Những vấn đề tác động hạn chế về tầm nhìn của cán bộ chiến dịch, chiến lược hiện nay

 

Hiện nay, đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta, nhất là ở cấp ngành, địa phương và cơ sở, điểm yếu và thiếu nhất là tầm nhìn

Tình trạng đưa ra những chiến lược, quy hoạch phát triển của bộ, ngành, địa phương, hoặc là sớm lạc hậu so với yêu cầu và xu thế phát triển chung của đất nước, của khu vực và thế giới, hoặc là duy ý chí, thiếu thực tiễn và tính dự báo, không khả thi; tình trạng thiếu hiệu lực, hiệu quả hoặc phải điều chỉnh, bổ sung, thay đổi liên tục của một số đạo luật, cơ chế, chính sách, quy định quản lý chồng chéo, thiếu rõ ràng, minh bạch, khó kiểm chứng và đánh giá tác động đã cho thấy những hạn chế về tầm nhìn.

Nguyên nhân của tình trạng trên chủ yếu là do sự tác động của những yếu tố tiêu cực đang là rào cản che khuất tầm nhìn của người lãnh đạo, quản lý. Có thể nhận diện những yếu tố cản trở, che khuất tầm nhìn sau:

Một là, hạn chế về thông tin, tri thức, thiếu tư duy hệ thống, cách nhìn tổng thể, biện chứng...

Trong bối cảnh cách mạng khoa học và công nghệ phát triển, xu hướng toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, vừa hợp tác vừa cạnh tranh quyết liệt, trong đó đan xen giữa cơ hội và thách thức, thời cơ và nguy cơ nhưng không ít cán bộ lãnh đạo thiếu kiến thức về hội nhập, thiếu những tri thức và thông tin về các đối tác, về các lĩnh vực mà mình lãnh đạo, quản lý. Việc tiếp cận và xử lý thông tin còn đơn giản, một chiều, thiếu tư duy hệ thống, thiếu sự liên kết, gắn bó giữa các bộ, ngành trong một tầm nhìn chung, một chiến lược phát triển quốc gia thống nhất. Hiện nay chúng ta đã và đang hội nhập sâu vào các định chế kinh tế quốc tế như WTO, AEC, TPP..., nhưng không phải tất cả lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương, doanh nghiệp đều có được những thông tin đầy đủ, sâu sắc về vấn đề này. Chính sự hạn chế về thông tin, về kiến thức hội nhập, năng lực cạnh tranh, thiếu cái nhìn tổng thể, chiến lược, dài hạn, tư duy hệ thống đang là một trong những rào cản trong việc xác định tầm nhìn, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay.

Hai là, hạn chế về cách tiếp cận phát triển bền vững

Phát triển bền vững, gắn kinh tế với xã hội, an ninh quốc phòng gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, nhân văn, phát triển hôm nay phải tính tới sự phát triển của các thế hệ tương lai... là nguyên tắc phát triển chung của nhân loại hiện nay, đồng thời cũng là quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta. Tiếc rằng, trong khi xây dựng tầm nhìn của các địa phương, bộ, ngành, quan điểm và nguyên tắc này chưa được quán triệt đầy đủ, đúng đắn.

Ba là, yếu tố lợi ích nhóm, tư duy nhiệm kỳ, thiếu chủ động, sáng tạo

Đây đang là rào cản lớn trên con đường phát triển đất nước. Điều này thể hiện rõ nhất trong  xây dựng tầm nhìn, xác định chiến lược phát triển của các bộ, ngành, địa phương.

Vì chịu tác động của lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, địa phương, tư duy nhiệm kỳ cùng với thói quen của kiểu quản lý hành chính, bao cấp, cơ chế xin cho, nên cấp dưới không chịu suy nghĩ, tìm tòi, không thể tiếp cận và đặt vấn đề khác với quan điểm, định hướng của cấp trên, không thể chủ động, sáng tạo trong xây dựng tầm nhìn, xác định chiến lược phát triển cho đơn vị và lĩnh vực mình phụ trách.

Bốn là, thiếu kỹ năng về xác định và truyền cảm hứng về tầm nhìn

Tầm nhìn dù có đúng thì tự nó cũng không thể phát huy định hướng, thúc đẩy mọi người hành động. Vì vậy, người lãnh đạo cần có kỹ năng truyền cảm hứng về tầm nhìn, để ý tưởng, định hướng phát triển do người lãnh đạo khởi xướng trở thành nhận thức chung, được hiện thực hóa thông qua chiến lược, kế hoạch, chương trình hành động của mọi thành viên trong tổ chức, biến tầm nhìn thành động lực tinh thần, thành nguồn cảm hứng làm việc và sáng tạo của mọi người. Truyền cảm hứng sẽ giúp chuyển hóa tầm nhìn và các giá trị thành những kết quả trong đời sống thực. Nền tảng của truyền cảm hứng là tạo dựng các cam kết của các cá nhân đối với tầm nhìn chung, khơi dậy được sự hứng khởi và cam kết. Người lãnh đạo phải thấu hiểu các niềm tin và các giá trị, mong muốn đang theo đuổi và tìm cách gắn kết chúng với tầm nhìn. Đây cũng đang là những kỹ năng chưa được cung cấp, huấn luyện và tạo dựng một cách bài bản, có hệ thống cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý.