Đề thi môn Ngữ văn, chọn đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026 của tỉnh Phú Thọ, ngày 18/9/2025, đang đặt ra một vấn đề đáng suy nghĩ.
Câu 1 trị giá 8 điểm sử dụng đoạn thơ “Cái đẹp” của Nguyễn Vĩnh Tiến, trích Hỗn độn và khu vườn, NXB Hội Nhà văn, 2024, rồi yêu cầu học sinh nghị luận về “Cái đẹp đích thực trong cuộc sống”.
Trước hết phải nói rõ: nhà thơ có quyền sáng tạo, thể nghiệm và sử dụng những cách biểu đạt khác thường. Người đọc có thể thích hoặc không thích tác phẩm. Đó là chuyện của văn chương.
Nhưng quyền sáng tạo của nhà thơ không đồng nghĩa với việc làm ngữ liệu cho một đề thi tuyển chọn học sinh giỏi.
Đoạn thơ trong đề sử dụng cuộc đối thoại giữa “Chúa trời” và “viên kim cương”, với những liên tưởng như “siêu cứng”, “lấp lánh”, “vật chất tối”, “kinh tế duy tâm”, “tiền ảo”... Đây có thể là một lối viết thể nghiệm, nhưng khi đưa vào đề thi 8 điểm, cần đặt câu hỏi: ngữ liệu này có thật sự bảo đảm tính chính xác, khoa học, trong sáng, mạch lạc và tính sư phạm để đánh giá học sinh giỏi hay không?
Học sinh giỏi cần được tiếp cận văn học đương đại, nhưng cái mới không có nghĩa là cứ mới là phù hợp với đề thi. Ngữ liệu thi phải có giá trị tư tưởng, nghệ thuật và đặc biệt phải tạo được chuẩn đánh giá công bằng, rõ ràng giữa các thí sinh.
Vì vậy, điều dư luận cần biết không phải chỉ là “bài thơ hay hay dở”, mà là:
Ai lựa chọn ngữ liệu này? Căn cứ vào tiêu chí nào? Ai thẩm định giá trị tư tưởng, nghệ thuật và tính sư phạm? Ai phản biện? Ai duyệt đề?
Nếu quy trình đã được thực hiện đầy đủ, Sở GD&ĐT Phú Thọ càng có cơ sở để công khai, giải thích rõ với giáo viên, học sinh và dư luận.
Không nên vội quy kết cá nhân khi chưa có hồ sơ và kết luận chính thức. Nhưng cũng không thể xem đây đơn thuần là chuyện “gu văn học”.
Đề thi học sinh giỏi không phải một bài đăng văn nghệ.
Đó là công cụ tuyển chọn những học sinh xuất sắc. Vì vậy, mỗi ngữ liệu được đưa vào đề phải chịu một chuẩn mực cao hơn về tính chính xác, tính khoa học, tính sư phạm và khả năng phân loại.
Tôi kính đề nghị Sở GD&ĐT Phú Thọ làm rõ tiêu chí lựa chọn ngữ liệu và toàn bộ quy trình ra đề, phản biện, phê duyệt, để trả lời thỏa đáng những băn khoăn đang đặt ra./.
#QV-ST!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét