Quan điểm của Đảng ta về công tác dân tộc

Quan điểm của Đảng ta về công tác dân tộc Dân tộc và công tác dân tộc là vấn đề chiến lược, cơ bản, lâu dài, đồng thời là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam. Tại Đại hội lần thứ I của Đảng (tháng 3/1935), Đảng ta đã thông qua Nghị quyết về công tác dân tộc thiểu số, trong đó ghi rõ: “Lực lượng tranh đấu của các dân tộc thiểu số là một lực lượng rất lớn. Cuộc dân tộc giải phóng của họ là một bộ phận quan trọng trong cuộc cách mạng phản đế và điền địa ở Đông Dương, bộ phận của cách mạng thế giới”. Nghị quyết cũng đề ra cho Trung ương và các Xứ ủy (trong những tỉnh có dân tộc thiểu số) phải cử ra một số người chuyên môn nghiên cứu và chỉ đạo công tác vận động các dân tộc thiểu số. Như vậy, ngay từ Đại hội đầu tiên, Đảng ta đã quan tâm đến vấn đề dân tộc và công tác dân tộc. Đại hội II của Đảng (năm 1951) tiếp tục nêu rõ: “Các dân tộc sống trên đất Việt Nam đều bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau để kháng chiến và kiến quốc; chống chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, bài trừ mọi hành động gây thù, chia rẽ giữa các dân tộc. Giúp đỡ các dân tộc thiểu số tiến bộ về mọi mặt chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa” . Về quyền bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam được các Đại hội III, IV, V kế thừa và phát triển. Đại hội VI đã bước đầu hình thành những nhận thức mới, quan trọng về chính sách dân tộc và giải quyết các mối quan hệ giữa các dân tộc, phát triển từng dân tộc đi liền với củng cố và phát triển cộng đồng dân tộc trên đất nước ta. Các nguyên tắc đảm bảo cho quan hệ giữa các dân tộc phát triển tốt đẹp được nhấn mạnh là: “Đoàn kết, bình đẳng, giúp đỡ nhau cùng phát triển, kết hợp phát triển kinh tế với phát triển xã hội, đẩy mạnh sản xuất với chăm lo đời sống con người, kể cả con người từ nơi khác đến và dân tại chỗ”. Tư tưởng đổi mới đó còn được thể hiện sâu sắc, cụ thể hóa tại “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” được thông qua tại Đại hội VII. Cương lĩnh nêu rõ: “Thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc, tạo mọi điều kiện để các dân tộc phát triển đi lên con đường văn minh, tiến bộ, gắn bó mật thiết với sự phát triển của cộng đồng các dân tộc Việt Nam”. Những quan điểm, tư tưởng của Đảng về dân tộc và chính sách dân tộc trong Cương lĩnh tiếp tục được triển khai ở Đại hội VIII, IX đồng thời được cụ thể hóa thành những chủ trương, chính sách, dự án và kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội tại các vùng dân tộc thiểu số và miền núi nước ta. Từ thực tiễn và kinh nghiệm 20 năm đổi mới, Đại hội X của Đảng bổ sung và hoàn chỉnh hệ mục tiêu của đổi mới ở nước ta, trong đó khẳng định: “Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ”. Quan điểm: các dân tộc “tôn trọng” lẫn nhau, thể hiện một bước phát triển trong nhận thức của Đảng về vấn đề này. Tôn trọng là sự trân trọng lẫn nhau, tôn trọng lợi ích, truyền thống, văn hóa, ngôn ngữ, tập quán, tín ngưỡng của các dân tộc. Đây cũng là giá trị làm rõ hơn nữa quyền bình đẳng giữa các dân tộc được thể hiện trong các Văn kiện trước đó. Tiếp nối quan điểm của các kỳ Đại hội trước, Đại hội Đảng lần thứ XI khẳng định: “Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng tiến bộ.” Như vậy, trải qua các giai đoạn của cách mạng Việt Nam, tư tưởng nhất quán trong chính sách dân tộc của Đảng ta đã được xác định: Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển. Đây cũng là nguyên tắc chuẩn mực chỉ đạo việc xây dựng quan hệ giữa các dân tộc - tộc người trong quá trình phát triển đất nước. Các dân tộc có thật sự bình đẳng, thương yêu, giúp đỡ nhau mới đoàn kết, gắn bó với nhau. Ngược lại, đoàn kết chặt chẽ giữa các dân tộc thì mới có đủ sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, trở lực. Trong các nguyên tắc nêu trên, vấn đề bình đẳng giữa các dân tộc cần được đặc biệt chú trọng. Tất cả các dân tộc, dù đông người hay ít người đều có tư cách chính trị- xã hội-pháp lý như nhau trong các quan hệ tộc người, trong quyền hạn và nghĩa vụ đối với đất nước. Như vậy, nội dung của bình đẳng dân tộc với tư cách là quyền đã gắn liền với bình đẳng chính trị, với bình đẳng trong mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa. Tuy nhiên, quan điểm bình đẳng giữa các dân tộc nêu trong Nghị quyết chỉ có thể trở thành hiện thực khi có sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền các cấp, các tổ chức đoàn thể thông qua hệ thống chính sách cụ thể, phù hợp với vùng, miền, dân tộc và từng thời điểm. Để thực hiện bình đẳng giữa các dân tộc, phải tập trung phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội đối với từng dân tộc, từng vùng, từng miền một cách cơ bản, cụ thể cả trước mắt và lâu dài. Đối với đồng bào các dân tộc thiểu số, đồng bào sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo do điểm xuất phát thấp và còn rất nhiều khó khăn về điều kiện sản xuất và sinh hoạt cần chú ý không chỉ tạo cơ hội phát triển mà còn tạo điều kiện để cơ hội đó được thực hiện. Đây là vấn đề phải được quan tâm trong thực thi các chính sách kinh tế-xã hội, các chương trình, dự án phát triển vùng, miền. Cần phải lưu ý rằng, những chính sách với các vùng này phải thật cụ thể, thiết thực, kết quả của nó được đo bằng sự thụ hưởng đích thực của đồng bào. Mặt khác, bản thân đồng bào phải chủ động vươn lên, tranh thủ sự hỗ trợ của Nhà nước, sự giúp đỡ của các dân tộc anh em để phát triển. Chủ động khắc phục tình trạng chênh lệch trong phát triển giữa các dân tộc, bình đẳng phải gắn liền với đoàn kết, thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng tiến bộ. Đoàn kết, thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng tiến bộ chính là hợp tác để phát triển, cùng nhau đạt đến lợi quyền chung, mục đích chung, từ sự phát triển chung mà đạt được sự phát triển riêng của từng dân tộc, hình thành năng lực tự phát triển. Nhà nước thông qua hệ thống chính sách phải đóng vai trò điều chỉnh và điều tiết quá trình phát triển ấy sao cho hợp lý, có hiệu quả cao nhất, vì mục đích cơ bản, lâu dài và cũng vì những nhu cầu, yêu cầu trước mắt. Kế thừa và phát triển quan điểm của các kỳ Đại hội trước, Đại hội XI đặt ra yêu cầu các dân tộc “thương yêu” nhau. Đây là yêu cầu đạo đức và văn hóa trong quan hệ giữa các dân tộc. Thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng tiến bộ là thể hiện gắn bó trách nhiệm cộng đồng, là sự chia sẻ trách nhiệm, tính liên kết xã hội trong phát triển, là cơ sở tạo ra sức mạnh của hợp tác, đó là đảm bảo cho sự đoàn kết thống nhất bền vững lâu dài, nhờ đó mới có sức mạnh bảo vệ và tự bảo vệ trước những âm mưu, thủ đoạn và hành động chia rẽ dân tộc, kích động tâm lý hằn thù dân tộc của các thế lực phản động, chống phá cách mạng trong và ngoài nước. Để thực hiện được điều đó, vấn đề đặt ra là phải tôn trọng và chống lại mọi biểu hiện dân tộc lớn, coi thường dân tộc khác trong một bộ phận dân tộc đa số; đồng thời khắc phục tâm lý mặc cảm, tự ti dân tộc ở bộ phận dân tộc thiểu số; đẩy mạnh giáo dục ý thức và tình cảm dân tộc đúng đắn, giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc chính đáng, giáo dục ý thức cộng đồng, truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc trong tất cả các thế hệ người Việt Nam, đặc biệt là ý thức tôn trọng những tình cảm, tâm lý tộc người, bản sắc văn hóa tộc người. Mặt khác và đây là điều cơ bản, sâu xa, đó là phải đảm bảo sự trung thực, tính nhất quán trong nhận thức cũng như hành động, phải tập trung phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đem lại những chuyển biến tích cực trong đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số. Chỉ như vậy mới tạo được sức thuyết phục đối với đồng bào trong cả nước, sự tin cậy của nhân dân các dân tộc vào đường lối, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. Văn kiện Đại hội XI đã nêu: “Nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách, tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội vùng dân tộc thiểu số. Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện các chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ở các cấp. Chống kỳ thị dân tộc; nghiêm trị những âm mưu, hành động chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc”. Có thể thấy, quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác dân tộc ngày càng sáng tỏ, toàn diện hơn, đầy đủ hơn.