Tư tưởng Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng con đường cách mạng Việt Nam

 

Từ bối cảnh lịch sử dân tộc ta đầu thế kỷ XX, từ sự thất bại của hàng loạt các phong trào yêu nước của các sĩ phu Việt Nam, từ việc người thanh niên ưu tú của dân tộc Nguyễn Tất Thành với lòng yêu nước thương dân nồng nàn, với khát vọng độc lập tự do cháy bỏng, với sự mẫn cảm của một thiên tài trí tuệ quyết định ra đi tìm con đường cứu nước mới. Từ toàn bộ hoạt động cách mạng sôi nổi, hào hùng của Nguyễn Ái Quốc đến Hồ Chí Minh…, chúng ta có thể đi tới một nhận thức sáng tỏ: Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự kết hợp tinh hoa văn hóa Việt Nam mà cốt lõi là chủ nghĩa yêu nước Việt Nam với chủ nghĩa Mác - Lênin và tinh hoa văn hóa nhân loại. Sự kết hợp tuyệt với này chính là cuộc gặp gỡ lịch sử của tinh hoa văn hóa, khí phách của dân tộc Việt Nam với đỉnh cao của trí tuệ thời đại.

Từ hệ thống các quan điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh và trong toàn bộ hoạt động cách mạng của Người, chúng ta nhận thức sâu sắc rằng tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là sự vận dụng sáng tạo mà đặc sắc hơn là sự phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh Việt Nam - hoàn cảnh có tính phổ biến của hàng trăm dân tộc trên thế giới bị chủ nghĩa thực dân thống trị. Tìm hiểu những quan điểm tư tưởng lý luận cách mạng của Bác Hồ, chúng ta càng thấm thía sự phát triển sáng tạo và những đóng góp vô giá của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển của chủ nghĩa Mác-Lênin.

Khi nghiên cứu bản chất và quy luật phát triển của chủ nghĩa tư bản, C.Mác đưa ra khẩu hiệu lịch sử: Giai cấp vô sản toàn thế giới đoàn kết lại; đến V.I.Lênin, khi nghiên cứu sự phát triển của chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc đã đưa ra khẩu hiệu: Giai cấp vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại. Với Bác Hồ, từ sự phát hiện và thấu hiểu đòi hỏi bức xúc của dân tộc Việt Nam và hàng trăm dân tộc bị chủ nghĩa thực dân thống trị trong thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, đã đi tới quan điểm tư tưởng: Muốn cứu nước, giải phóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản. Ở đây, độc lập dân tộc gắn chặt với chủ nghĩa xã hội.

Trong diễn văn kỷ niệm 110 năm ngày sinh của Bác, Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã nêu bật: Đây là đóng góp lớn nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với hệ tư tưởng Mác - Lênin. Với ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cuộc cách mạng giải phóng dân tộc không chỉ mang lại độc lập thống nhất cho Tổ quốc mà trong từng bước phải mang lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Độc lập dân tộc là mục tiêu, là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa xã hội vừa là mục tiêu, vừa là điều kiện để bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.

Trong chiến lược cách mạng, Mác dự báo khả năng thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa đồng thời ở một loạt nước tư bản chủ nghĩa phát triển. Đến Lênin, trong điều kiện mới đã đưa ra luận điểm: Cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể nổ ra và thắng lợi ở một vài nước, thậm chí một nước tư bản trung bình nếu nước đó tập trung những mâu thuẫn cơ bản nhất của thời đại, là khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc.

Từ sự phát triển cực kỳ quan trọng về chủ nghĩa đế quốc là con đỉa hai đầu, một đầu hút máu nhân dân lao động chính quốc, một đầu hút máu các dân tộc thuộc địa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát triển sáng tạo chiến lược cách mạng thế giới khi Người khẳng định: Cách mạng giải phóng các dân tộc thuộc địa là một bộ phận của cách mạng thế giới. Phong trào giải phóng dân tộc là một trong hai cánh chim. Cách mạng giải phóng dân tộc không thụ động chờ sự giúp đỡ của cách mạng ở chính quốc, mà phải chủ động giành thắng lợi và giúp đỡ hỗ trợ cho phong trào cách mạng ở chính quốc.

V.I.Lênin đã tổng kết nguyên lý hình thành Đảng Cộng sản: Đảng là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác và phong trào công nhân. Đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ thực tiễn của cách mạng Việt Nam - ở một nước thuộc địa nửa phong kiến, đại đa số là nông dân, giai cấp công nhân tuy nhỏ bé nhưng là giai cấp duy nhất gánh vác sứ mệnh lịch sử lãnh đạo cách mạng, đã đi tới một sự vận dụng đúng đắn và sáng tạo nguyên lý Đảng kiểu mới của Lênin, xây dựng thành công một Đảng Cộng sản ở Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời chính là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam.

Từ sự vận dụng đúng đắn và sáng tạo này mà ngay từ khi mới ra đời, Đảng ta đã mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu trung thành cho lợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc. Từ thực tế cách mạng Việt Nam, Người luôn luôn coi trọng việc giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, bồi dưỡng, rèn luyện năng lực và phẩm chất cho đảng viên. Nhờ vậy, mặc dù Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa đa số đảng viên không phải là công nhân nhưng bản chất giai cấp công nhân và vai trò tiên phong cách mạng của Đảng vẫn được giữ vững. Và chính trong thực tiễn lãnh đạo cách mạng, Đảng ta trở thành người lãnh đạo duy nhất của dân tộc Việt Nam, được toàn thể dân tộc Việt Nam coi là Đảng của mình, là người lãnh đạo duy nhất của dân tộc mình.

Càng nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, càng nhận thức sâu sắc sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin của Người, chúng ta càng kiên định nguyên lý: Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý; cách mạng là sáng tạo, là đổi mới; giáo điều, rập khuôn, máy móc là thất bại.

Di sản quý báu nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho dân tộc Việt Nam và toàn nhân loại chính là tư tưởng của Người mà bộ phận cốt lõi là hệ thống các quan điểm tư tưởng lý luận cách mạng của Người. Xin được nêu lên những nội dung cơ bản của tư tưởng lý luận cách mạng Hồ Chí Minh.

a) Tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng suốt đời chiến đấu vì dân, vì nước, vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người. Đây chính là hệ thống mục tiêu, lý tưởng của dân tộc Việt Nam, của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới mà Bác Hồ đã tìm ra.

Hệ thống mục tiêu lý tưởng này được hình thành ở Bác không phải là ngẫu nhiên mà trong những điều kiện lịch sử nhất định: Từ truyền thống tinh hoa văn hóa dân tộc, truyền thống của gia đình, quê hương; từ thực tiễn sôi động của dân tộc và của thế giới đương thời mà Người đã trải qua. Và điều quan trọng đặc biệt là hệ thống mục tiêu lý tưởng này được hình thành đầy đủ hoàn thiện trên cơ sở khoa học khi diễn ra cuộc gặp gỡ lịch sử: Nguyễn Ái Quốc - Người con ưu tú của dân tộc Việt Nam với lòng yêu nước thương dân nồng nàn, với chủ nghĩa Lênin, chủ nghĩa Mác-Lênin - đỉnh cao trí tuệ của thời đại.

b) Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ tìm ra và xác định được hệ thống mục tiêu lý tưởng cho dân tộc và cách mạng Việt Nam trong thời đại mới mà Người còn tìm ra con đường để thực hiện mục tiêu lý tưởng cao đẹp này - con đường gắn chặt độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội. "Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không còn con đường nào khác, con đường cách mạng vô sản". Với tư tưởng giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, giữa quốc gia và quốc tế, kết hợp được sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại.

Giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là tư tưởng xuyên suốt lịch sử cách mạng Việt Nam từ năm 1930 đến nay và từ nay về sau.

Để hiểu sâu sắc tư tưởng về con đường cách mạng, con đường giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chúng ta cần nhận thức sân sắc luận điểm vô cùng quan trọng của Bác trong tư tưởng "Không có gì quý hơn độc lập, tự do". Ở đây, độc lập dân tộc là mục tiêu hàng đầu, là điều kiện tiên quyết. Năm 1941, khi về nước cùng Trung ương trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, tại Hội nghị Trung ương 8, sau khi phân tích rõ bối cảnh và mâu thuẫn cơ bản chủ yếu nhất của xã hội Việt Nam, Bác Hồ đã khẳng định: "Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được". Vào đầu năm 1945, khi tình thế thời cơ cách mạng đã xuất hiện, Bác Hồ đi tới quyết định lịch sử: Lúc này dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn, cũng quyết giành độc lập cho dân tộc!

Không có gì quý hơn độc lập, tự do không chỉ là mục tiêu hàng đầu, tiên quyết, là phương châm chỉ đạo cuộc đấu tranh giành độc lập mà còn là lời hịch thiêng liêng của lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc. Tiếng gọi thiêng liêng này đã động viên được sức mạnh vĩ đại của toàn dân tộc để giành và bảo vệ cuộc sống của mình. Ngày nay, ý nghĩa và tầm vóc của tư tưởng "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" đã vượt ra khỏi không gian của Việt Nam, được nhiều dân tộc trên thế giới thừa nhận là chân lý của thời đại.

Trong Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình vắn tắt và Điều tệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam mà Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo, được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng - trở thành Cương lĩnh đầu tiên của Đảng, ngay từ Cương lĩnh đầu tiên này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định một luận điểm cơ bản: "Chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản". Luận điểm đã chỉ rõ sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân phải tiến lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa với tư cách một chế độ chính trị.

Trong thời gian ngắn lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại những quan điểm rất cơ bản và sâu sắc về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Những quan niệm của Bác về chủ nghĩa xã hội như: "Chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc", "nước độc lập mà dân không hưởng tự do thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa lý gì", "chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, già không lao động được thì nghỉ, những tập quán không tốt dần được xóa bỏ", "chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân và do nhân dân tự xây lấy", "chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nước mạnh".

Những quan niệm cơ bản trên đây của Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội mà toàn Đảng, toàn dân ta đang ra sức từng bước hiện thực hóa.

Về con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại những quan điểm tư tưởng vô cùng quan trọng. Trước hết đó là những luận điểm của Người về điểm xuất phát, đặc điểm lớn nhất của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là từ một nền sản xuất nhỏ lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không qua giai đoạn phát triển chế độ tư bản chủ nghĩa. Do đó, xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người chỉ rõ: "Muốn có chủ nghĩa xã hội thì không có cách nào khác là phải dốc lực lượng của mọi người ra để sản xuất, sản xuất là mặt trận chính của chúng ta hiện nay"; "sản xuất phải đi đôi với tiết kiệm". Nhiệm vụ quan trọng nhất là phải xây dựng nền tảng vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội… Có công nghiệp, nông nghiệp hiện đại, có khoa học tiên tiến. "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa", Bác cũng để lại những luận điểm rất quan trọng về các thành phần kinh tế, về phát triển kinh tế quốc doanh làm nền tảng, về quản lý kinh tế và khuyến khích nhân dân làm giàu: Người nghèo thì đủ ăn, người đủ ăn trở thành khá giả và giàu có, người giàu có thì giàu có hơn… Những tư tưởng của Người về chủ nghĩa xã hội và con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

c) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho cách mạng Việt Nam sự sáng tạo vĩ đại về phương pháp cách mạng. Sau khi có đường lối cách mạng đúng rồi thì phương pháp cách mạng có vai trò quyết định đối với thành bại của cách mạng.

Tư tưởng về phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh rất phong phú và sâu sắc. Có thể tiếp cận hai phương pháp cách mạng rất cơ bản sau đây:

Phương pháp tạo ra và sử dụng sức mạnh tổng hợp được thể hiện trong cuộc chiến đấu giành độc lập và trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đó là việc tạo ra và sử dụng sức mạnh tổng hợp của bạo lực chính trị của quần chúng kết hợp với bạo lực vũ trang, sức mạnh của truyền thống kết hợp với sức mạnh của hiện đại, sức mạnh của dân tộc kết hợp sức mạnh của quốc tế; toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến; đánh địch trên ba mặt trận, ba mũi giáp công, ba vùng chiến lược…

Ngày nay, trong xây dựng kinh tế, phát huy nền kinh tế nhiều thành phần trong nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa là phương pháp tạo ra và phát huy sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế.

Tư tưởng của Người về phương pháp cách mạng biết thắng từng bước tiến tới thắng lợi hoàn toàn thể hiện trong hai cuộc kháng chiến: Đánh bại từng bước, đánh thắng từng âm mưu, đánh đổ từng bộ phận, tiến lên giành thắng lợi, hoàn toàn.

"Đánh cho Mỹ cút

Đánh cho ngụy nhào

Tiến lên chiến sỹ, đồng bào

Bắc Nam sum họp xuân nào vui hơn"

d) Chủ tịch Hồ Chí Minh, không những là nhà tư tưởng vĩ đại mà còn là nhà tổ chức thiên tài. Bác đã để lại hệ thống các quan điểm tư tưởng về lực lượng cách mạng và xây dựng các tổ chức cách mạng. Đó là những tư tưởng lớn của Người về Đảng Cộng sản và xây dựng Đảng kiểu mới; tư tưởng của Người về nhà nước cách mạng và xây dựng Nhà nước mang bản chất cách mạng của dân, do dân, vì dân, tư tưởng của Người về đại đoàn kết dân tộc và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công"; tư tưởng của Người về lực lượng vũ trang và xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, về nghệ thuật quân sự; tư tưởng của Người về xây dựng các đoàn thể cách mạng của công nhân, nông dân, thanh niên, phụ nữ…

Tư tưởng xuyên suốt của Người trong xây dựng các tổ chức lực lượng cách mạng, đó là tư tưởng bao trùm: Nước lấy dân làm gốc, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng; mọi việc đều do dân và vì dân; nhân dân là lực lượng quyết định thắng lợi của cách mạng. "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong".

e) Tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng lấy thực tiễn làm tiêu chuẩn của chân lý, lấy sự hợp lòng dân, phù hợp với hoàn cảnh thực tế làm thước đo cho sự đúng đắn và hiệu quả của mọi đường lối chủ trương, chính sách.

f) Một trong những di sản vô giá Bác Hồ để lại cho Đảng ta, dân tộc ta đó là tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tác phong Hồ Chí Minh. Toàn bộ hoạt động cách mạng và cuộc đời của Người, Bác đã để lại một tấm gương cao đẹp sáng ngời về đạo đức cách mạng, tư tưởng về đạo đức cách mạng và phong cách hoạt động cách mạng.

Hơn ai hết, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên coi trọng giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng. Người chỉ rõ "Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang". Theo Người, đạo đức còn là "nền tảng", là "cái gốc", là "sức mạnh" của người cán bộ cách mạng và của Đảng cách mạng. Tư tưởng đạo đức bao trùm của Người là suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân; suốt đời sống vì dân, vì nước, vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp giải phóng xã hội, giải phóng con người, đó là "giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục", đó là "cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư".

Toàn bộ cuộc đời và hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn để lại tấm gương mẫu mực về phong cách hoạt động cách mạng mà những phong cách tiêu biểu là: Lý luận liên hệ với thực tế; học đi đôi với hành; nói đi đôi với làm. Quán triệt sâu sắc những giá trị tư tưởng nói trên của Bác Hồ, chúng ta càng hiểu sâu sắc rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh - một di sản vô giá Bác Hồ để lại cho Đảng ta, dân tộc ta - là sản phẩm của sự vận dụng sáng tạo của chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam và là sự phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin.

Ngày nay, quán triệt những tư tưởng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực hiện Di chúc thiêng liêng của Người, chúng ta kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà Người đã lựa chọn; kiên quyết đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng thành công một nước Việt Nam hùng cường, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng và văn minh, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đó chính là cách tốt nhất biểu hiện lòng trung thành vô hạn của chúng ta với lý tưởng và sự nghiệp của Người.