Trong những năm gần đây, sau mỗi kỳ họp, Ủy ban Kiểm tra Trung ương công khai các kết luận làm việc trên các phương tiện thông tin đại chúng, trong đó có kết luận kỷ luật, kiến nghị BCH Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư xử lý kỷ luật cán bộ, đảng viên vi phạm.
Đông đảo cán bộ, đảng viên, nhân dân rất hoan nghênh việc công khai, minh bạch các hoạt động của Đảng, trong đó có thông báo đích danh những cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật. Cùng với việc vi phạm kỷ luật do tham nhũng, lãng phí, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, mấy năm gần đây nổi lên tình trạng vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ (TTDC) của không ít BTV, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trực thuộc Trung ương, thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý. Đây là tình trạng báo động vì cấp ủy, người đứng đầu vi phạm một trong những nguyên tắc rất cơ bản, rất quan trọng của Đảng.
Trong thông báo mới nhất sau kỳ họp lần thứ 4 (từ ngày 14 đến ngày 16-6-2021) của Ủy ban kiểm tra Trung ương, BTV Tỉnh ủy Bình Dương nhiệm kỳ 2015-2020 và Ban cán sự đảng UBND tỉnh này nhiệm kỳ 2016-2021 đã “vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc, thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, để một số tổ chức đảng, đảng viên vi phạm các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước trong quản lý, sử dụng đất đai, vốn, tài sản tại Tổng Công ty Sản xuất và Xuất nhập khẩu Bình Dương (Tổng Công ty 3-2), gây hậu quả rất nghiêm trọng, thiệt hại lớn tiền và tài sản của Nhà nước, nhiều cán bộ, đảng viên bị xử lý hình sự, gây bức xúc trong xã hội, ảnh hưởng xấu đến uy tín của cấp ủy, chính quyền địa phương”. Vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ đã xảy ra ngay tại ban cán sự đảng các bộ, ngành, tỉnh, thành phố như: Bộ Công thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Giao thông vận tải, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (giai đoạn 2011-2016), Công an tỉnh Đồng Nai…
Trong Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII), BCH Trung ương Đảng đã chỉ rõ sự hạn chế, yếu kém trong thực hiện nguyên tắc này. Đó là: “Nguyên tắc tập trung dân chủ ở nhiều nơi bị buông lỏng; nguyên tắc tự phê bình và phê bình thực hiện không nghiêm”(1). Đến Đại hội XIII, Đảng tiếp tục chỉ đúng thực trạng, tình hình thực hiện nguyên tắc TTDC thời gian qua: “Thực hiện các nguyên tắc xây dựng Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ ở một số tổ chức đảng còn chưa nghiêm, thậm chí vi phạm”(2). Từ những vi phạm trong việc thực hiện nguyên tắc TTDC thời gian qua, cán bộ, đảng viên, nhân dân đặt ra vấn đề: Tại sao ngày càng nhiều BTV cấp ủy, cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp chiến lược do Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý vi phạm nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong hoạt động của Đảng?
Trước hết, nguyên tắc TTDC được ví như rường cột của Đảng mà trên đó hình thành cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động, tạo nên sự thống nhất trong nhận thức và hành động, xử lý, giải quyết các mối quan hệ trong nội bộ Đảng, nhất là công tác cán bộ, với quần chúng, nhân dân và công tác đối ngoại. Chính vì tầm quan trọng của nguyên tắc này, từ năm 1948 Bác Hồ đã có bài giải thích rất rõ về nguyên tắc TTDC. Khi đó, Người gọi nguyên tắc này là “Cách làm việc tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách”. Đây là nội dung trong bài báo của Bác ký tên X.Y.Z, đăng trên Báo Sự thật số 100 ra ngày 23-9-1948. Bác giải thích rõ ràng, dễ hiểu rằng: “Tập thể lãnh đạo là dân chủ. Cá nhân phụ trách là tập trung. Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách là dân chủ tập trung”. Đồng thời Bác cũng quy rõ trách nhiệm rằng: “Người nào phụ trách thi hành, mà không làm đúng kế hoạch do đa số đã quyết định, là làm trái với nhiệm vụ của mình, và cũng không xứng đáng là một người lãnh đạo”(3).
Như vậy, nói một cách nôm na, dễ hiểu và cũng rất đúng với bản chất của nguyên tắc TTDC là: Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Hiện nay, tất cả các tập thể BTV cấp ủy đảng, những đảng viên là ủy viên BTV và người đứng đầu cấp ủy trực thuộc Trung ương hầu hết có học vấn cao, quá trình công tác trải qua nhiều môi trường, được học tập, nghiên cứu, trải nghiệm qua nhiều trường lớp cũng như thực tiễn cuộc sống... nên không thể nói không biết, không nhớ, không hiểu, không rõ nội dung, yêu cầu... của nguyên tắc TTDC. Việc vi phạm nguyên tắc TTDC trong thời gian qua là do một số nguyên nhân chủ quan chính sau:
Thứ nhất, tập thể cấp ủy, cán bộ lãnh đạo, quản lý, nhất là người đứng đầu thiếu trách nhiệm, tự tiện, không gương mẫu trong thực hiện nguyên tắc hoạt động của Đảng. Chúng ta không thiếu tài liệu, văn bản hướng dẫn thực hiện nguyên tắc TTDC, mà chỉ thiếu tinh thần trách nhiệm, sự nêu gương trong quá trình thực hiện nguyên tắc của Đảng. Những sai phạm của không ít BTV cấp ủy, của người đứng đầu trong thực hiện nguyên tắc TTDC thời gian qua thường ở một số lĩnh vực như đất đai, tài nguyên, việc phê duyệt và thực hiện các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, công tác đánh giá, quy hoạch, đề bạt, sử dụng cán bộ... Trong mỗi lĩnh vực này đều có các văn bản quy định, hướng dẫn khá đầy đủ, chặt chẽ và kín kẽ... Thế nhưng do nhiều nguyên nhân, trong đó có lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, quan hệ thân hữu, gia đình, vợ, chồng, con cái và cũng do nể nang, dĩ hòa vi quý, có đi có lại mà “quên” đi việc thực hiện nguyên tắc quan trọng của Đảng. Nhiều sai phạm, khuyết điểm quá rõ ràng, đến người dân cũng thấy vô lý và dễ dàng nhận ra đúng - sai.
Thứ hai, thiếu sự lãnh đạo, chỉ đạo, buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng. Trong hầu hết các Thông báo của Ủy ban Kiểm tra Trung ương khi nói đến việc vi phạm nguyên tắc TTDC thì thường gắn liền với khuyết điểm “thiếu lãnh đạo, chỉ đạo”, “thiếu” hoặc “buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát”. Lãnh đạo và kiểm tra, giám sát là hai mặt thống nhất, liên quan mật thiết với nhau. Từ lâu, Đảng ta đã đúc kết: “Lãnh đạo thì phải kiểm tra, không kiểm tra coi như không lãnh đạo”(4). Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc rút chân lý: “Chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu sự kiểm tra”(5). Việc buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát ở đây có trách nhiệm chính thuộc về người đứng đầu cấp ủy, trực tiếp lãnh đạo công tác kiểm tra và đồng chí ủy viên BTV, chủ nhiệm ủy ban kiểm tra, thấy sai nhưng không dám nói, không làm tròn trách nhiệm của mình.
Thứ ba, tập thể BTV, các cấp ủy viên, người đứng đầu không thực hiện tốt nguyên tắc tự phê bình và phê bình. Do không thật thà, thẳng thắn, công tâm và không có tình đồng chí trong phê bình, thậm chí vì nể nang, né tránh, lợi ích nhóm... cho nên khi tập thể cấp ủy họp trước khi ra quyết định, có đồng chí biết mà không nói hoặc nói không hết, không chỉ ra những cái sai của đồng chí mình, có khi “ngậm miệng ăn tiền” và biểu quyết thông qua nghị quyết. Về phía người đứng đầu, có người lợi dụng chức quyền, nhiều khi dùng “bình phong” tập thể để che đậy ý đồ, lợi ích cá nhân của mình. Trong thực tế, có những người đứng đầu cấp ủy biết là trái nguyên tắc của Đảng nhưng vẫn cố làm bằng được. Đến khi bị phát hiện ra thì vụ việc đã quá nghiêm trọng, ảnh hưởng rất xấu đến uy tín của tập thể và cá nhân. Nói như Bác Hồ thì những người như thế “không xứng đáng là một người lãnh đạo”.
Thứ tư, chưa thực sự công khai, dân chủ trong quá trình thực hiện nguyên tắc TTDC. Ngày nay, công khai được coi là một yếu tố rất quan trọng trong quá trình thực hiện nguyên tắc của Đảng, trong đó đặc biệt là nguyên tắc TTDC. Tất nhiên có những vấn đề thuộc nội bộ của Đảng cần phải giữ bí mật theo quy định. Nhưng có những vấn đề không có trong quy định giữ bí mật, kể cả trong công tác cán bộ cần được công khai để nhân dân giám sát quá trình thực hiện. Thực tế cho thấy việc công khai những cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật trong thời gian qua không làm cho Đảng yếu đi, ngược lại, tăng niềm tin của đảng viên và nhân dân, làm cho Đảng ta mạnh hơn lên.
Thứ năm, chúng ta chưa thật sự có cơ chế phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong công tác xây dựng Đảng. Tuy Đảng đã ban hành một số quy chế, quy định về việc các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý với cấp ủy, chính quyền, giám sát cán bộ, đảng viên, nhưng những quy định này chưa được thể chế hóa. Vì vậy, việc góp ý, giám sát của nhân dân còn nhiều hạn chế, chưa hiệu quả. Việc thực hiện nguyên tắc TTDC trong các tổ chức đảng lại càng chưa có cơ chế để nhân dân giám sát, cho nên không được phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời, dứt điểm khi mới phát sinh. Đó cũng là nguyên nhân khiến cho một số vi phạm nghiêm trọng rất lâu mới bị phát hiện, xử lý, gây hậu quả nghiêm trọng.
Tìm ra nguyên nhân vi phạm nguyên tắc TTDC và đề ra giải pháp khắc phục chính là góp phần làm cho nguyên tắc của Đảng được giữ vững, thực sự nghiêm minh, dân chủ trong công tác xây dựng Đảng hiện nay.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét