BẢO HỘ THỊ TRƯỜNG TRONG NƯỚC VÀ MỞ CỬA THỊ TRƯỜNG NƯỚC NGOÀI LÀ BẢN CHẤT KHÔNG ĐỔI CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN TRONG 

XU THẾ TOÀN CẦU HÓA VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY

 Trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, công cụ thuế quan bị giới hạn sử dụng nên các công cụ phi thuế quan có xu hướng được sử dụng ngày một rộng rãi hơn ở đa số các nước. Xu thế tự do hóa thương mại được các nước tư bản sử dụng ở những mức độ khác nhau, tùy thuộc vào lợi ích của các tổ chức độc quyền lớn có khả năng chi phối.

Các chính phủ tư sản cũng chủ thể trực tiếp đàm phán, thương lượng, viện trợ ưu đãi và cả gây sức ép để mở cửa các thị trường nước ngoài cho hàng hóa và vốn đầu tư của các tập đoàn nước mình. Đặc biệt là các hợp đồng kinh tế có giá trị lớn bao gồm cả các hợp đồng mua bán vũ khí.

Sự phổ biến cơ chế nhà nước trực tiếp tham gia vào các cuộc đàm phán song phương và đa phương trên trường quốc tế nhằm giải quyết các xung đột lợi ích giữa các nước cũng làm giảm đi nguy cơ tranh chấp giữa các tập đoàn độc quyền ở các nước khác nhau. Các văn bản pháp lý được đại diện của các chính phủ ký kết với nhau trong mọi trường hợp đều vô hiệu hóa được những động thái lũng đoạn của một vài tập đoàn độc quyền vì lợi nhuận ích kỷ của họ. Điều đó không cho phép xảy ra các cuộc xung đột bằng vũ lực giữa các nước lớn. Chiến tranh thương mại vẫn rất phổ biến, nhưng từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ II đến nay đã không còn những cuộc chiến tranh “nóng” giữa các cường quốc. Vũ lực vẫn còn được sử dụng nhưng bị giới hạn trong các cuộc xung đột cục bộ, không dẫn đến chiến tranh lớn giữa các cường quốc.

Toàn cầu hóa thị trường chứng khoán được đẩy nhanh hơn hết so với các thị trường khác. Điều đó cũng buộc chính phủ các nước phải hợp tác với nhau để kiểm soát và điều tiết loại thị trường này. Sự biến động của thị trường chứng khoán ở một nước hoàn toàn có thể gây hậu quả khó lường tới các nước khác. Nó không chí là biên độ sức khỏe của một công ty hay một nước mà là của cả khu vực và thậm chỉ cả thế giới nếu là những thị trường chứng khoán lớn. Sự mở rộng phạm vi kinh doanh của các công ty xuyên quốc gia cũng là một biểu hiện mới liên quan tới chủ nghĩa từ bản độc quyền nhà nước. Trước khi các công ty xuyên quốc gia tới một nước đầu tư kiếm lợi thì chính phủ nước đó và nước sở tại cần phải có những thỏa thuận ở tầm vóc nhà nước. Bảo vệ lợi ích cho các công ty xuyên quốc gia này đương nhiên là thuộc về chức năng của nhà nước. Đây là một mối quan hệ chức đựng đầy mâu thuẫn, bởi vì lợi ích quốc gia của các nước thường không thể tối đa hóa mà chỉ có thể tối ưu mà thôi. Do vậy, việc đàm phán để đạt được điều đó là một công việc không thể không làm với tư cách là nhà nước - chủ thể thu và sử dụng tiền thuế của quốc gia, trong đó có các công ty xuyên quốc gia.

Trên thị trường xuất khẩu tư bản trong thế giới đương đại, xuất khẩu tư bản của các nhà nước (dưới hình thức viện trợ ưu đãi hoặc cho vay thương mại) cũng ngày càng có xu hướng gia tăng. Đằng sau những khoản đầu tư đó không chỉ là mục đích chính trị, quân sự, văn hóa... của nhà nước mà còn là lợi nhuận của các tổ chức độc quyền. Viện trợ cho nước ngoài của Chính phủ trở thành một bộ phận của điều tiết kinh tế trong nước. Được chỉ định thực hiện những dự án đó là một cơ hội lớn mà không có tập đoàn độc quyền nào không quan tâm. Đó có thể là một phương thuốc cứu nguy trong bối cảnh hàng hóa tồn đọng, công nghệ lỗi thời hoặc  giá trị cổ phiếu sụt giảm... Chỉ cần điều này thôi cũng đủ lý giải cho thực tế là trong các dự án viện trợ song phương, nước tiếp nhận chỉ được nhận một phần ít ỏi bằng ngoại tệ, còn đa phần là hàng hóa, công nghệ, thiết bị và chuyên gia của nước cung cấp.