Giải pháp về huy động, phân bổ, sử dụng, quản lý hiệu quả các nguồn lực để đầu tư phát triển vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số

 Bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, chúng ta có nhiều thời cơ, vận hội mới để phát triển đất nước, nhưng cũng đưa đến nhiều nguy cơ, thách thức, tác động không nhỏ đến sự phát triển của cách mạng nước ta. Trên lĩnh vực công tác dân tộc, đất nước ta đã đạt được những kết quả có ý nghĩa hết sức quan trọng. Để phát huy thành tựu đạt được, thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc, đồng thời khắc phục khó khăn, thách thức, tạo bứt phá trong huy động, phân bổ, sử dụng, quản lý nguồn lực để đầu tư phát triển vùng có đông đồng bào DTTS trong giai đoạn tới cần thực hiện tốt, đồng bộ các nhiệm vụ và giải pháp sau:

Một là, thực hiện hiệu quả đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về sử dụng, quản lý nguồn lực cho phát triển vùng DTTS. Cân đối bố trí đủ nguồn lực thực hiện các chính sách đầu tư phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS bảo đảm trọng tâm, trọng điểm. Thực hiện tốt nội dung Nghị quyết số 120/2020/QH14, ngày 19-6-2020, của Quốc hội khóa XIV, về “Phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030”. Đẩy mạnh “đa dạng hóa nguồn lực, trong đó ngân sách nhà nước là quan trọng và có ý nghĩa quyết định, ưu tiên phân bổ vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trong thực hiện chương trình; huy động, khuyến khích sự tham gia, đóng góp của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân”(12).

Hai là, ưu tiên nguồn lực trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo hướng kiên cố. Đẩy mạnh xây dựng hạ tầng đồng bộ, nhất là hạ tầng giao thông nhằm tạo ra sự liên kết vùng để thu hút đầu tư cho phát triển vùng DTTS. Để thực hiện vấn đề này, ngoài các tuyến cao tốc, các tuyến giao thông trọng điểm kết nối các vùng do Nhà nước đầu tư, các tỉnh có đông đồng bào DTTS cần tập trung xây dựng hệ thống giao thông nội bộ, nhất là các tuyến liên huyện, liên xã. Trong đó, cần ưu tiên nguồn lực trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo hướng kiên cố nhằm bảo đảm đến năm 2025 có 100% xã có đường ô-tô đến trung tâm được rải nhựa hoặc bê-tông; 70% thôn có đường ô-tô đến trung tâm được cứng hóa...; đến năm 2030 trên 85% xã, thôn vùng có đông đồng bào DTTS có đủ hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH và đời sống của người dân. Việc đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ không chỉ thu hút được nguồn lực đầu tư cho phát triển KT-XH, văn hóa, mà còn góp phần nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai, như lũ ống, lũ quét, khô hạn, nước biển dâng,...

Ba là, dành tỷ lệ hợp lý nguồn vốn đầu tư ngân sách cho nội dung dạy nghề, đào tạo kiến thức khoa học quản lý các chương trình, dự án phù hợp với các vùng KT-XH. Đổi mới mạnh mẽ công tác tổ chức và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc từ Trung ương đến cơ sở, trong đó cần đẩy mạnh công tác bồi dưỡng, đào tạo mới, đào tạo lại. Để thực hiện tốt vấn đề này công việc cấp thiết là đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao năng lực đào tạo cho hệ thống trường dân tộc nội trú, các trường chuyên biệt Dự bị Đại học Dân tộc, một số trường đại học, như Học viện Dân tộc, Trường đại học các Vùng núi và Trung du Bắc Bộ, Vùng Tây Nguyên, Tây duyên hải Miền Trung, Tây Nam Bộ. Dành tỷ lệ hợp lý nguồn vốn đầu tư ngân sách cho nội dung dạy nghề, kiến thức và kinh nghiệm làm ăn bằng các ngành, nghề nông nghiệp và công nghiệp, dịch vụ. Ưu tiên đào tạo nâng cao trình độ dân trí và trình độ nghề nghiệp cho đồng bào các DTTS trong độ tuổi lao động.

Bốn là, phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư phát triển trong lĩnh vực giáo dục, văn hóa, bao gồm nguồn ngân sách nhà nước chi cho văn hóa; đẩy mạnh hợp tác công - tư, xây dựng cơ chế ưu đãi, miễn, giảm thuế, phí phù hợp với thực tiễn để thu hút nguồn lực. Bên cạnh đó, cần “Phát huy các lợi thế về tài nguyên rừng, khoáng sản, các cửa khẩu, văn hóa dân tộc đặc sắc, đa dạng và tiềm năng phát triển du lịch, dịch vụ...”(13). Đồng thời, phát triển nguồn nhân lực, ổn định dân cư, ưu tiên bảo tồn và khôi phục các giá trị văn hóa truyền thống, bản sắc của các dân tộc. Ưu tiên các chương trình, dự án cho phát triển KT-XH ở vùng có đông đồng bào DTTS có điều kiện đặc biệt khó khăn. Chú trọng đầu tư và khai thác các giá trị văn hóa truyền thống của các DTTS gắn với phát triển du lịch, dịch vụ để tạo việc làm, tăng thu nhập cho đồng bào các dân tộc thiểu số.

Năm là, đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo môi trường hấp dẫn thu hút nguồn lực đầu tư. Phát huy hiệu quả vai trò giám sát dân chủ ở cơ sở qua ý kiến của người dân theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng” thông qua hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể. Tiến hành thường xuyên và định kỳ công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong việc huy động, phân bổ, sử dụng và quản lý nguồn lực.

Sáu là, tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác với các nước, các tổ chức chính phủ, phi chính phủ theo các kênh ngoại giao của Đảng, Nhà nước và đối ngoại nhân dân nhằm thu hút các nguồn lực đầu tư; chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho các chương trình, dự án phát triển KT-XH ở vùng có đông đồng bào DTTS. Trong đó, cần tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ về thực hiện cơ chế, chính sách và giải pháp tại Quyết định số 2152/QĐ-TTg, ngày 18-12-2020, của Thủ tướng Chính phủ, về việc “Phê duyệt Đề án kéo dài thời gian thực hiện Quyết định số 2214/QĐ-TTg ngày 14-11-2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số” đến năm 2025”.

Có thể thấy, việc huy động, phân bổ, sử dụng, quản lý nguồn lực đầu tư của Đảng và Nhà nước ta trong những năm qua ngày càng hiệu quả hơn, vùng có đông đồng bào DTTS đã có thay đổi tích cực trong phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa cùng với nhiều lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, trong thời gian tới, để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 17-11-2022, Hội nghị lần thứ sáu khóa XIII “Về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và hội nhập quốc tế, cần chú trọng nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý, khai thác, huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực của nền kinh tế để đầu tư phát triển, tạo môi trường thuận lợi sự chuyển biến căn bản về kinh tế, xã hội, văn hóa ở vùng có đông đồng bào DTTS nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng có đông đồng bào DTTS nhanh và bền vững, hòa nhịp với sự phát triển KT-XH của cả nước; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, cải thiện đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, sớm đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, tiến tới trở thành nước công nghiệp hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa./.