Nếu việc đóng eo biển Hormuz đã sang ngày 42 hay sự cố tàu Ever Given chắn ngang kênh đào Suez 2021 làm cả thế giới nín thở thì có thể tìm hiểu về Hạm đội Vàng lẫy lừng hơn 60 năm trước. Nó không chỉ là sự cố hàng hải mà là một trong những chương kỳ lạ nhất trong lịch sử địa chính trị thế giới.
Đó là sự kiện tại kênh đào Suez, bắt đầu từ cuộc chiến 6 ngày giữa Ai Cập - Israel.
Buổi sáng định mệnh: Không kịp quay tàu
Sáng 5/6/1967, 15 con tàu từ nhiều nước đang lững thững đi qua kênh đào Suez thì Ai Cập và Israel nhảy vào tẩn nhau. Đề phòng Hải quân Israel chiếm kênh đào, Ai Cập đánh chìm xà lan, tàu nạo vét và bê tông, chặn nhiều điểm trên kênh đào. Chiếc bẫy chuột khổng lồ sập xuống, 14 con tàu bỗng mắc kẹt ở vùng rộng nhất kênh đào là hồ Great Bitter, chiều ngang khoảng 10km. Chiếc còn lại nằm ở hồ Timsah bên cạnh. Nhiệm vụ hàng này của họ là đếm tên lửa trên đầu và thi đoán máy bay bên nào bay qua.
Cuộc chiến 6 ngày qua đi như một cơn gió, bất ngờ hơn cả lúc nó bắt đầu. Các chủ tàu nghĩ rằng sau vài tuần là Ai Cập sẽ khơi thông lại kênh Suez.
Đời không như mơ
Dù ngừng chiến nhưng Israel kịp chiếm bán đảo Sinai và không chịu rút quân. Suez trở thành chiến tuyến 2 bên. Bất kỳ con thuyền nào mon men ra giữa kênh đều bị 2 bên dốc hoả lực vì sợ đối phương tạo cứ điểm.
14 con tàu từ các quốc gia Mỹ, Anh, Đức, Na Uy, Ba Lan, Tiệp Khắc, Bulgary là 2 khối Đông - Tây trong chiến tranh lạnh. Mỗi con tàu như hình ảnh quốc gia nên không tàu nào tự bỏ vị trí. Cùng với yêu cầu của hợp đồng bảo hiểm khiến chủ tàu phải duy trì thuyền viên.
Hạm đội Vàng
Ở đây gió thổi rất mạnh mang theo cát sa mạc. Khắp thân tàu, cửa sổ, tháp ăng ten dính cát sa mạc óng ánh, nhìn từ xa như những con tàu dát vàng, nên được gọi là Hạm đội Vàng.
Để duy trì tinh thần, các con tàu ghép lại với nhau như chợ nổi Cần Thơ và lập ra hiệp hội Hồ Bitter. Họ trao đổi thực phẩm không cần tiền, kiểu Ba Lan có thịt hộp, Pháp có vang, Tiệp có bia. Cuối tuần làm thêm bữa buffet đa quốc gia. Dù không hiểu ngôn ngữ nhưng họ hiểu nhau qua li rượu: 1, 2, 3 zô.
Năm 1968 diễn ra thế vận hội Mexico, tại đây họ cũng tổ chức thế vận hội hồ Bitter, cờ quạt đầy đủ, chỉ thiếu rước đuốc vì có nhiều tàu chở dầu. Họ tháo xuồng cứu sinh trên các con tàu, lắp thêm buồm làm cuộc đua thuyền buồm. Ngoài ra còn thi câu cá, đá bóng. Điều lệ duy nhất của trận bóng là cấm đá ra biên vì không có người nhặt bóng dưới biển.
Thấy sự cố Suez phức tạp, các chủ tàu bố trí trực luân phiên, đổi ca vài tháng/lần. Nhiệm vụ chính của thủy thủ là cạo rỉ và đánh bài. Thủy thủ trên tàu ngày đó viết thư tay về nhà và tự vẽ tem. Thú vị là các bưu điện trên thế giới đều chấp nhận, và sau này còn có đấu giá tem hồ Bitter.
Khai thông 𝐯𝐚̀ 𝐭𝐫𝐨̛̉ 𝐯𝐞̂̀
Đến 6/1975, sau những dấu hiệu hoà bình với Israel, Ai Cập mới gỡ mìn, trục vớt xác tàu đắm để khơi thông Suez. Chỉ còn 2 con tàu của Đức là khởi động được máy và tự bò về nhà trong sự chào đón như anh hùng của hàng vạn người dân Hamburg. Những Robinson hiện đại có chuyến đi biển kéo dài 8 năm 3 tháng.
Các con tàu khác thì liệt giường, phải thuê tàu đến kéo vì rỉ sét, hỏng máy. Nhiều công ty bảo hiểm méo mặt vì sự kiện này. Với họ, hồ Bitter đúng nghĩa với cái tên Hồ Đắng cho những hoá đơn bảo hiểm dài nhất lịch sử.
Sự kiện này cũng tác động đến kinh tế châu Âu khi chi phí vận tải tăng lên do tàu thuyền phải đi qua mũi Hảo vọng. Nó cũng là nguồn gốc khai sinh ra thế hệ tàu chở dầu siêu trường siêu trọng (VLCC, ULCC) với sức chứa >2 triệu thùng.
Từ Suez nhìn sang Hormuz
Ngành hàng hải từng có kỳ nghỉ hè dài nhất lịch sử thì việc đóng eo biển Hormuz, có lẽ, sẽ phải tính bằng đơn vị Quý trở lên, cho đến khi có kết quả cho phía Iran. Cũng giống kênh đào Suez, liên quan đến tồn vong của Ai Cập trước Israel, họ sẵn sàng cho thế giới theo dõi Hạm đội Vàng thì ngày nay, sẽ là hạm đội Kim cương trên eo biển Hormuz.
Tổng thể địa chính trị khu vực này còn rất phức tạp, đặc biệt với Iran, sẽ phải sống mái với eo biển Hormuz. Đội tàu trong vịnh Ba Tư cũng là một phần con tin để đánh đổi tài sản bị phong toả ở các nước phương Tây, giống Nga đã làm với phương Tây qua vụ Ukraina. Lác đác vài con tàu đi qua mỗi ngày chỉ là những tín hiệu lẻ tẻ nhưng đôi khi duy trì sự hy vọng cho thế giới về một dấu hiệu mong manh từ eo biển Hormuz.
Vẫn phải chờ trận quyết chiến Mỹ - Iran để giải quyết dứt điểm eo biển Hormuz. Ngừng bắn chỉ là khoảng lặng để điều quân, nạp vũ khí cả 2 bên. Trong lúc đó, tìm hiểu những câu chuyện thú vị về Hạm đội Vàng để có những niềm vui trong thế giới VUCA hiện nay./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét