Như chúng ta đã biết, kiểm tra là một phương thức lãnh đạo của Đảng. Đã là cán bộ, đảng viên, đặc biệt cán bộ chủ trì thì đều phải ghi nhớ rất rõ điều này: “Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo”. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực và lực lượng to tát của nhân dân, mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bộ, mới sửa chữa và giúp đỡ kịp thời”. Theo Người, mục đích của công tác kiểm tra chính là phát hiện những hạn chế, bất cập, thiếu sót trên mọi phương diện trong quá trình tổ chức thực hiện để hoàn thành tốt nhất công việc đề ra. Thông qua kiểm soát, những khuyết điểm mới được phát hiện và khắc phục kịp thời; nhờ có kiểm tra mà biết rõ cán bộ và nhân viên tốt hay xấu, mới biết rõ ưu điểm và khuyết điểm của các cơ quan, của các mệnh lệnh và nghị quyết. 

Mục đích của công tác kiểm tra, giám sát không phải “vạch lá tìm sâu” mà cốt lõi phải giáo dục, làm cho cán bộ, đảng viên nhận ra cái chưa đúng để khắc phục. Hay nói cách khác, chúng ta phải “xây” tốt thì mới “chống” mạnh. Và quan điểm trong Nghị quyết 847 cũng chỉ rõ: “Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, “xây” là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài, “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách”. Thực tế, có không ít cán bộ, đảng viên trong quá trình chiến đấu, công tác vi phạm, phải xử lý kỷ luật, nhưng sau đó được đồng đội, tổ chức chỉ ra, góp ý và với tinh thần cầu thị, tiến bộ đã khắc phục, phấn đấu vươn lên, trở thành cán bộ, đảng viên tốt, được nhân dân yêu quý, đồng đội mến phục. Như vậy, công tác kiểm tra, giám sát đã có vai trò quan trọng trong giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên tiến bộ, trưởng thành.