Diễn trình tranh chấp quần thể ngôi đền Preah Vihear giữa Campuchia và Thái lan diễn ra suốt hơn nửa thế kỷ qua, cho thấy di sản của thực dân để lại luôn là một vấn đề nhức nhối.
Mặc dù việc tranh chấp đã được Tòa án công lý quốc tế (ICJ) phán quyết là quyền sở hữu thuộc về Campuchia, nhưng vấn đề vẫn còn tồn tại nhiều khuất mắc trong lịch sử.
Năm 2008, Campuchia nộp đơn yêu cầu UNESCO đề nghị công nhận Preah Vihear là Di sản Thế giới. Việc Preah Vihear được UNESCO công nhận đã bùng lên căng thẳng mới.
Thái Lan cho rằng Campuchia đã sử dụng việc công nhận này làm tính pháp lý để khẳng định chủ quyền, điều này tiếp tục gây căng thẳng dẫn đến các cuộc đụng độ quân sự, đáng lưu ý là đã xảy ra các cuộc đụng độ từ 2008 đến 2011.
Diễn biến xấu nhất là cuộc đụng độ quân sự ác liệt trong những ngày qua.
Cuộc xung đột đẫm máu ở biên giới giữa Thái Lan và Campuchia trong những ngày gần đây đã khiến cộng đồng quốc tế hết sức quan ngại và lo lắng. Các quốc gia ASEAN cảm thấy như rơi vào trạng thái đóng băng những chương trình nghị sự và các mối quan hệ, hợp tác chiến lược.
Có thể nói là vậy, "chiến tranh không phải trò đùa", cuộc xung đột tàn khốc, ngay lập tức đã gây ra nhiều đau thương, mất mát không gì bù đắp nổi cho người dân của cả hai phía, hai đất nước là biểu tượng đặc sắc, mạnh mẽ của nền tảng văn hóa Phật giáo.
Nhận thấy rằng "những năng lượng xung tỏa của cuộc chiến" đang bắt đầu ảnh hưởng dữ dội, trực tiếp vào đời sống kinh tế xã hội, thương mại dịch vụ v.v. của cả hai đất nước và đồng thời trên toàn bộ khu vực.
Chiến tranh có nguy cơ sẽ tác động tiêu cực đến chính trường ngoại giao và nhiều thỏa thuận quốc tế của toàn khối ASEAN cũng như việc đảm bảo các nghĩa vụ của thành viên, tinh thần hữu nghị gắn kết với nhiều mục tiêu phát triển cùng có lợi trên mỗi quốc gia, dân tộc mà Hiến chương ASEAN đã giương cao những quy định v.v.
Việt nam chúng ta là một quốc gia có mối quan hệ láng giềng rất đặc biệt với đất nước Chùa Tháp gần gũi láng giềng, đồng thời cũng vô cùng quan trọng, ưu tiên giữ vị trí chiến lược cho nền kinh tế và ưu thế địa chính trị khi là "đối tác hợp tác chiến lược toàn diện" với xứ sở Chùa Vàng của người Thái.
Quan điểm của Việt Nam chúng ta là quan điểm "không chọn bên" hay "chọn chính nghĩa, không chọn bên", nghĩa là trong chính sách đối ngoại của Việt Nam luôn thể hiện sự độc lập, tự chủ và nguyên tắc bất di, bất dịch của một quốc gia.
Thay vì đứng về một phe phái cụ thể, Việt Nam lựa chọn ủng hộ những giá trị phổ quát, những hành động vì hòa bình, công lý, hợp tác và phát triển chung. Bên cạnh một lập trường kiên định với "chính sách quốc phòng 4 không" (bạn đọc có thể tự tra cứu về chính sách QP 4 không của Việt Nam ta).
Đây là một chính sách nhất quán, thể hiện quan điểm độc lập, tự chủ, hòa bình và hữu nghị của Việt Nam.
Chính vì vậy trong mỗi người Việt Nam chúng ta cần phải sáng suốt, thật sự bình tĩnh, không nên để cảm tính yêu, ghét, thù hận chi phối bằng những cái nhìn thiếu cơ sở trước đây, mà từ đó bốc đồng đưa ra những nhận xét hay quan điểm cổ xúy cho các hành động tấn công trả đũa, tiêu diệt lẫn nhau, ủng hộ tính chất thắng thua của mỗi bên trong cuộc chiến.
Bởi trước hết chính chúng ta đã sai với tinh thần và quan điểm, trách nhiệm và nghĩa vụ của một công dân Việt nam khi nhận thức và tư duy đã đi ngược lại những đường lối lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Nhà nước.
Khẳng định rằng, sai lầm có thể lớn hơn nếu chúng ta ủng hộ nhầm phe, tỏ ra thích chí, hả hê khi Thái Lan tiến công, hủy diệt người Campuchia, đất nước của đền Ăng Co Vát thiêng liêng, phản ánh sức tạo dựng huyền bí của bàn tay, khối óc người Khơ me cần mẫn và quen thương từng gian khó.
Không có lý do gì quá nghiêm trọng để chúng ta mong muốn gây tổn hại nhiều hơn đến đất nước, con người của xứ sở Chùa Tháp vốn đã có một lịch sử lâu đời gắn bó, nhiều yêu mến, thân thiết với chúng ta.
Một viễn cảnh chiến tranh khốc liệt toàn diện, sẽ dẫn đến làm suy yếu chính phủ Campuchia hiện tại do Hunmanet lãnh đạo, mà chúng ta chưa muốn nói đến một tình trạng bị lật đổ sẽ gây ra những nguy cơ tiềm tàng không thể đoán định được.
Lúc này, khi các đảng phái đối lập khác lên cầm quyền. Mối quan hệ láng giềng giữa Việt Nam - Campuchia sẽ dẫn đến sự khơi mào những khía cạnh tiêu cực, thậm chí là nổ ra một diễn trình nguy hiểm cho tương lai.
Điều này đồng nghĩa với vấn đề an ninh và hòa bình của Việt nam chúng ta sẽ luôn bị thách thức và bị đặt vào trạng thái căng thẳng, suy rộng ra những tiềm năng "địa chiến lược" của Việt nam ở Đông Nam Á sẽ bị lung lay, suy giảm.
Ta có thể hình dung sự liên đới nhiều sức ảnh hưởng tiêu cực do một "Campuchia luôn chống Việt Nam" xuất hiện, gây ra một trường nhận định sai lệch tới mỗi quốc gia trên toàn khối, không những làm xấu đi những hợp tác song phương xoay quanh tâm điểm Việt Nam mà điều này như một vết khắc được lặp lại, tuy không phải như quá khứ đấu tranh xóa chế độ diệt chủng Pôn pốt, nhưng tất nhiên Việt nam sẽ chịu bất lợi nhiều nhất.
Các bạn phải nhận ra rằng. Các phe phái đối lập với Đảng nhân dân Campuchia (CPP) do nhà lãnh đạo Hunsen đứng đầu đều là những đảng mang hơi hướng "chủ nghĩa dân tộc cực hữu - tư tưởng bài trừ - phát xít hóa.
Thực tế đảng từng được xem là mạnh thứ hai ở Campuchia, từng chiếm gần một nửa số ghế quốc hội là đảng "Cứu nguy dân tộc Campuchia" (CNRP) vốn là đảng của Sam Rainsy và Đảng Nhân quyền được liên minh thành lập vào giữa năm 2012 để cùng nhau chạy đua cuộc tổng tuyển cử 2013, mục tiêu chống lại các chính sách của Hunsen và đảng CPP của ông.
Lý do hiện nay, Đảng CNRP này không có ghế ở quốc hội là do đã từng bị Hunsen yêu cầu Tòa án Tối cao tố tụng và giải thể trong vòng 5 năm, cuộc điều tra và chứng minh vi phạm diễn ra vào năm 2017 theo những điều quy định của hiến pháp và chỉ hoạt động trở lại vài năm gần đây.
Nhìn chung, tư tưởng của các đảng phái liên minh này là "tập trung đa phương hóa và quốc tế hóa các mối quan hệ" để duy trì đường lối cực đoan, đề ra các chính sách phân biệt sâu sắc với Việt Nam hay nói đúng hơn là căn bản duy trì đường lối quyết chống lại sự ảnh hưởng của Việt nam, mưu đồ lật lại những vấn đề lịch sử một cách càn quấy, thiếu cơ sở khách quan để lên án, đề ra yêu sách, kiện tụng... chống Việt nam.
Đảng liên minh CNRP này cũng phần lớn hoặc là bài trừ, chống Cộng cực đoan hoặc dung chứa tàn dư cực hữu, diệt chủng Khơ me đỏ..., nó là một tổ chức hỗn hợp, tiền thân của nó chủ yếu là các bên còn lại ở "Hiệp ước hòa bình" được ký kết vào ngày 23 tháng 10 năm 1991 tại Pari - Pháp, bao gồm tới 20 nước tham gia đàm phán, trong đó với sự có mặt của Trung quốc, Anh, Pháp, Mỹ, Liên Xô là thành viên thường trực HĐBA Liên hợp quốc.
Nhìn lại các bên ở "Hiệp ước hòa bình Pari" để chúng ta thấy những khó khăn, thử thách trong công cuộc tranh đấu vì một Campuchia hòa bình, gắn bó tình hữu nghị với Việt Nam mà đảng nhân dân Campuchia và Hunsen đã miệt mài, gian khổ trong từng tranh đấu :
▪︎Đại diện Nhà nước Campuchia: Hun Sen, Dith Munty, Sin Sen, Tea Banh, Hor Namhong, Im Chhun Lim;
(Chính danh, là nhà nước được nhân dân bầu ra, có công thực hiện công cuộc giải phóng Campuchia, cứu nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng man rợ của Khơme đỏ, được Việt nam giúp đỡ)
▪︎Đại diện Khmer Đỏ: Khieu Samphan, Son Sen; (các lực lượng liên minh Khơ me đỏ được các nước chống Việt nam lúc bấy giờ tiếp tục viện trợ, hậu thuẫn và chứa chấp như Thái Lan, Trung quốc, Anh, Singapor...)
▪︎Đại diện Mặt trận Dân tộc Giải phóng Nhân dân Khmer: Son Sann, Ieng Mouly; (phe cộng hòa được Mỹ và dân chủ phương Tây bảo trợ, dựng lên để chống lại vai trò và thành quả giúp đỡ của Việt nam cũng như của Nhà nước Campuchia do Đảng CPP và Thủ tướng Hunsen lãnh đạo.)
▪︎Đại diện FUNCINPEC: Hoàng thân Norodom Ranariddh và cựu quốc vương Norodom Sihanouk, cũng là chủ tịch Hội đồng Quốc gia Tối cao. (Một phe phái bảo hoàng đứng đầu là quốc vương lưu vong Sihanouk, được nhóm Mỹ và phương Tây dẫn đầu ở Liên hợp quốc hết sức ủng hộ dùng làm "át chủ bài chính trị" quay lại hòng xóa bỏ vai trò giúp đỡ lật đổ chế độ diệt chủng Pôn pốt của Việt nam và công lao to lớn của nhà nước Campuchia - Hunsen).
Điển hình của một sự kiện chống Việt Nam do đảng Sam Rainsy chủ xướng là chúng đề ra yêu sách đòi lại đảo Phú Quốc của Việt Nam, xúi giục người dân Campuchia ở gần biên giới phá dỡ 6 cột mốc phân định lãnh thổ giữa hai nước.v.v
Kể cả hiện tại khi chúng ta muốn nói đến đảng hoàng gia FUNCIPEC là đảng luôn tỏ rõ chí hướng, nêu cao đường lối trung lập, thống nhất và dựng xây đất nước nhưng thực chất vẫn là tư tưởng dân tộc cực đoan, luôn luôn tìm cách liên minh với các thế lực Khơ me đỏ còn tồn tại, mục đích giành lấy sự cầm quyền lâu dài, lập lại các trật tự cũ nhằm củng cố quyền lực hoàng gia, địa vị quân chủ.
Hiện tại FUNCIPEC đa số bị thất cử, không còn nhiều ghế ở quốc hội, chỉ còn 5 ghế sau cuộc bầu cử thủ tướng mới Humanet.
Do đó, một Campuchia rối ren và bất ổn trong bối cảnh Đảng CPP - Hun sen mất đi quyền lực sẽ là một bước ngoặt lịch sử dẫn đến tình trạng căng thẳng, tiềm tàng những nguy cơ làm suy giảm vị thế địa chính trị của Việt nam ta. An ninh biên giới giữa hai nước không còn là một không gian quốc phòng "bình lặng" được tối ưu hóa về mặt chính trị và hợp tác truyền thống lâu bền giữa hai nền văn hóa của hai dân tộc...
Một chính phủ mới sẽ phá vỡ giềng mối hợp tác lâu dài, tạo ra những xung khắc trong nhiều chiều đối tác, hợp tác đang tăng cường lợi ích trên nhiều lĩnh vực quân sự, kinh tế, thương mại v.v. giữa ta và Campuchia.
Có thể tồi tệ hơn khi tư tưởng dân tộc cực hữu trỗi lên mạnh mẽ, do các đảng phái này vận động khởi xướng, chuyển sâu vào "ý thức hệ" người dân, được các nước dân chủ phương Tây và Mỹ cổ xúy, hình thành sự chống lưng hậu thuẫn, giật dây, kích động của bè lũ đế quốc, một số thế lực tư bản hùng hậu, đen tối từ bên ngoài...
Điều hiển nhiên, khi đó một Campuchia sẽ không còn Đảng cầm quyền CPP của Hunsen hoặc chỉ nói đến một chính phủ suy yếu các quyền lực tập trung thì viễn cảnh một "Campuchia với lực lượng Khơ me đỏ mới" gây bất đồng liên miên, mở toang cánh cổng xung đột với Việt Nam là điều khó tránh khỏi.
Nhìn sơ lược lại về lịch sử của thời đại hậu Khơ me đỏ, để chúng ta thấy được con đường mà Campuchia có được ngày hôm nay và cả những khó khăn, thách thức, cản trở mà Việt Nam, "quân tình nguyện Việt Nam" và nhân dân Campuchia trong giai đoạn đầu, dưới sự lãnh đạo của Hunsen và Đảng nhân dân Campuchia (CPP) - Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Cứu nước Campuchia ( រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា). Giai đoạn đã phải trải qua nhiều thử thách và gian khó không gì tả nổi, để từ đó giúp Campuchia ổn định, hòa bình, đứng vững và phát triển của ngày hôm nay.
Chứng kiến nạn diệt chủng vô cùng đau đớn và bi thương của đất nước do Khmer Đỏ gây ra. Vào năm 1977, Samdech Techo Hun Sen, lúc này là chỉ huy trung đoàn thuộc hàng ngũ Khmer Đỏ, đã kiên định chống lại, sáng suốt rời bỏ quê hương, tìm đến Việt Nam để tìm kiếm sự hỗ trợ, một sự cầu cứu khẩn thiết trong tâm khảm cội nguồn Khơ me, để được giải phóng Campuchia cứu lấy người dân đang ở trong vòng địa ngục, phi nhân bản của chế độ diệt chủng.
21h00 ngày 20/6/1977, Hun Sen cùng 4 người đồng đội thân thiết là Nhek Huon, Nuch Than, San Sanh và Paor Ean đã hành trình " Đi về phía Mặt Trời"
Sau khi được "Đội quân nhà Phật" (như lời của lãnh đạo Hunsen), giúp đánh đuổi, lật đổ chế độ diệt chủng, man rợ và bệnh hoạn đường lối của Pôn pốt - Khơ me đỏ.
Đất nước Campuchia bước vào giai đoạn hồi sinh và dần được gieo mầm cho một tương lai no ấm, phát triển thịnh vượng.
Việt nam chúng ta, sau chiến tranh chống Mỹ cứu nước còn vô vàn những khó khăn, đất nước chưa kịp khắc phục những hậu quả tàn khốc do chiến tranh để lại, nền kinh tế thì bị Mỹ bao vây cấm vận. Thế nhưng với trách nhiệm cao cả và tinh thần nghĩa vụ quốc tế. Nhà nước và quân tình nguyện Việt nam đã không tiếc máu xương và của cải vật chất, kiên cường chiến đấu và lớp lớp những người con ưu tú của dân tộc Việt đã ngã xuống để bảo vệ sự yên bình, bảo vệ sự sống của người dân trên đất nước thân thương Chùa Tháp, giúp nhân dân Cam puchia nhanh chóng lật đổ chế độ man rợ và khát máu diệt chủng Pôn pốt.
Kết thúc những ngày tháng thần tốc để giải phóng, Việt Nam với "Đội quân nhà Phật" đã từng bước giúp người dân Campuchia xoa dịu vết thương diệt chủng, hòa giải những chia rẽ dân tộc, khắc phục những khó khăn trong đời sống dân sự, kinh tế xã hội của đất nước.
Được quân tình nguyện Việt Nam với tinh thần và nghĩa vụ quốc tế cao cả, giúp đỡ về mọi mặt, viện trợ và hỗ trợ mọi thứ có thể để nâng dìu một đất nước Campuchia kiệt quệ về mọi nguồn lực trở nên hồi sinh một cách mạnh mẽ.
Nhà nước và chính phủ Campuchia non trẻ mới thành lập đã có thể tự khơi dậy nội lực, quy tụ sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, tiếp tục chống tàn quân Khơ me đỏ và từng bước kiến thiết dựng xây đất nước.
Các lĩnh vực an ninh quốc phòng, kinh tế xã hội trọng yếu như nông lâm ngư nghiệp, y tế, giáo dục, đào tạo nhân lực chuyên môn v.v. đều được Việt Nam hết lòng cố vấn, giúp đỡ tận tình để dựng xây vững chắc các nền tảng.
Từ năm 1979 đến 1985, Hun sen được chính phủ bổ nhiệm làm bộ trưởng Bộ ngoại giao, từ năm 1984 đến 1985 Hun sen được Quốc hội nhà nước bầu làm chức Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng.
Trong giai đoạn mới mẻ này, đất nước vẫn chưa thực sự bình yên nhưng với tài lãnh đạo của ông, Campuchia đã có những chính sách và đường lối đối ngoại rất hài hòa mang đậm hình ảnh xã hội chủ nghĩa. Điều đáng chú ý là Campuchia mở rộng các hợp tác, giao lưu tiếp xúc trên toàn bộ các nước anh em xã hội chủ nghĩa như sau :
Cộng hòa Nhân dân Campuchia - PRK, do Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Cứu nước Campuchia lãnh đạo ( được Việt Nam trực tiếp giúp đỡ) đã thiết lập quan hệ hợp tác chặt chẽ với các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, đặc biệt là các nước thuộc khối Hiệp ước Warszawa và Hội đồng Tương trợ Kinh tế (COMECON). Các nước đó bao gồm:
🔹 1. Liên Xô (Liên bang Xô viết - USSR)
Là đối tác lớn nhất và quan trọng nhất của Campuchia thời hậu Khmer Đỏ.
Viện trợ quân sự, kỹ thuật, giáo dục, y tế và tái thiết hạ tầng.
Gửi chuyên gia, cố vấn và cấp học bổng cho sinh viên Campuchia sang học tại các trường đại học Liên Xô.
🔹 2. Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức - GDR)
Hỗ trợ đào tạo cán bộ hành chính, công an và các ngành kỹ thuật.
Hợp tác về giáo dục, y tế và một số lĩnh vực công nghiệp nhẹ.
🔹 3. Cộng hòa Nhân dân Ba Lan (PRP)
Gửi chuyên gia y tế, nông nghiệp và kỹ thuật sang giúp tái thiết.
Đào tạo sinh viên và kỹ thuật viên Campuchia tại Ba Lan.
🔹 4. Cộng hòa Nhân dân Bulgaria
Góp phần trong các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và giáo dục.
Có các chương trình trao đổi văn hóa và đào tạo nghề.
🔹 5. Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc (ČSSR)
Hỗ trợ ngành công nghiệp nhẹ, điện tử và đào tạo kỹ thuật viên.
Cử chuyên gia sang Campuchia giúp xây dựng cơ sở sản xuất.
🔹 6. Cộng hòa Nhân dân Hungary
Hợp tác trong giáo dục, y tế và văn hóa.
Một số sinh viên Campuchia cũng từng được đào tạo tại Hungary.
🟨 Ngoài ra:
Việt Nam giữ vai trò trung tâm trong việc bảo trợ chính quyền mới của Campuchia và điều phối sự hỗ trợ từ các nước xã hội chủ nghĩa khác.
Cuba cũng hỗ trợ một phần về giáo dục và y tế.
Kết luận:
Các quốc gia xã hội chủ nghĩa Đông Âu đã đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình tái thiết đất nước Campuchia sau thời kỳ diệt chủng, thông qua viện trợ nhân đạo, kinh tế, kỹ thuật, và giáo dục. Tuy nhiên, mức độ hợp tác giữa Campuchia với từng nước còn tùy thuộc vào quan hệ song phương cụ thể và ảnh hưởng của Việt Nam lúc đó.
Cựu thủ tướng, chủ tịch đảng nhân dân Campuchia Hun sen, cả cuộc đời ông là những thăng trầm gian lao của ngày tháng, đấu tranh không khoan nhượng, đấu tranh không biết mệt mỏi vì một sự ổn định lâu dài, giữ lấy những giá trị vĩnh hằng và phẩm giá của người Campuchia, trong đó có những củng cố nền tảng cho mối quan hệ hữu nghị thắm tình và bền chặt vì một cấu trúc hòa bình và tương lai chung với Việt nam và cả thế giới.
Kiên định, mạnh mẽ và thông minh nhạy bén nhưng Hun sen là một con người của thời thế chứ không phải là "kim cương bất hoại". Con đường ông đi luôn mang trên vai mình cả một gánh nặng về một đất nước bị phân chia giai cấp một cách sâu sắc, sự can thiệp từ bên ngoài luôn sẵn sàng, thường trực để nắm lấy vị thế địa chính trị...Một nội bộ đất nước luôn sẵn sàng bán đứng từ bên trong, cầu cạnh các thế lực hậu thuẫn bên ngoài để mưu cầu quyền lực và nắm quyền cai trị.
Chúng ta có thể nhìn lại cái "Hiệp ước hòa bình Pari" năm 1991 để hiểu rằng, Cộng hòa nhân dân Campuchia - chính phủ Hun sen và cả Việt Nam chúng ta đã từng bị những sức ép và áp lực như thế nào đối với thế lực phương Tây và Mỹ.
Khi cả một hệ thống vương hầu lưu vong chính trị vủa hoàng gia Xihanuc, cùng bè lũ phản động, diệt chủng đều được hậu thuẫn, tài trợ và dựng lên để chống lại một mình Hun sen và đảng CPP của ông. Thế nhưng cuộc đời và sự nghiệp của ông vẫn chỉ là những trang chiến thắng mang lại sắc màu thịnh vượng và diện mạo văn minh cho Campuchia và tiếng nói Khơ me vang vọng phẩm giá đời đời.
Năm 2013 Thủ tướng Campuchia, Hun Sen, đã nhiều lần kêu gọi đẩy nhanh tiến độ xét xử các cựu thủ lĩnh Khmer Đỏ tại Tòa án xét xử tội ác Khmer Đỏ (ECCC), sau cái chết Ieng Sary , một trong những cựu thủ lĩnh Khmer Đỏ bị đưa ra xét xử.v.v Kiên quyết bảo vệ lịch sử, tiêu diệt tàn dư Khơ me đỏ nhưng ông hoàn toàn bị những áp lực chính trị từ những phe phái chống Việt Nam và phôi thai Khơ me đỏ, tất cả những đảng phái còn lại như bài viết đã giải trình ở trên và có lúc ông đã yếu mềm làm theo các chính sách như một cách tranh thủ sự ủng hộ của toàn thể nhân dân, số đông quần chúng vốn mang trong mình những đan xen "ý thức hệ" phụ thuộc và chưa rõ ràng.
Nhìn rõ những gì diễn ra từ những năm 1993 đến 1997 mới thấy ông tài giỏi, mưu lược biết chừng nào trước đế chế FUNCIPEC. Điều này liên quan ở nội dung "Hiệp định hòa bình Pari" mà ông đã ký kết khi hoàng thân Xihanuc đã phải nhượng bộ và ông đã giành lấy sự ủng hộ của dân chúng. Một FUNCIPEC không thể vô nghĩa lợi dụng sự nhu mỳ của nhân dân mà ngang nhiên giành lấy công lao to lớn, cứu nhân dân thoát khỏi họa diệt chủng của ông trong quá khứ.
Người Việt nam chúng ta có một phẩm chất đạo đức và truyền thống tốt đẹp là luôn sống thủy chung trọn nghĩa, có trước có sau với bè bạn, vị tha nhân ái, cưu mang giúp người không tính toán... Bởi thế sẽ luôn dõi theo bước đường của Hun sen, luôn ủng hộ ông bằng cả tấm lòng người Việt thiết tha yêu chuộng hòa bình và công lý. Người Việt Nam chân chính của đất nước chúng tôi sẽ luôn kính trọng và luôn ủng hộ ông bằng cả "tiềm thức của dân tộc".
Cầu chúc ông và người dân Campuchia nặng lòng non nước, vượt qua những thử thách, cam go này.
Hòa bình sẽ luôn đến với một trái tim vĩ đại và son sắc, mang trong mình một chủ thể của non nước huyền minh, đậm nét nhân tình và nghìn năm cội tánh./.
Môi trường ST.
