Thời gian gần đây, bám vào một số sự kiện văn
hóa, văn học nghệ thuật (VHNT) gây ồn ào trên không gian mạng, nhiều phương
tiện truyền thông phát tiếng Việt ở hải ngoại và các tài khoản cá nhân trên
mạng xã hội có tư tưởng thù địch ra sức cổ xúy cho cái gọi là “nói khác”, “nói
ngược”...
Họ kích động rằng, muốn nổi tiếng thì các tác giả phải “nói
khác”, “nói ngược” trong lao động nghệ thuật. Thực chất, đó là chiêu bài nguy
hiểm nhằm kích động, lôi kéo môi trường VHNT đi ngược lại định hướng của Đảng.
THẤY GÌ TỪ THÁI ĐỘ ÁM CHỈ, BÓNG
GIÓ
Lợi dụng đời sống VHNT để truyền bá tư tưởng phản động, phá hoại
nền tảng tư tưởng của Đảng, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc... không phải
là thủ đoạn mới mẻ gì. Nó xuất hiện, tồn tại lâu nay và các thế lực thù địch
triệt để lợi dụng, khai thác nhằm kích động, lôi kéo công chúng. Những năm gần
đây, khi không gian mạng trở thành một “thế giới thứ hai” của đời sống con
người và xã hội, âm mưu, thủ đoạn lợi dụng VHNT, thị trường giải trí để chống
phá đất nước trên lĩnh vực tư tưởng-văn hóa của các thế lực thù địch lại càng
diễn biến phức tạp. Để tạo hiệu ứng đám đông, họ sẵn sàng dựng lên một “mẫu
hình” nhà văn, nghệ sĩ nổi tiếng từ những đối tượng cực đoan, bất mãn, suy
thoái... và ra sức tô vẽ thành “thần tượng” để dụ dỗ, lừa bịp công chúng. Chẳng
hạn một nhà văn Việt Nam suy thoái tư tưởng, đã rời bỏ Tổ quốc ra nước ngoài sinh sống, lại được Viện
Hàn lâm Pháp trao cho cái giải thưởng văn học hồi tháng 4 vừa qua là một
ví dụ. Từ chuyện này, một số tổ chức truyền thông có tư tưởng thù địch với Việt
Nam ở hải ngoại đã thực hiện các chiến dịch tô vẽ “thần tượng”; xuyên tạc môi
trường VHNT trong nước, bôi xấu, hạ bệ những nhà văn yêu nước. Họ tuyên truyền
rằng, văn nghệ sĩ Việt Nam muốn nổi tiếng, muốn thành danh thì phải học cách
“nói ngược”, “nói khác” với quan điểm, chủ trương của Đảng. Họ suy diễn về tự
do sáng tạo, về tư duy “khai phóng”, vượt khỏi những rào cản, định kiến để vươn
tầm quốc tế...
Nhìn lại
những diễn biến chính của đời sống VHNT trong thời kỳ đổi mới, nhất là giai
đoạn gần đây, chúng ta thấy rõ những dấu ấn đột phá của hội nhập. Nhờ đẩy mạnh
các hoạt động giao lưu, hội nhập theo định hướng của Đảng mà đời sống VHNT có
sự khởi sắc đáng ghi nhận. Chẳng hạn ở lĩnh vực điện ảnh. Nhiều đạo diễn Việt
kiều nổi tiếng trở về nước làm phim, mang đến luồng gió mới. Nhiều bộ phim có
giá trị nội dung, nghệ thuật tốt, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng của dân
tộc; phản ánh đậm nét những góc nhìn cận cảnh về lịch sử đấu tranh chống giặc
ngoại xâm, giải phóng dân tộc; ca ngợi vẻ đẹp đất nước, nền văn hóa, con người
Việt Nam... thông qua những lát cắt điển hình, được đông đảo công chúng hào
hứng đón nhận. Thành quả đó đã tạo động lực, khích lệ văn nghệ sĩ trong nước
phải vượt lên, tự đổi mới, làm mới bản thân để cạnh tranh với các đồng nghiệp
Việt kiều và các sản phẩm quốc tế nhập khẩu.
Tuy nhiên, sự hội nhập của
VHNT cũng là môi trường được các thế lực thù địch, thông qua truyền thông và
không gian mạng, gieo rắc, lèo lái tư tưởng phản động, đi ngược lại lợi ích
quốc gia, dân tộc. Cách đây 10 năm, khi còn sống, nhà văn Lê Văn Thảo, nguyên
Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, trong một lần trả lời phỏng vấn Báo Quân
đội nhân dân, đã nhấn mạnh rằng, điều ông và các nhà văn đã từng lăn lộn qua
chiến tranh lo ngại nhất chính là sự xuất hiện của thái độ “ám chỉ” trong sáng
tác VHNT. Lợi dụng vào tính hư cấu của VHNT, không ít tác giả đã bày tỏ khuynh
hướng sáng tạo đi ngược lại quan điểm, đường lối của Đảng bằng kiểu ám chỉ, do
họ bị tiêm nhiễm, kích động, ảnh hưởng bởi các luồng tư tưởng thù địch từ bên
ngoài. Hệ lụy của lối tư duy “ám chỉ” đó là một số văn nghệ sĩ đã suy thoái về
tư tưởng chính trị, rời bỏ quê hương ra nước ngoài sinh sống, sử dụng chính
ngòi bút, vốn sống, cảm xúc nội tại để “nói ngược”, “viết ngược”, làm phương
hại đến nền tảng tư tưởng của Đảng ta. Thậm chí, đã có một số ít nghệ sĩ nổi
tiếng, bị lôi kéo tham gia vào những bộ phim có nội dung xuyên tạc cuộc kháng
chiến chống Mỹ, cứu nước, bóp méo, bôi đen hình tượng Bộ đội Cụ Hồ trong chiến
tranh...
Nếu như trước đây, cách nói,
cách viết, cách thể hiện nhân vật theo lối “ám chỉ” được thể hiện một cách trực
cảm, trực giác... thì nay, trước làn sóng dư luận đa chiều, họ cổ xúy kiểu thái
độ bóng gió, mập mờ... Với hình thức thể hiện này, trong không ít tác phẩm
VHNT, bản sắc văn hóa dân tộc, sắc thái vùng miền, lịch sử quê hương, đất nước
hiện lên méo mó, lai căng, biến dạng. Trên phương diện luật pháp, rất khó để
bắt bẻ kiểu tư duy bóng gió, mập mờ này. Nhưng, dưới góc nhìn của công tác tư
tưởng-văn hóa, khi mỗi thứ lệch lạc đi
một chút, mỗi thứ méo mó, lai căng đi một chút... thì hệ lụy lâu dài đối với
văn hóa dân tộc và tương lai thế hệ trẻ là rất khó lường...
Thời gian gần đây, trong đời
sống VHNT và thị trường giải trí xuất hiện một số tác phẩm có biểu hiện như
vậy. Dư luận truyền thông thể hiện những góc nhìn đa chiều. Những tranh cãi nổ
ra không chỉ trên các diễn đàn không gian mạng mà còn kéo theo sự vào cuộc của
đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, phân tích, mổ xẻ dưới nhiều góc nhìn, góc độ
khác nhau. Thậm chí, trong một số trường hợp, những ồn ào trên không gian mạng
về vấn đề này còn trở thành chủ đề trên bàn nghị sự của Quốc hội.
TỪ THỊ HIẾU THẨM MỸ ĐỂ ĐẾN BẢN LĨNH THẨM MỸ
Nhìn vào những diễn biến đời
sống văn hóa, VHNT mỗi khi có tác phẩm, sản phẩm gây “sốt”, chúng ta thấy rõ
những tác động toàn diện của hiệu ứng không gian mạng. Nó thể hiện rõ tính hai
mặt của một vấn đề. Thứ nhất là, hội chứng đám đông từ những cơn “lên đồng” tập
thể, nó có thể tạo sức hút vô cùng mạnh mẽ kéo theo mọi thứ, mọi thành phần
trong dòng chảy ấy vào cuộc. Nếu đó là một khuynh hướng tốt, có ích cho đời
sống xã hội, phục vụ cho lợi ích quốc gia, dân tộc, sẽ rất có lợi cho công tác
tuyên truyền, giáo dục, quảng bá những giá trị tốt đẹp đến với người dân và du
khách quốc tế. Nhưng, nếu đó là một sản phẩm có chứa đựng yếu tố gây hại, sự
mập mờ trong quan điểm nghệ thuật giống như một loại virus gây bệnh, xâm nhập
vào tư duy, thị hiếu của công chúng, nguy hiểm khôn lường. Thứ hai là, chính
nhờ hiệu ứng mạnh mẽ của không gian mạng sẽ giúp các tác giả và giới chuyên
gia, nhà quản lý nhìn nhận vấn đề dưới những góc nhìn đa chiều, từ đó có sự
sàng lọc, thẩm định, định hướng sáng tạo theo quan điểm của Đảng.
Trong những năm tới, đất nước
ta có nhiều ngày lễ lớn, trong đó có kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội
nhân dân Việt Nam và đại lễ mừng 50 năm đất nước thống nhất. Trên lĩnh vực văn
hóa, VHNT, các thế lực thù địch đã và đang tiếp tục đẩy mạnh các chiến dịch
tuyên truyền, tung ra các sản phẩm xấu độc; sử dụng truyền thông và không gian
mạng cổ xúy, lôi kéo các tác giả “nói ngược”, “nói khác” nhằm bóp méo, bôi đen,
làm méo mó hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ và lịch sử đấu tranh cách mạng. Họ sử dụng các
phương thức ám chỉ, bóng gió, mập mờ, so sánh Sài Gòn-TP Hồ Chí Minh với các
thành phố lớn đã và đang xảy ra xung đột vũ trang trên thế giới... để xuyên tạc
lịch sử, văn hóa vùng đất Nam Bộ và cuộc đấu tranh của đồng bào Nam Bộ, góp
phần to lớn giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Đây là những biểu hiện nguy hiểm nhằm kích động hận thù dân tộc, âm mưu chia
tách lịch sử, văn hóa Nam Bộ ra khỏi nền văn hóa và lịch sử dân tộc, toàn vẹn
lãnh thổ. Một trong những biểu hiện phổ biến hiện nay là họ cổ xúy, ca ngợi
công lao của Nguyễn Ánh (Chúa Nguyễn, Vua Gia Long), coi nhân vật “cõng rắn cắn
gà nhà” trong lịch sử dân tộc như là một “anh hùng”, “cụ tổ” của lịch sử, văn
hóa Nam Bộ. Đáng tiếc là đã có một số người trong giới sáng tác có biểu hiện
dao động, bị cuốn theo lối tư duy này nên trong một số tác phẩm VHNT, đã thổi
phồng, thần thánh hóa công lao, che mờ tội của Chúa Nguyễn (Vua Gia Long), làm
sai lệch lịch sử, làm mập mờ, méo mó sắc thái văn hóa và bản chất tốt đẹp của
con người Nam Bộ. Từ góc nhìn sai lệch về nhân vật này, các thế lực thù địch áp
dụng lối tư duy liên tưởng để dụ dỗ, dẫn dắt công chúng hiểu sai lệch lịch sử
đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ
trong lòng dân Nam Bộ.
Để tạo tiềm lực văn hóa tinh
thần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, làm thất bại âm mưu “diễn
biến hòa bình” của các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa, VHNT, chúng ta
phải bám sát quan điểm của Đảng. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã nêu rõ
nhiệm vụ: “Chủ động nâng cao sức đề kháng của các tầng lớp nhân dân, đặc
biệt là thanh, thiếu niên đối với các văn hóa phẩm ngoại lai độc hại”...; “Nâng
cao vai trò của văn hóa, nghệ thuật trong việc bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách của
con người Việt Nam, nhất là trong thế hệ trẻ”... Như vậy, giải pháp căn bản và
lâu dài là chúng ta phải chủ động nâng cao sức đề kháng, nói cách khác chính là
củng cố, nâng cao bản lĩnh chính trị trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giới
trẻ. Muốn định hướng thị hiếu thẩm mỹ, phải xây dựng được bản lĩnh thẩm mỹ. Với
chức năng hướng đến “chân, thiện, mỹ”, dù thể hiện dưới góc nhìn nào thì trong
đời sống văn hóa, VHNT, bản sắc dân tộc là giá trị không thể mập mờ, cương thổ
quốc gia, lịch sử dân tộc là giá trị không thể xuyên tạc, đảo ngược.
Quy luật sàng lọc, tiếp thu,
tiếp biến và đào thải của văn hóa chính là cán cân công bằng, là thước đo công
tâm để khẳng định giá trị đích thực của tác phẩm, sản phẩm VHNT. Những người
làm văn hóa, đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa và giới chuyên gia thẩm định chất
lượng sản phẩm VHNT các cấp cần bám sát tính quy luật, nhất quán quan điểm của
Đảng để đưa ra những nhận xét, nhận định, dự báo; từ đó có giải pháp định hướng
dư luận và định hướng sáng tạo, lao động nghệ thuật một cách đúng đắn. Không
nên bị dẫn dắt bởi dư luận đám đông dẫn đến “đẽo cày giữa đường”, tạo cớ cho
các thế lực thù địch xuyên tạc, chống phá, cũng không nên chỉ dựa vào các quy
định của pháp luật để bày tỏ chính kiến một cách cực đoan, võ đoán, máy móc...
Sưu tầm
lịch sử thì không thể xuyên tạc
Trả lờiXóa