Đặc điểm tư tưởng xã hội chủ nghĩa từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII

Một là, phản ánh bước tiến xã hội giai đoạn chủ nghĩa tư bản đang hình thành, biến đổi và sự suy đồi của của chế độ phong kiến. Tư tưởng xã hội chủ nghĩa thời kỳ từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII nảy sinh trong quá trình châu Âu và Mỹ có sự chuyển biến từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản chủ nghĩa, sự xác lập phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa trên phạm vi thế giới. Nội dung tư tưởng xã hội chủ nghĩa thời kỳ này phản ánh sinh động diễn biến, tư tưởng trong cuộc cách mạng tư sản ở Tây Âu và Bắc Mỹ chống lại chế độ phong kiến, từng bước thiết lập hệ thống chính trị tư sản.

Hai là, có tính hệ thống và khá toàn diện trong đó thể hiện nổi bật tư tưởng công hữu về ruộng đất và bình đẳng xã hội mặc dù còn sơ khai và còn nhiều hạn chế. Với các cấp độ khác nhau, tư tưởng xã hội chủ nghĩa của các đại biểu từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII dần dần được đúc kết có tính hệ thống, hình thức thể hiện tư tưởng có sự phân tích, lập luận logic.

Ba là, con đường và phương pháp mang tính bạo lực là chủ yếu. Nếu như tư tưởng xã hội chủ nghĩa thời kỳ cổ đại, trung đại mới dừng lại ở khát vọng, mơ ước về một xã hội tương lai tốt đẹp bằng con đường, phương pháp để hiện thực hóa những mong ước đó là lý tưởng hóa trạng thái xã hội tốt đẹp của con người trong các áng văn, thơ, tiểu thuyết, giáo lý tôn giáo; đến thời kỳ này, tư tưởng về con đường và phương pháp xây dựng xã hội mới đa số mang tính bạo lực.

Bốn là, hình thức tư tưởng đa dạng, với nhiều dự án xã hội. Các đại biểu tư tưởng xã hội chủ nghĩa từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII đã biểu đạt tư tưởng của mình dưới nhiều hình thức đa dạng như thông qua một câu chuyện hư cấu, hoặc dưới dạng một luận văn, cương lĩnh cách mạng để thể hiện hiện tính phong phú, muôn vẻ của xã hội trong tương lai.

Năm là, vẫn thiếu tính lý luận, còn mang nặng tính ảo tưởng, xa rời thực tế. Mặc dù tư tưởng xã hội chủ nghĩa của các đại biểu thời kỳ này được thể hiện đa dạng, dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng nhìn chung vẫn thiếu tính lý luận, còn mang nặng tính ảo tưởng, thiếu thực tế, nặng về duy tình.