Giải pháp tình thế và cái bẫy "ăn xổi"
Nhìn lại quá khứ, khi Mỹ đã gỡ bỏ cấm vận nhưng chưa trực tiếp bán phụ tùng máy bay quân sự cũ cho Việt Nam, họ đã chỉ lối cho chúng ta sang Israel. Israel đồng ý bán, nhưng đi kèm với những điều kiện chính trị ngặt nghèo: chúng ta phải bỏ phiếu trắng về vấn đề Palestine và các quốc gia không thân thiện với họ.
Thời điểm đó, các phái đoàn kỹ thuật Israel đã rất nhiệt tình sang Việt Nam. Tuy nhiên, đằng sau sự "nhiệt tình" đó là một thực tế phũ phàng: Chúng ta đang mua sắm theo kiểu "ăn xổi". Thay vì dồn lực vào nghiên cứu, sao chép hay thực hiện thiết kế ngược (reverse engineering) các công nghệ hàng không từ Liên Xô để tự chủ, chúng ta lại chọn con đường mua sẵn thiết bị để có kết quả tức thì.
Sự sai lầm từ những "tầm nhìn" ngắn hạn
Chính những lãnh đạo dẫn đầu các dự án hợp tác với Israel thời đó đã thể hiện một tầm nhìn hạn hẹp. Điển hình như trường hợp của ông NCV - người từng được coi là kiến trúc sư cho quan hệ này. Khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022, ông đã tiên đoán Nga sẽ thất bại. Thực tế chiến trường sau đó đã chứng minh đó là một nhận định thiếu tầm nhìn, bị chi phối bởi tư tưởng thân phương Tây.
Tại sao những người quan sát độc lập có thể thấy rõ Nga sẽ duy trì sức mạnh và chiến thắng, hay Iran sẽ đứng vững trước các cuộc tấn công của Israel, mà những người nắm quyền quyết định lại không nhận ra?
Câu trả lời nằm ở chỗ những tướng lĩnh có xu hướng "hợp tác với Phương Tây" đã quá tin vào các chuẩn mực và công nghệ hào nhoáng của họ mà quên đi logic của nội lực và chiều sâu chiến lược.
Sai lầm của họ đó là họ coi chiến tranh và địa chính trị là một phép tính tĩnh (ai nhiều tiền hơn thì thắng), trong khi thực tế đó là một hệ động lực (dynamic system).
Hậu quả của sự đứt gãy tự cường
Việc quá phụ thuộc vào Israel đã tạo ra một khoảng trống nguy hiểm. Hiện nay, khi Israel bị cuốn vào các xung đột tàn khốc và nền công nghiệp quân sự của họ bị quá tải, Việt Nam rơi vào thế bị động: không còn chỗ để mua và cũng không có linh kiện thay thế.
Sự sai lầm của thế hệ trước đã làm lỡ đi một khoảng thời gian cực kỳ dài trong việc tự thân phát triển và bám bắt công nghệ thế giới. Việc mua thiết bị mà không nỗ lực làm chủ công nghệ lõi chính là bước đi sai lầm nhất trong chiến lược quốc phòng.
Bước ngoặt sửa sai: Trở lại với công nghệ lõi
Rất may mắn, hiện nay các tập đoàn quân sự như Viettel đã nhận ra bài học xương máu này. Họ đang phải "cắm đầu" vào nghiên cứu các công nghệ lõi thay vì đi mua như trước. Đây là nỗ lực muộn màng nhưng bắt buộc phải làm để khôi phục lại những gì đã mất.
Bài học rút ra (còn thời gian mà rút là may mắn)
Mọi sự hợp tác quân sự với nước ngoài mà không dựa trên nền tảng tự lực cánh sinh đều là xây nhà trên cát. Chỉ khi nào chúng ta tự làm chủ được "tầng hệ thống", tự sản xuất được linh kiện từ tư duy thiết kế của chính mình, lúc đó độc lập dân tộc và an ninh quốc gia mới thực sự bền vững. Đừng để sự ảo tưởng về công nghệ mua sẵn làm mờ đi con đường tự cường của dân tộc./.
QV-ST!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét