờ đó thu hút, động viên, khuyến khích nhiều cây bút chuyên và không chuyên đến từ khắp các cơ quan báo chí trong cả nước tham dự. Tất nhiên, người viết tác phẩm báo chí mà chỉ chăm chăm giải thưởng thì có thể sẽ có nhiều điều không hay, nhưng đó cũng là động lực để họ phấn đấu, nỗ lực. Cùng với Giải Báo chí quốc gia, có thể nói Giải Búa liềm vàng là giải báo chí được các nhà báo mong chờ và khát khao chinh phục nhất trong sự nghiệp làm báo của mình. Và nói đến Giải Búa liềm vàng, chúng ta cũng không thể không nói đến vai trò và những đóng góp xứng đáng của Tạp chí Xây dựng Đảng với tư cách là Cơ quan Thường trực của Giải.

Phóng viên: Để nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền về xây dựng Đảng, theo đồng chí đâu là giải pháp?

Nhà báo Hà Đăng: Cái cuối cùng nhất, then chốt nhất vẫn là vấn đề cán bộ. Muốn tuyên truyền tốt về xây dựng Đảng, mỗi cơ quan báo chí tùy chức năng, nhiệm vụ phải nắm vững đường lối chính trị của Đảng. Muốn làm tốt được điều đó thì phải tăng cường học tập, rèn luyện, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ về tư tưởng, đạo đức, phong cách, phải có nhận thức cho đúng, viết báo để phục vụ sự nghiệp cách mạng, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong mỗi cơ quan báo chí có Ban Biên tập phụ trách, lãnh đạo, có đội ngũ người làm báo, viết báo, nhưng còn phải có đội ngũ cộng tác viên là những trợ thủ đắc lực, là “cánh tay” nối dài của cơ quan báo chí. Phải không ngừng vận động, khuyến khích đội ngũ cộng tác viên, nhất là những nhà nghiên cứu về công tác xây dựng Đảng tham gia viết bài để tờ báo trở nên sinh động, nhiều màu sắc. Bác Hồ từng nói: “Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, người có tài mà không có đức là người vô dụng”. Rõ ràng, tài và đức đều quan trọng, nhưng đức phải là cái gốc của người làm báo.

Cơ quan báo chí cũng phải có nhiệm vụ đi sát thực tế để xem công tác tuyên truyền đưa vào đời sống nhân dân ra sao, đồng thời phát hiện ra khuyết điểm, để từ đó khắc phục, sửa chữa, làm cho Đảng ta ngày một tốt lên. Điều đó đặt ra cho nhà báo nhiệm vụ là phải đi sâu, đi sát vào thực tiễn cuộc sống và tuyệt đối không bao giờ được tự cao, tự mãn, viết được bài báo hay đã tưởng là mình giỏi hay mình hơn thiên hạ. Gần đây chúng ta thường nói: “Muốn đưa nghị quyết vào cuộc sống thì trong nghị quyết phải có cuộc sống”. Thực tế đời sống rất sinh động, đó sẽ là nơi nhà báo làm nên những tác phẩm báo chí gần gũi, chân thực, có sức lay động công chúng và cũng có thể nói thực tế là “thầy” của nhà báo. Tôi chợt nhớ đến lời dạy của đồng chí Tố Hữu từng căn dặn lớp nhà báo trẻ chúng tôi ngày trước: “Làm báo Đảng phải có 3 bằng đại học, đó là đại học chính trị, đại học văn hóa và đại học đường đời”. Kiểm nghiệm từ bản thân hơn 70 năm cầm bút, tôi có thể khẳng định bằng “đại học đường đời”, tức lăn lộn vào thực tế đời sống là rất quan trọng.

Đội ngũ nhà báo luôn tồn tại lớp trước và lớp sau. Cái suy nghĩ lớp trước chỉ muốn dạy dỗ lớp sau là không đúng. Lớp sau cũng phải thấy được ở lớp trước nhiều ưu điểm, mình cần phải học tập, nhưng đừng nghĩ cái gì người đi trước cũng giỏi nhất. Thế hệ trước đừng bao giờ cho rằng mình đã đạt đến đỉnh và lớp trẻ không bao giờ đạt tới rồi sinh ra coi thường, không tin tưởng vào lớp trẻ, tức là không tin tưởng vào sự phát triển của báo chí. “Tre già măng mọc”, đó là quy luật. Lớp trước tuổi cao sức yếu, có ai giỏi toàn diện đâu. Như tôi bây giờ viết bài báo khó lắm, trước đây ngồi “múa bút” mấy tiếng đồng hồ là được bài xã luận, bình luận chính trị, còn bây giờ leo vài bậc cầu thang đã mệt, huống chi vắt óc mấy tiếng viết bài?! Nhà báo phải mang trong mình khát vọng có những bài báo hay nhưng không phải làm báo để lưu danh. Phải nên nhớ tri thức của nghề báo là vô tận nên mỗi nhà báo phải ra sức học tập, rèn luyện, thế hệ trước và thế hệ sau, lớp già và lớp trẻ giúp đỡ lẫn nhau để tiếp nối truyền thống vẻ vang của báo chí cách mạng Việt Nam, một nền báo chí đã trải qua gần một thế kỷ.

Phóng viên: Thưa nhà báo Hà Đăng, người làm báo vẫn thường nói viết về Đảng là gắn liền với 3 chữ “k”: Khó, khô, khổ. Quan điểm của nhà báo về vấn đề này như thế nào?

Nhà báo Hà Đăng: Tôi nghĩ khổ và khó thì chắc chắn rồi, bởi để viết được một bài báo hay, dù ở thể loại nào cũng phải lao tâm khổ tứ nhiều lắm, chứ đâu phải chỉ “múa bút” mà ra bài. Còn khô hay không lại là chuyện khác. Khô khan hay tươi mát, nhạt nhẽo hay đậm đà tùy thuộc khá nhiều vào tình cảm của người viết. Viết về Đảng mà không có lòng tin yêu, không có sự đam mê, chỉ cốt viết cho xong bài được giao, hoàn thành kế hoạch, sao tránh khỏi lời chê “khô như ngói”, “lạnh như băng”. Ngược lại, viết với niềm thiết tha, tâm huyết với Đảng, với sự nghiệp cách mạng, thấu hiểu tinh thần “cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén” thì ai có thể nói đó là khô?

Nói về việc này tôi lại nhớ đến một kỷ niệm cũng vào thời điểm này nhưng cách đây 20 năm về trước. Trong bài “Viết về Đảng, trách nhiệm và vinh dự của người làm báo” tham luận đọc tại Hội thảo “Báo chí viết về Đảng Cộng sản Việt Nam” do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức, tôi có mấy dòng: “Viết về Đảng tức là viết về người lãnh đạo cách mạng, về công việc lãnh đạo mà cứ như là viết về chính bản thân cuộc sống - cuộc sống của cách mạng, của Nhân dân và của chính mình”. Tham luận này được đăng trên Tạp chí Cộng sản, số 12 tháng 6-2001. Ngay sau đó, tòa soạn nhận được sự phản ứng dữ dội của một cộng tác viên, cũng là chuyên viên nghiên cứu về Đảng. Đồng chí ấy nói: “Viết vậy là sai quan điểm. Tại sao lại nói viết về Đảng là viết về người lãnh đạo? Thế có viết về cán bộ, đảng viên không?...”.

Đồng chí Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản hồi đó đã viết thư trả lời, phê phán bằng những lời lẽ gay gắt: “Lời phê phán của cộng tác viên là vô trách nhiệm, không đọc kỹ bài báo mà đã vội vàng chụp mũ”. Nghe nói, đồng chí cộng tác viên ấy về sau rất hoang mang. Tôi làm lành. Thôi mình viết mà để người ta hiểu lầm thì mình cũng có phần trách nhiệm. Toàn văn đoạn tôi viết như sau: “… Làm thế nào để mọi người làm báo chúng ta đều cảm thấy có vinh dự lớn lao được cầm bút viết về Đảng, và vì vinh dự ấy thấy trách nhiệm nặng nề khi cầm bút. Hơn thế nữa, khi trách nhiệm và vinh dự đã hòa quyện với nhau thành bản năng thì ngòi bút sẽ trở nên thanh thoát, phóng khoáng và sinh động. Viết về Đảng tức là viết về người lãnh đạo cách mạng…”.

Người lãnh đạo cách mạng nói ở đây không ai khác chính là Đảng Cộng sản Việt Nam!

Phóng viên: Xin cảm ơn nhà báo Hà Đăng về cuộc trò chuyện thân tình này. Xin kính chúc nhà báo thật nhiều sức khỏe, tiếp tục có những tham góp đầy trách nhiệm với những người làm báo, nhất là đội ngũ những nhà báo trẻ hôm nay.