Xây dựng về chính trị - điều tất yếu với mọi quân đội

 Chính trị, với nghĩa phổ thông nhất là toàn bộ những hoạt động liên quan đến mối quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của chính trị là vấn đề giành và giữ chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước. Chính trị của quân đội là chính trị của giai cấp, nhà nước tổ chức và nuôi dưỡng quân đội. Nói đến chính trị của quân đội là nói đến bản chất giai cấp của đội quân đó. Không có loại hình quân đội “phi giai cấp”, “phi chính trị”, hay “trung lập về chính trị”; bởi, quân đội là sản phẩm của xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp, là công cụ bạo lực vũ trang của nhà nước để chiến đấu, bảo vệ thành quả mà lực lượng chính trị cầm quyền có được qua các cuộc đấu tranh giành quyền lực, nên quân đội bao giờ cũng mang bản chất giai cấp của nhà nước đã tổ chức ra và nuôi dưỡng nó. Cả lý luận và thực tiễn lịch sử cũng như hiện tại đều khẳng định điều đó.

Tọa đàm khoa học “Xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam tinh nhuệ về chính trị trong tình hình mới” tại Quân khu 1. Ảnh: qdnd.vn

Xây dựng quân đội về chính trị là xây dựng các mối quan hệ xã hội của quân đội, mà cốt lõi là xây dựng bản chất giai cấp của quân đội. Với tư cách là một bộ phận của nhà nước, quân đội của bất cứ thể chế chính trị nào cũng đều phụ thuộc vào đường lối chính trị của giai cấp cầm quyền và chiến đấu, phục vụ cho mục tiêu chính trị của thế lực cầm quyền. Mặt khác, các lực lượng chính trị cầm quyền bao giờ cũng tìm mọi cách để nắm quân đội thông qua các biện pháp về chính trị, tư tưởng, tổ chức và chính sách; trong đó, xây dựng quân đội về chính trị luôn là điều tất yếu đối với mọi quân đội, nhằm bảo đảm cho quân đội luôn là lực lượng tuyệt đối trung thành với mình. Điểm khác biệt chỉ ở chỗ: vấn đề xây dựng quân đội về chính trị được đặt ở vị trí nào trong so sánh với vấn đề xây dựng quân đội về vũ khí, trang bị. Đối với quân đội của thể chế chính trị tư sản, dưới sự chi phối của tư duy “vũ khí luận”, vấn đề xây dựng quân đội về vũ khí, trang bị luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, họ vẫn quan tâm đến xây dựng quân đội về chính trị thông qua các biện pháp về giáo dục tư tưởng, công tác tổ chức và chính sách, nhất là việc giáo dục mục tiêu chiến đấu cho binh sĩ và thực hiện đường lối giai cấp trong xây dựng đội ngũ sĩ quan.

Còn đối với quân đội của thể chế chính trị xã hội chủ nghĩa, vấn đề xây dựng quân đội về chính trị lại được đặt lên hàng đầu, được xác định là cơ sở nền tảng để xây dựng quân đội; bởi lẽ, trong khi không bao giờ xem nhẹ vai trò của vũ khí, trang bị, những người cộng sản luôn coi con người là yếu tố quyết định. V.I. Lênin đã khẳng định: “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường. Lòng tin vào cuộc chiến tranh chính nghĩa, sự giác ngộ rằng cần phải hy sinh đời mình cho hạnh phúc của người anh em, là yếu tố nâng cao tinh thần của binh sĩ và làm cho họ chịu đựng được những khó khăn chưa từng thấy”². Với tinh thần đó, V.I. Lênin đã coi việc xây dựng vững mạnh về chính trị là một nguyên lý căn bản trong xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân. Người thẳng thừng phê phán sự che giấu bản chất chính trị, giai cấp của quân đội tư sản, rằng: “Không lôi kéo quân đội vào chính trị - đó là khẩu hiệu của bọn tôi tớ giả nhân giả nghĩa của giai cấp tư sản và của chế độ Nga hoàng, bọn này trong thực tế bao giờ cũng đã lôi kéo quân đội vào chính trị phản động”³. Công khai bản chất giai cấp của quân đội kiểu mới, Người đã đề ra và tổ chức thực hiện nguyên tắc Hồng quân phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và coi đó là nguyên tắc quan trọng nhất, nhằm đảm bảo cho quân đội luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, với giai cấp công nhân, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, vì hạnh phúc của nhân dân.

Để xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, V.I. Lênin yêu cầu phải thường xuyên tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với quân đội; thực hiện chế độ công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội; thành lập cơ quan chính trị các cấp và thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong quân đội. Người nhấn mạnh: “Không có chính ủy thì chúng ta không có Hồng quân” và “… ở đâu kỷ luật giữ được vững nhất, ở đâu mà công tác chính trị trong quân đội, công tác của các chính ủy làm được chu đáo nhất… ở đấy không hề có tình trạng lỏng lẻo trong quân đội, quân đội giữ gìn được trật tự tốt hơn, và tinh thần của họ cũng cao hơn; ở đấy thu được nhiều thắng lợi hơn”⁴. Những tư tưởng đó của V.I. Lênin là kim chỉ nam cho hoạt động xây dựng quân đội của các nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa trước đây cũng như hiện nay. Xa rời những nguyên tắc cơ bản đó, quân đội sẽ không còn là đội quân cách mạng của giai cấp công nhân, không còn là công cụ bạo lực vũ trang tin cậy của Đảng Cộng sản trong đấu tranh bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Thực tiễn đã cho thấy, sự sụp đổ của Liên Xô năm 1991 đã để lại bài học vô cùng đắt giá về vấn đề xây dựng quân đội về chính trị. Do từ bỏ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với quân đội, từ bỏ những nguyên tắc cơ bản trong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, quân đội Liên Xô trong thời gian này đã mất phương hướng chính trị, không bảo vệ được chế độ và nhà nước xã hội chủ nghĩa, mặc dù quân số còn rất đông và được trang bị hiện đại.