Nâng cao văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược: Tiền đề quan trọng cho sự phát triển của đất nước

Văn hóa chính trị là một bộ phận cấu thành quan trọng của văn hóa, kết tinh trong đó tri thức, tình cảm, niềm tin, lý tưởng, biểu hiện qua thái độ, hành vi, năng lực hoạt động chính trị của chủ thể chính trị. Trong văn hóa chính trị, cán bộ lãnh đạo là một chủ thể quan trọng. Không thể trở thành nhà lãnh đạo có kinh nghiệm, bản lĩnh, sáng suốt và trí tuệ trong thực tiễn chính trị đất nước nếu không có nguồn lực văn hóa chính trị dồi dào. Do vậy, nâng cao văn hóa chính trị cho đội ngũ cán bộ nói chung, cán bộ cấp chiến lược nói riêng là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược là những người giữ cương vị chủ chốt trong hệ thống các cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội có chức năng, nhiệm vụ đề ra đường lối, chủ trương, chính sách và tổ chức thực hiện theo phạm vi lãnh đạo của mình; đồng thời, là người lãnh đạo, quản lý toàn diện tổ chức mà họ phụ trách, bảo đảm cho tổ chức đó hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị được phân công. Trong bài viết Chuẩn bị và tiến hành thật tốt Đại hội XIII của Đảng, đưa đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới nhân dịp chuẩn bị tiến hành đại hội các đảng bộ trực thuộc Trung ương tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh việc cần phải thấm nhuần di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”; đồng thời, Người đứng đầu Đảng và Nhà nước khẳng định mạnh mẽ: “công tác tổ chức, cán bộ phải là điểm đột phá”, là “then chốt” của nhiệm vụ “then chốt”, liên quan đến sự sống còn của Đảng, vận mệnh của chế độ, sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Phải hết sức chú trọng xây dựng và làm trong sạch đội ngũ cán bộ, nhất là xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; phát huy trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; chức vụ càng cao càng phải gương mẫu(1). Kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ, mức độ đúng đắn của đường lối, việc cụ thể hóa đường lối chính xác, kịp thời cũng như việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước thắng lợi đều phụ thuộc ở chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo. Vai trò và vị trí đó được quy định bởi các đặc điểm quan trọng: 1- Đây là đội ngũ xây dựng, hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội; 2- Phạm vi, đối tượng tác động và phương thức hoạt động của họ là rộng lớn, đa dạng và phức tạp; 3- Đạo đức, tác phong, sự gương mẫu của đội ngũ cán bộ cấp chiến lược có ảnh hưởng to lớn đến quyết định, hiệu quả hoạt động tổ chức, cơ quan, đơn vị, rộng hơn là của quốc gia - dân tộc. Xuất phát từ bài học của truyền thống văn hóa chính trị Việt Nam về tôn trọng và sử dụng hiền tài trong việc trị nước. Trong lịch sử Việt Nam, việc dùng người và sử dụng nhân tài vào các công việc nhà nước bao giờ cũng giữ một vị trí trọng yếu. Xây dựng đội ngũ quan lại là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với mọi triều đại phong kiến. Các quan lại được gọi là sĩ đại phu (người có chức tước) có địa vị và thứ bậc cao trong cơ cấu tổ chức xã hội, là những người lãnh trọng trách cai trị đất nước và quản lý nhân dân. Vì thế, để được đứng vào hàng ngũ quan lại đòi hỏi những tiêu chuẩn rất cao về trí tuệ và đạo đức, phải là những hiền sĩ để cai trị và giáo hóa thiên hạ. Tổng kết di sản của cha ông về việc dùng người dưới chế độ phong kiến, các nhà sử học đã rút ra một quy luật, có thể trình bày dưới dạng một hằng đẳng thức: “Minh quân (minh chúa) + hiền tài = nước nhà thịnh trị, nhân dân no ấm, yên vui, tiếng thơm muôn thuở để lại trong sử sách và trong lòng người. Bạo quân (bạo chúa) + nịnh thần = nhà nước suy vi, nhân dân đói rách, lầm than, tiếng xấu muôn đời để lại trong sử sách và trong lòng người”(2). Quan điểm “chiêu hiền đãi sĩ” trong lịch sử thực chất là chính sách dùng người hiền tài với cả hệ thống quan niệm và ứng xử kiên trì, tế nhị, bao gồm phát hiện nhân tài, chân thành tha thiết cầu người hiền tài, tiến hiền, treo bảng cầu hiền, tin tưởng vào hiền tài với tầm nhìn xa trông rộng. Từ truyền thống đó, dân tộc ta đã sản sinh ra nhiều người con ưu tú, với hiểu biết phong phú và sâu sắc, có tinh thần dấn thân hành động, biết hy sinh bản ngã trong niềm vui chung của cộng đồng dân tộc rộng lớn. Đó là một nhân tố quan trọng cho sự tiến bộ xã hội được lịch sử thừa nhận và tôn vinh. Xuất phát từ thực trạng chung về văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược ở nước ta hiện nay Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới là kết quả của sự kiên định và vững vàng về lựa chọn chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam, dám đối mặt với sai lầm, khuyết điểm, quyết tâm đổi mới dựa trên nguyên tắc, theo đuổi đến cùng mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Thực tiễn đó đã cho thấy ở đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược tinh thần năng động, sáng tạo, ý thức tự lực tự cường, tự tôn dân tộc, vượt lên khó khăn, thách thức để đưa đất nước sớm thoát khỏi tình trạng chậm phát triển, góp phần hoàn thiện đường lối đổi mới của Đảng và củng cố lòng tin của nhân dân với Đảng. Mặc dù bị tác động của mặt trái cơ chế thị trường, sự đảo lộn của nhiều thang bậc hệ giá trị xã hội, nhưng số đông cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược vẫn biết bảo toàn, tôn vinh, không ngừng bồi đắp những phẩm chất đạo đức cách mạng của người cộng sản chân chính. Tuy nhiên, cán bộ lãnh đạo nước ta hiện nay, xét về văn hóa chính trị, còn có mặt chưa ngang tầm với đòi hỏi của thời kỳ cách mạng mới. Thậm chí, một bộ phận không nhỏ còn có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, làm biến dạng hệ thống giá trị và những tiêu chuẩn đích thực của người cán bộ lãnh đạo, gây tác hại không nhỏ cho việc thực hiện vai trò lãnh đạo của Đảng đối với cách mạng. Ngày càng nhiều cán bộ lãnh đạo cấp chiến lược trẻ tuổi sinh ra và trưởng thành sau thời kỳ chiến tranh, ưu điểm nổi bật là năng động, sáng tạo; song, điểm yếu là chưa có độ nhạy cảm chính trị cao, chưa đủ chiều sâu trong nhận thức và vững lập trường với con đường xã hội chủ nghĩa. Đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng; kinh tế tri thức, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tình hình thế giới diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường đang đưa lại cho đất nước những thời cơ, thuận lợi và cả những khó khăn, thách thức đan xen nhau. Cách mạng Việt Nam đang ở thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ. Để đưa sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi, điều cốt tử và quan trọng nhất chính là coi trọng và phát huy cao độ nhân tố con người Việt Nam nhằm tạo động lực cho sự phát triển toàn diện đất nước. Chúng ta, những con người đang sống trong một môi trường biến động cao độ, không thể là những nhân chứng thụ động; dù muốn hay không cũng phải đối mặt với những vấn đề liên quan đến tư duy về tương lai phát triển của dân tộc và nhân loại. Tốc độ biến đổi của lịch sử sẽ diễn ra nhanh hơn, bất ngờ hơn, căng thẳng hơn, áp lực đè nặng sẽ thường xuyên hơn. Thời đại mới đòi hỏi những nhân tố lãnh đạo mới với một nguồn lực văn hóa chính trị thật dồi dào và giàu năng lực tiếp biến hơn.