CHUẨN BỊ NHỮNG TIỀN ĐỀ VẬT CHẤT CHO
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VẪN LÀ XU HƯỚNG LỊCH SỬ CỦA
 CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC

Thực tiễn kinh tế - xã hội ở các nước tư bản chủ nghĩa đương đại cho thấy rằng, vẫn tồn tại khả năng nới rộng biên độ phù hợp của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đối với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ngay trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản. Nói một cách khác là ngay trong điều kiện của chủ nghĩa tư bản đương đại, sự thay đổi về “lượng” (lực lượng sản xuất) vẫn chưa đủ để dẫn đến sự thay đổi về “chất” (quan hệ sản xuất) của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Với tư cách là phạm trù lịch sử, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa chắc chắn sẽ tự phủ định khi nó đạt tới những giới hạn lịch sử. Nhưng cần phải hiểu rằng, trong quá trình tiến tới những giới hạn lịch sử đó, chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước vẫn tiếp tục có sự phát triển và tất nhiên vẫn tiếp tục “chuẩn bị vật chất cho chủ nghĩa xã hội”. Hay nói một cách khác là nó đã, đang và sẽ tiếp tục có những sự phát triển nhờ khai thác những tiềm năng còn chưa khai thác hết trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa.

Trong lòng xã hội tư sản hiện đại cũng xuất hiện những nhân tố xã hội chủ nghĩa. Điều này cũng phù hợp với kết luận của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin về chủ nghĩa xã hội “thoát thai” từ trong nền văn minh tư sản.

Trước hết, đó là sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong điều kiện chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước.

Lực lượng sản xuất trong quá trình phát triển dưới tác động của cách mạng khoa học - công nghệ đồng thời diễn ra ở cả hai bộ phận cấu thành của nó: tư liệu sản xuất và sức lao động. Đối với tư liệu sản xuất thì bộ phận quan trọng nhất của nó là công cụ lao động do tác động của khoa học và công nghệ biến đổi theo hai hướng cơ bản là đại chúng hóa và cá thể hóa tư liệu sản xuất. Còn sức lao động con người (lực lượng sản xuất quan trọng nhất) thì ngày càng trở nên “cá nhân hóa" sâu sắc hơn. Trong bối cảnh tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển của lực lượng sản xuất trong chủ nghĩa tư bản ngày cảnh mạnh mẽ, thúc đẩy nhiều thành tựu về khoa học - công nghệ trong chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước. Hai quá trình song song đó diễn như một xu thế ngày càng mạnh và không thể đảo ngược được. Đó là một điều không thể nghi ngờ.

Thứ hai,chính từ sự phát triển theo xu thế nêu trên của lực lượng sản xuất dẫn tới sự thay đổi của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa theo xu hướng “tự phủ định"

Trong cấu thành giá trị của bất kỳ hàng hóa nào được tạo ra trong nền kinh tế đều có thể chia thành hai phần: khấu hao tư liệu sản xuất (phần cứng) và sức lao động kết tinh (phần mềm) vào đó. Như một quy luật diễn ra hai quá trình ngược nhau: sự sụt giảm tỷ phần của lao động quả khứ (phần cứng) trong cấu thành giá trị và sự gia tăng không thể đảo ngược tỷ phần của lao động “sống” (phần mềm) trong cấu thành giá trị của những sản phẩm lao động cơ bản.

Quá trình đó là một xu thế hiện thực không thể đảo ngược và tương ứng với nó là quá trình sụt giảm dần và gia tăng địa vị của hai loại chủ thể sở hữu hai bộ phận cấu thành đó. Tùy theo điều kiện lịch sử cụ thể sẽ xuất hiện thời điểm tự phủ định của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và sự xuất hiện quan hệ sản xuất mới tiến bộ hơn: quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa. Cũng có thể không nhất thiết phải dùng thuật ngữ này (với những ai không thích) nhưng không thể có lý do nào để tiếp tục gọi đó là quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. Một chế độ xã hội mà quyền lực và lợi ích của đa số được đặt ở vị trí ưu tiên so với thiểu số, người lao động được hoàn toàn tự do dê làm chủ thành quá lao động của chính mình theo nguyên tắc “làm cho mình và đóng góp cho xã hội theo khế ước xã. hội chắc chắn tốt đẹp hơn hạn chế độ tư bản chủ nghĩa đương đại.