Những vấn đề cơ bản về giải thoát và Niết bàn ở Phật giáo

 

Cứa khổ, giải thoát vừa là nội dung vừa là chủ đích của giáo thuyết Phật giáo. Phật Thích Ca đã từng nói rằng: Trước kia và ngày nay ta chỉ nêu ra và lý giải về nỗi khổ đau và giải thoát nỗi khổ đau,... Cũng như nước đại dương chỉ có vị mặn, học thuyết của ta chỉ có một vị là cứu vớt (giải thoát). Phật giáo cho rằng sự giác ngộ, giải thoát là công việc của chúng sinh, do bản thân mỗi chúng sinh thực hiện và tùy thuộc vào quá trình tu tập của từng người. Nếu ai tu dưỡng rèn luyện tốt thì nhanh chóng giác ngộ, giải thoát. Niết bàn là trạng thái tinh thần đã đoạn trừ được những ràng buộc trần thế, những khổ đau, phiền não vô minh, tham dục gây ra, một tâm hồn hoàn toàn an lạc, giải thoát. Phật giáo cho rằng còn vô minh, còn tham lam dục vọng thì còn luân hồi sinh tử. Chỉ khi diệt trừ vô minh, tham dục thì mới hết luân hồi sinh tử, cảnh giới được Niết bàn. Nói cách khác, nếu vô minh tạo ra nghiệp, là nguồn gốc của mọi sự khổ đau, gắn liền với tham lam và dốt nát thì Niết bàn là chấm dứt đau khổ, gắn liền với diệt dục, hiểu biết và giác ngộ. Niết bàn là giải thoát, tịnh diệt và không còn sinh tử.