PHỐI HỢP CÁC CẤP, NGÀNH, ĐỊA PHƯƠNG TRONG XÂY DỰNG DÂN QUÂN TỰ VỆ

     Dân quân tự vệ là một thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân - lực lượng bảo vệ cấp ủy, chính quyền, tính mạng, tài sản của cơ quan, tổ chức và nhân dân trong thời bình; đồng thời, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi chiến tranh xảy ra. Vì vậy, lực lượng này cần được tiếp tục xây dựng “vững mạnh, rộng khắp”, với nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp, đáp ứng yêu cầu cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Quán triệt quan điểm, đường lối quốc phòng, quân sự, bảo vệ Tổ quốc của Đảng, nhất là chủ trương xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân nói chung, lực lượng dân quân tự vệ nói riêng “vững mạnh, rộng khắp”, những năm qua, Cục Dân quân tự vệ đã tham mưu cho Bộ Tổng Tham mưu, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề xuất với Đảng, Nhà nước sửa đổi, ban hành và tổ chức chỉ đạo, hướng dẫn, triển khai thực hiện nhiều nghị quyết, kết luận, chỉ thị, văn bản pháp lý về tổ chức, trang bị, quản lý, duy trì hoạt động và bảo đảm chế độ, chính sách cho lực lượng dân quân tự vệ cả trên đất liền và trên biển, đảo¹, đạt nhiều kết quả tích cực.

Những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách xây dựng lực lượng dân quân tự vệ nói chung, dân quân tự vệ biển nói riêng “vững mạnh, rộng khắp”, chất lượng ngày càng cao, làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển và tham gia bảo vệ chủ quyển biển, đảo theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Từ đó, dân quân tự vệ biển đã phát huy vai trò, chức năng vừa tham gia phát triển kinh tế, vừa phối hợp với các lực lượng hoạt động trên biển, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên biển ngày càng vững chắc, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn trên biển, sẵn sàng chuyển thành thế trận chiến tranh nhân dân bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền biển, đảo Tổ quốc.

Tuy nhiên, việc triển khai xây dựng lực lượng dân quân tự vệ biển vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc, nhất là về mô hình tổ chức, quản lý quân số, điều kiện hoạt động. Đầu tư trang bị tàu thuyền, vũ khí, công cụ hỗ trợ và thiết bị đồng bộ để thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế. Trong khi đó, hoạt động xâm phạm chủ quyền, khai thác tài nguyên trái phép trên vùng biển và thềm lục địa thuộc chủ quyền của Việt Nam ngày một gia tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường sản xuất, kinh doanh trên biển, đe dọa chủ quyền, an ninh biển, đảo của Tổ quốc. Để khắc phục những hạn chế, bất cập, phát huy vai trò lực lượng dân quân tự vệ biển trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo, bài viết đề xuất một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương trong tổ chức xây dựng lực lượng dân quân tự vệ biển. Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ biển vững mạnh, rộng khắp, sẵn sàng chiến đấu cao là một nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quốc phòng, quân sự của các địa phương, đơn vị có biển, đòi hỏi phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, tập trung, thống nhất của cấp ủy, chính quyền các cấp, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của trên, trực tiếp là Chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Chiến lược Quốc phòng, Chiến lược quân sự, Luật Dân quân tự vệ,... các tỉnh, thành phố ven biển tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nghiên cứu xây dựng, ban hành nghị quyết chuyên đề, chương trình hành động và các đề án, kế hoạch tổ chức xây dựng, huấn luyện, hoạt động, cũng như bảo đảm chế độ, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ biển phù hợp với tình hình thực tế địa phương, cơ sở. Quá trình triển khai thực hiện, các ban, ngành, địa phương từ tỉnh đến cơ sở tuân thủ nghiêm quy trình xây dựng lực lượng dân quân tự vệ và thực hiện đúng phương châm “dân biết, dân bàn, dân cử, dân chăm lo”. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn người đứng đầu các cơ sở, cơ quan, tổ chức có lực lượng, phương tiện hoạt động trên biển về việc đăng ký, xây dựng kế hoạch tổ chức, hoạt động tự vệ biển theo quy định, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót, khắc phục những bất cập nảy sinh từ thực tiễn.

Hai là, chú trọng kiện toàn tổ chức, biên chế và đầu tư phương tiện, trang bị đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Đây là nội dung quan trọng, trực tiếp quyết định chất lượng lực lượng dân quân tự vệ biển. Các tỉnh, thành phố ven biển cần thực hiện tốt phương châm: xây dựng lực lượng dân quân tự vệ biển phải gắn kết giữa lợi ích kinh tế với quốc phòng, an ninh; phù hợp với tổ chức, biên chế theo Luật định và khả năng bảo đảm trang bị kỹ thuật cũng như trình độ của các lực lượng dân quân biển. Căn cứ vào đặc điểm tình hình trên từng khu vực, nhiệm vụ được giao, các tỉnh, thành phố ven biển cần tổ chức lực lượng dân quân tự vệ biển có cơ cấu, số lượng hợp lý trên từng hướng, vùng biển; lấy công ty dịch vụ tàu biển và hợp tác xã nghề cá làm cơ sở để xác định lực lượng cụ thể. Về tổ chức, cần phân bố theo ngành nghề sản xuất, ngư trường đánh bắt, gắn với các loại hình tổ chức sản xuất,… để thuận tiện quản lý, chỉ huy và huy động lực lượng, phương tiện khi cần thiết. Đồng thời, xây dựng cơ chế phối hợp hoạt động để phát huy thế mạnh của từng lực lượng, tạo sức mạnh tổng hợp trong các hoạt động tác chiến trên biển, đảo. Quá trình tuyển chọn, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần quan tâm đến trình độ văn hóa, sức khỏe và kinh nghiệm hoạt động trên biển; ưu tiên các công dân đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự ở các đơn vị Hải quân, Biên phòng, Cảnh sát biển và những người có kinh nghiệm hoạt động trên biển bổ nhiệm làm tiểu đội trưởng, trung đội trưởng trong các đơn vị dân quân tự vệ biển.

Ba là, quan tâm làm tốt công tác bảo đảm, công tác chính sách cho dân quân tự vệ biển. Do đặc thù nhiệm vụ, lực lượng dân quân tự vệ biển thường phải hoạt động dài ngày trên biển, điều kiện khí hậu, thời tiết khắc nghiệt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần quan tâm bố trí ngân sách, bảo đảo đảm đầy đủ, đồng bộ vũ khí, trang bị, công cụ hỗ trợ cho dân quân tự vệ biển. Thường xuyên kiểm tra công tác kỹ thuật, chú trọng bảo quản động cơ, bánh lái, mỏ neo, hệ thống điện, thông tin liên lạc và phương tiện cứu hỏa, cứu sinh; bảo đảm đầy đủ lương thực, thực phẩm, nước ngọt, xăng dầu trước khi thực hiện nhiệm vụ trên biển. Trang bị đồng bộ hộp cấp cứu tổng hợp, thuốc chữa trị và nâng cao khả năng cứu chữa trên các tàu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách ưu đãi, động viên đối với lực lượng dân quân tự vệ biển khi thực hiện nhiệm vụ; bảo đảm chế độ, chính sách cho cán bộ, chiến sĩ và hậu phương cán bộ, chiến sĩ dân quân tự vệ biển trong quá trình huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ trên biển; biểu dương, khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.