Phê phán quan điểm cho rằng: “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường”

 

                                                                 

 

Việt Nam xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một tất yếu phù hợp với quy luật khách quan, xu thế phát triển của thời đại và đặc điểm tình hình cụ thể của đất nước nhằm hướng tới xây dựng một nền kinh tế phát triển có sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội theo mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều nước, nhiều đối tác vẫn chưa công nhận và cấp quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam. Lợi dụng vào tình hình đó, các thế lực thù địch lại tuyên truyền xuyên tạc nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và kêu gọi EU giữ nguyên phân loại nền kinh tế phi thị trường cho Việt Nam. Đây thực sự là những luận điệu xuyên tạc trắng trợn, vu cáo nền kinh tế Việt Nam

Chúng ta khẳng định chắc chắn rằng, cả về mặt lý luận và thực tiễn, Việt Nam đã là một nền kinh tế thị trường bởi lẽ:

Thứ nhất, nền kinh tế thị trường ở Việt Nam được hình thành và vận hành trên cơ sở nguyên tắc của nền kinh tế thị trường phổ quát trên thế giới.

Sự ra đời và phát triển của kinh tế thị trường trên cơ sở kinh tế hàng hóa, đã được hình thành lâu dài trong lịch sử, trải qua nhiều giai đoạn với nhiều mô hình cụ thể như kinh tế thị trường tự do ở Mỹ, kinh tế thị trường xã hội ở Đức, kinh tế thị trường nhà nước phúc lợi ở Thuỵ Điển, kinh tế thị trường phối hợp ở Nhật Bản, kinh tế thị trường đặc sắc Trung Quốc… Trong đó, vấn đề trung tâm của các mô hình này là giải quyết mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường. Có mô hình thì đề cao vai trò của nhà nước, có mô hình đề cao vai trò của thị trường và có mô hình kết hợp hài hòa giữa nhà nước và thị trường. Song hiện nay về cơ bản các nền kinh tế trên thế giới đều đang đang hướng đến xây dựng một nền kinh tế thị trường hiện đại, giải quyết hài hòa, hợp lý mối quan hệ nhà nước và thị trường nhằm tạo ra động lực cho tăng trưởng và phát triển kinh tế. Ở Việt Nam, nền kinh tế thị trường có đầy đủ các đặc điểm của kinh tế thị trường phổ quát triên thế giới: Vận hành đồng bộ, đầy đủ theo các quy luật khách quan của kinh tế thị trường (quy luật giá trị, cạnh tranh, cung – cầu…); Đồng thời, nền kinh tế này cũng được quản lý điều tiết của nhà nước pháp quyền bằng hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách….

Thứ hai, Việt Nam đáp ứng đầy đủ các tiêu chí kinh tế thị trường phổ quát

Trên thế giới hiện nay có nhiều bộ tiêu chí về nền kinh tế thị trường do các nước, các tổ chức khác nhau đưa ra, như: Bộ tiêu chí kinh tế thị trường của Mỹ (6 tiêu chí), bộ tiêu chí của EU (5 tiêu chí), các nguyên tắc thị trường của WTO (5 nguyên tắc), các chỉ số tự do kinh tế của tổ chức The Wall Street Journal và The Heritage Foundation (4 trụ cột)… Điều này cho thấy, bản thân các tiêu chí xác định một nền kinh tế là nền kinh tế thị trường hay phi thị trường cũng không thống nhất mà do các quốc gia, các tổ chức tự đặt ra các tiêu chí làm căn cứ để giải quyết các mối quan hệ kinh tế quốc tế.

Tuy nhiên, dù có số lượng tiêu chí đánh giá khác nhau, song cơ bản các tiêu chí này tập trung vào hai nhóm yếu tố chính là: tự do kinh tế và mức độ can thiệp của Chính phủ. Trên cơ sở đánh giá các tiêu chí này, thì Việt Nam hoàn toàn đã là một nền kinh tế thị trường hiện đại:

Về mức độ mở cửa của thị trường, tự do kinh tế cho thấy Việt Nam đã đạt được một sự tiến bộ vượt bậc, hiện tại độ mở cửa của nền kinh tế Việt Nam là hơn 200% GDP và được đánh giá là một trong những nền kinh tế có độ mở rất lớn. Khuôn khổ đầu tư tổng thể đã được hiện đại hóa và tạo thuận lợi cho đầu tư nước ngoài. Khu vực tài chính tiếp tục phát triển và việc cho vay theo chỉ đạo của các ngân hàng thương mại nhà nước đã được thu hẹp trong những năm gần đây… Chỉ số tự do kinh tế của Việt Nam có sự cải thiện đáng kể. Năm 2024, Heritage Foundation xếp hạng Việt Nam có chỉ số tự do kinh tế ở mức 62,8 điểm ở vị trí thứ 59/176 quốc gia trên thế giới.

Về mức độ can thiệp của Chính phủ, trước hết với những kết quả đạt được ở mức độ tự do thị trường đã là bằng chứng rõ về quy mô và phạm vi tác động của Chính phủ tới nền kinh tế thị trường là tích cực. Tiếp đến, ở phương diện trọng trách khác, Chính phủ Việt Nam đã và đang nỗ lực cao trong hoàn thiện hệ thống thể chế, trực tiếp là kịp thời ban hành các chính sách để khuyến khích hoạt động kinh doanh và có tác động tích cực đến sự tự do kinh tế của các doanh nghiệp, của người lao động. Cụ thể, Chính phủ đã có nhiều Nghị quyết quan trọng nhằm tạo khung khổ thể chế để các doanh nghiệp, các chủ thể xã hội phát huy các quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, sản xuất, tự do lao động; tự do tiền tệ... cải cách hành chính, thuế tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi và giảm áp lực thuế để các doanh nghiệp và các chủ thể xã hội tạo ra sự tăng trưởng kinh tế và việc làm đều đặn. Chẳng hạn, Luật Doanh nghiệp, Luật đất đai, Luật sở hữu trí tuệ… đã mang đến những sự cải thiện rõ ràng trong xây dựng kinh tế thị trường tại Việt Nam... Hiện đã có 73 quốc gia công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, trong đó có cả các nước phát triển như Anh, Hàn Quốc, Nhật Bản, Canada…

Như vậy, hoàn toàn có thể khẳng định, nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường hiện đại, mang những nét phổ quát của một nền kinh tế thị trường hiện đại trên thế giới. Đồng thời, còn mang những nét đặc trưng của Việt Nam, thể hiện xu hướng phát triển và mục đích của nền kinh tế thị trường mà Việt Nam đang xây dựng. Mọi luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cũng chỉ là những tiếng nói lạc lõng giữa dòng phát triển mạnh mẽ của dân tộc mà thôi./.