Quá độ dân số trong quá trình hiện đại hóa

 

 

- Hiện đại hóa là thời kỳ quá độ các xã hội nông nghiệp chuyển đổi lên các xã hội công nghiệp

- Hiện đại hóa tác động đến dân số qua 2 giai đoạn

Giai đoạn đầu của hiện đại hóa: cách mạng CN chỉ tác động làm tăng nhanh quy mô dân số trong giai đoạn đầu của nó khi có tác động làm cho mức chết giảm xuống nhanh chóng)

+ Trong xã hội nông nghiệp truyền thống, khi năng xuất lao động thấp và trình độ khoa học chưa phát triển cả mức sinh và mức chết đều rất cao

+ Khi xã hội bước vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trước hết làm mức chết giảm, trong khi đó, mức sinh vẫn ở mức cao, nên đã dẫn tới bủng nổ dân số, làm tăng nhanh quy mô dân số

Mức chết giảm là do:

>Xã hội bước vào quá trình CNH-HĐH năng xuất lao động trong sản xuất nông nghiệp được nâng cao nhờ áp dụng KHKT; sản lượng lương thực tăng lên đã cơ bản đẩy lùi các nạn đói và cải thiện chế độ dinh dưỡng, góp phần  giảm tỷ lệ tử vong

>Với các thành tựu y học (thuốc kháng sinh, vắc xin tiêm chủng) giảm nmạnh tỷ lệ tử vong của các nhóm dân số đặc biệt là trẻ em

Giai đoạn tiếp theo của hiện đại hóa: Sau khi mức chết đã giảm mạnh, mức sinh cũng có xu hướng giảm theo tương tự.

Nguyên nhân: (giảm con số trung bình trên 1 bà mẹ:

>Phổ cập giáo dục là bắt buộc trong xã hội hiện đại

> Đi học làm tăng độ tuổi kết hôn của thế hệ cha mẹ

> Con cái đi học làm tăng chi phí tài chính của cha mẹ, không hỗ trợ cha mẹ tăng thu nhập

> Việc sinh nhiều con không có lợi về mặt kinh tế

> Các yếu tố xã hội khác: di dân, mong muốn và khẳ năng tìm kiếm việc làm ổn định dẫn đến tuổi kết hôn, tuổi sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh đều tăng lên, dó đó có tác động làm mức sinh giảm mạnh

- Bản chất của quá độ dân số là khi các xã hội chuyển từ thời kỳ có cả mức sinh và mức chết đều cao sang thời kỳ mức sinh và mức chết đều thấp

+ Ở hầu hết các nước đang phát triển trong thời kỳ sau chiến tranh thế giới lần thứ II, đã thực hiện chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình nhằm thúc đẩy giảm mức sinh nhanh hơn, bởi vì mức sinh tương đối cao trong thời kỳ đó đã cản trở nghiêm trọng tới việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội ở các quốc gia này. Hàn Quốc và Sinh ga po là những quốc gia đã sớm thực hiện thành công chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình (đạt mức sinh thay thế trong những năm đầu của thập niên 1980. Đây là một yếu tố quan trọng góp phần đưa hai nước này trở thành những con Rồng (kinh tế) của Châu Á từ những năm 1980