Tục ngữ “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” của ông cha ta vẫn vẹn nguyên giá trị ở nước ta hiện nay

Câu tục ngữ “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” đã nói lên truyền thống đoàn kết của dân tộc ta. Đoàn kết là những đức tính quý báu của con người. Sự đoàn kết không chỉ trong gia đình, tập thể, dân tộc mà còn là nhu cầu chung của cả nhân loại. Trên thế giới, tất cả mọi người không phân biệt màu da, dân tộc, tôn giáo đều cần có sự đoàn kết yêu thương, chia sẻ lẫn nhau.

 

Đoàn kết là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam được thể hiện trong đấu tranh chống thiên tai, địch họa và trong cuộc sống hằng ngày. Những đức tính, tình cảm cao quý của con người như “Lá lành đùm lá rách”, “Lá rách ít đùm lá rách nhiều”, “Thương người như thể thương thân”… đã chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trong những lúc khó khăn. Cha ông ta đã lấy hình ảnh “ngựa” và “cỏ” để đưa ra một bài học đạo lý sâu sắc về tình thương yêu con người, đoàn kết, sẻ chia, giúp đỡ nhau, biết sống vị tha, thương yêu đồng loại.

 

Trong sự nghiệp cách mạng nước nhà, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm, chăm lo đến đời sống của nhân, luôn đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi vượt qua mọi khó khăn đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi cuối cùng, cả nước thống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong thư gửi đồng bào công giáo nhân dịp lễ Nôen, tháng 12 năm 1950, Bác viết: Đồng bào thân mến, Nhân lễ Thiên Chúa giáng sinh, tôi thân ái gửi lời hỏi thăm đồng bào và chúc đồng bào ngày Tết. Năm nay, một lần nữa chúng ta mừng ngày sinh nhật Đức Chúa trong khói lửa kháng chiến. Đó là vì bọn thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ đã làm trái với lòng Đức Chúa, chúng đưa họa chiến tranh hãm hại nhân dân ta. Cho nên nhân ngày này, chúng ta càng phải ghi nhớ lời dạy của Đức Chúa “Phải thương yêu nhau, đùm bọc nhau để chống kẻ hung ác”. Kẻ hung ác chính là bọn thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ.

 

Tháng 9 năm 1968, trong Bài viết gửi Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Bác viết: Tôi vừa được tin về những trận bão và lụt đã gây nhiều thiệt hại cho đồng bào ta ở miền Trung và Nam Trung Bộ, trong lúc quân thù càng thua càng điên cuồng đánh phá miền Nam nước ta. Tin ấy làm cho tôi rất thương xót. Tôi nhờ Chủ tịch và các vị chuyển đến đồng bào, chiến sĩ và cán bộ ta ở những vùng bị bão lụt lời thăm hỏi thân thiết nhất của tôi và của toàn thể đồng bào miền Bắc. Tôi tin rằng, để giải quyết tình hình khó khăn đó, đồng bào, chiến sĩ và cán bộ ta đoàn kết chặt chẽ, đùm bọc lấy nhau, giúp đỡ lẫn nhau, cố gắng tăng gia sản xuất, thì nhất định sẽ đánh thắng thiên tai đó cũng như đánh thắng địch họa.

 

Không chỉ có thiên tai, địch họa mà ngay cả cuộc sống thường ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn quan tâm. Đảng và Bác đã luôn lãnh đạo, chỉ đạo chăm lo đời sống cho nhân dân. Sau cách mạng tháng Tám với nhiệm vụ chống giặc đói, với việc “hũ gạo cứu đói”, “nhường cơm xẻ áo”, “lá lành đùm lá rách”; đã đạt được kết quả tốt đẹp. Điều đó đã chứng tỏ tình đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau trong hoạn nạn, khó khăn gian khổ, một nét đẹp, truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam.

 

Ngày nay trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, truyền thống đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau luôn được được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và toàn thể nhân dân ta giữ gìn và phát huy. Điều đó được minh chứng bằng những việc làm thiết thực cụ thể. Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghị quyết, văn bản, chính sách liên quan đến an sinh xã hội như bảo hiểm xã hội, cứu trợ xã hội, ưu đãi xã hội góp phần xóa đói giảm nghèo, tương trợ, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, người già cô đơn, không nơi nương tựa, đồng bào nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo…

 

Hơn nữa, tinh thần đoàn kết, tình thương yêu, đùm bọc, chia ngọt xẻ bùi còn được sự chung tay giúp sức của cả cộng đồng, nhân dân trong nước và kiều bào ta ở nước ngoài. Những năm qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các bộ ngành Trung ương, các cơ quan chức năng liên quan đã làm tốt công tác tham mưu và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2008 về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo. Thực hiện cứu trợ kịp thời các địa phương bị thiệt hại nặng nề do bão, lũ… hỗ trợ các địa phương bị hạn hán, ngập mặn. Nhiều chương trình thiết thực đi vào cuộc sống như chương trình ngôi nhà mơ ước, lục lạc vàng, vượt lên chính mình, nhịp cầu ước mơ, bếp yêu thương, mảnh ghép cuộc đời… là nguồn động viên to lớn cả về vật chất và tinh thần cho những người có hoàn cảnh khó khăn…

 

Bên cạnh đó, nhiều tổ chức, cá nhân và kiều bào ta ở nước ngoài đã quyên góp, hỗ trợ, giúp đỡ nhiều cá nhân, gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, tai nạn, rủi ro, bệnh tật… Nhiều câu chuyện cảm động, lòng tốt và những tấm gương cao đẹp giữa đời thường vẫn luôn tỏa sáng. Một chị bán vé số gửi trao chiếc phong bì với 30.000 đồng để đóng góp cho những bệnh nhân nghèo một đĩa cơm, mặc dù chị cũng không chắc đã giàu hơn họ. Một anh xe ôm tử tế, thân thiện tại bến xe Mỹ Đình nhận chở miễn phí cho tất cả các bệnh nhân từ Hà Giang xuống Hà Nội khám, chữa bệnh; những người bác sĩ hết lòng với bệnh nhân nghèo; những bệnh nhân nghèo ở xóm chạy thận giúp nhau vượt qua khó khăn… Có thể nói, không thể kể hết được những tấm lòng nhân ái, ấm tình người, chia sẻ giúp đỡ nhau. Chính sự cảm thông, sẻ chia sẽ là chiếc cầu nối giữa con người với con người, là nguồn cổ vũ, động viên to lớn, nâng đỡ, giúp những mảnh đời khó khăn vượt lên chính mình.

 

Mặc dù, trong cuộc sống vẫn còn có những con người thờ ơ, vô cảm, với lối sống ích kỷ, hẹp hòi trước những nỗi đau, hoàn cảnh khó khăn của đồng loại. Những ứng xử, lối sống này luôn bị xã hội phê phán, lên án và bài trừ. Song, không vì thế mà chúng ta lại phủ nhận những giá trị, truyền thống tốt đẹp bao đời nay của dân tộc Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng. Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa Xuân và phần xấu bị mất dần đi”[1]. Câu tục ngữ “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ” của ông cha ta đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị.

 

[1] Hồ Chí Minh (2011), Toàn Tập, Tập 15, Nxb CTQG Hà Nội, tr.672.