Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề đạo đức và việc tu dưỡng đạo đức. Người đã nêu ra một hệ thống các chuẩn mực, nguyên tắc và phạm trù đạo đức mới, cùng với đó là các phương pháp giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng một cách thiết thực và hiệu quả. Trong số các phương pháp giáo dục đạo đức được sử dụng. Người đặc biệt coi trọng phương pháp “nêu gương về đạo đức”.
Nêu gương về đạo đức là sử dụng những hình mẫu đạo đức được thể hiện cụ thể, trực quan sinh động trong thực hiện nhằm tác động có mục đích vào ý thức và tình cảm con người, thôi thúc họ học tập và làm theo. Với lẽ đó, trong quá trình xây dựng, giáo dục con người mới XHCN, Hồ Chí Minh rất đề cao nêu gương “người tốt, việc tốt”, “người thực, việc thực”. Người nhấn mạnh “Lấy gương người tốt, việc tốt hàng ngày để giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người”, Người thường nhắc nhở “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”, và “Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước đo cho người ta bắt chước”.
Hồ Chí Minh quan niệm, giáo dục đạo đức là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, của tất cả mọi người. Trong xã hội ta ai cũng là chủ thể đồng thời là đối tượng của giáo dục đạo đức. Do đó, ai cũng có thể và cần phải luôn nêu gương sáng về đạo đức. Theo đó, cha mẹ cần là tấm gương cho con cái, anh chị là tấm gương đối với các em; thầy cô giáo là tấm gương cho học trò, cán bộ lãnh đạo là tấm gương cho cấp dưới; đảng viên là tấm gương cho quần chúng, người này là tấm gương cho người khác... Nêu gương thì trước hết phải làm gương trong mọi công việc từ nhỏ đến lớn; trong lối sống và cách ứng xử; trong lời nói việc làm, nói ít làm nhiều. Theo Hồ Chí Minh, nêu gương về đạo đức phải được thể hiện trên cả ba mối quan hệ: Đối với mình; đối với mọi người và đối với công việc. Trong đó đối với mình không được tự cao, tự đại, luôn học hỏi cầu tiến bộ; luôn biết tự phê bình và phê bình để phát triển điều hay, sửa chữa, khắc phục những điều chưa làm được của bản thân mình. Đối với mọi người luôn giữ thái độ chân thành, thật thà, khiêm tốn đoàn kết; không dối trá, lọc lừa. Đối với công việc cần đặt việc công lên trên và lên trước việc tư; đã được giao phụ trách việc gì thì phải tận tâm, tận lực làm cho kỳ được; không sợ khó khăn, gian khổ; việc thiện thì dù là việc nhỏ mấy cũng làm việc ác, việc xấu thì nhỏ mấy cũng cố gắng tránh xa.
Đối với thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam, do đặc thù về tâm, sinh lý và hoạt động quân sự, họ luôn năng động, sáng tạo và nhạy cảm với cái mới, với những mô hình thực tế mà họ ái mộ. Hơn nữa, bản thân họ lại là những nhân cách đạo đức đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện để trở thành một con người toàn diện, nên họ càng cần đến những mô hình đạo đức chuẩn mực trong thực tiễn và do đó sức mạnh cảm hoá, thuyết phục từ những tấm gương đạo đức đối với họ là rất lớn. Vì vậy, trong quá trình giáo dục đạo đức cho thanh niên Quân đội hiện nay, việc sử dụng phương pháp nêu gương về đạo đức có ý nghĩa hết sức thiết thực. Giáo dục đạo đức cho thanh niên Quân đội theo phương pháp nêu gương về đạo đức đòi hỏi cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần được tiến hành và phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, đơn vị và xã hội, trong đó sự nêu gương đạo đức của gia đình, đơn vị chiếm vị trí đặc biệt quan trọng.
Trước hết là sự nêu gương về đạo đức của gia đình. Sự giáo dục chu đáo của gia đình nhất là những tấm gương đạo đức của chính những người thân có vai trò to lớn đối với sự phát triển và hoàn thiện nhân cách của thanh niên quân đội. Bởi lẽ, gia đình là môi trường quan trọng trong việc giáo dục lối sống và hình thành nhân cách cho mỗi người công dân ngay từ nhỏ cho đến khi trưởng thành. Để phát huy vai trò nêu gương của gia đình trong công việc giáo dục đạo đức cho thanh niên quân đội, đòi hỏi mỗi thành viên trong mỗi gia đình phải là những tấm gương đạo đức mẫu mực. Trong đó ông bà làm gương cho con cháu, cha mẹ làm gương cho con cái, anh chị làm gương cho các em; đồng thời, cần sử dụng những tấm gương tiêu biểu về đạo đức, tài năng của các thành viên trong gia đình, dòng họ qua cách thế hiện để giáo dục con cháu... Mặt khác, chính những tấm gương đạo đức của người lớn sẽ có tác dụng kích thích sự tự giáo dục và rèn luyện của lớp trẻ.
Là sự tiếp tục của giáo dục gia đình, giáo dục đạo đức của đơn vị cơ sở trong quân đội có ý nghĩa quan trọng đối với sự hình thành ý thức và nhân cách đạo đức của thanh niên quân đội, người quân nhân cách mạng, “Bộ đội Cụ Hồ”. Các đơn vị cơ sở trong quân đội là nơi thanh niên Quân đội hàng ngày, hàng giờ ăn, ở, sinh hoạt, học tập công tác, rèn luyện và trưởng thành. Họ xem đó là “như ruột thịt”, quý mến nhau như chân tay của cán bộ, chiến sỹ đã làm cho đơn vị cơ sở trở thành chiếc nôi nuôi dưỡng và phát triển các phẩm chất nhân cách quân nhân. Đặc biệt sự gương mẫu về lời nói và làm việc, về đạo đức, tác phong và lối sống, về quan hệ, ứng xử...của đội ngũ cán bộ các cấp có tác động thường xuyên, trực tiếp đối với sự hình thành, phát triển đạo đức, nhân cách của thanh niên quân đội. Vì vậy, phát huy vai trò tấm gương đạo đức ở đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy có ý nghĩa rất lớn trong giáo dục đạo đức cho thanh niên Quân đội. Trong thư gửi Quân đội Quốc gia Việt Nam ngày 2/9/1947 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn “Mỗi người chỉ huy về quân sự cũng như về chính trị, phải làm kiểu mẫu. Phải giữ đúng đạo đức của nhân dân” Người cho rằng, trong chiến đấu gian khổ cũng như trong hoà bình xây dựng, tính gương mẫu của cán bộ phải được thể hiện trên tất cả các mặt, dù ở cương vị nào cán bộ cũng phải luôn gương mẫu, phải “trau dồi đạo đức cách mạng, khiêm tốn giản dị, gần gũi quần chúng và gương mẫu về mọi mặt”. Bởi vậy hơn ai hết, đội ngũ cán bộ, lãnh đạo chỉ huy các cấp ở các đơn vị cơ sở trong quân đội phải thực sự xứng đáng là người anh, người chị hiền tận tụy chăm lo cho tập thể, cho từng chiến sỹ; nội bộ cán bộ phải là hạt nhân đoàn kết thống nhất, thật sự làm cho cấp dưới kính trọng tin tưởng; khắc phục và loại trừ các hiện tượng quân phiệt, gia trưởng mệnh lệnh...
Cùng với giáo dục trong gia đình, đơn vị, giáo dục xã hội là sự tiếp tục quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện ý thức đạo đức và năng lực thực hiện hành vi đạo đức cho thanh niên Quân đội. Để giáo dục đạo đức cho thanh niên Quân đội, cần phát huy vai trò của môi trường đạo đức xã hội; trong đó cần chú trọng xây dựng hệ thống các giá trị, nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức và hướng việc giáo dục, tu dưỡng rèn luyện của thanh niên Quân đội theo những nguyên tắc, chuẩn mực đó. Mặt khác đi đôi với “xây” cần kết hợp chặt chẽ với “chống”; đặc biệt cần khắc phục và từng bước đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực trong xã hội đã và đang có ảnh hưởng mạnh mẽ, trực tiếp đến việc giáo dục đạo đức của thanh niên Quân đội hiện nay như: chủ nghĩa cá nhân, quan liêu tham nhũng, sự thoái hoá, biến chất về đạo đức lối sống ở một số bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức...Tạo dư luận tích cực, không để thói hư tật xấu, lối sống tiêu cực, lạc hậu, trái với chuẩn mực đạo đức của quân nhân tác động vào đơn vị.
Đạo đức được hình thành và phát triển trên cơ sở tự giác, tự nguyện, bằng tình cảm, lý trí của con người chứ không phải bằng cưỡng chế, bắt buộc. Do vậy giáo dục đạo đức cho thanh niên Quân đội trên cơ sở vận dụng nêu gương về đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh là hết sức cần thiết, khoa học và hiệu quả. Giáo dục đạo đức cho thanh niên Quân đội theo phương thức này chính là một trong những con đường, biện pháp tốt nhất góp phần xây dựng những con người mới xã hội chủ nghĩa vừa “hồng”, vừa “chuyên’ – nhân tố bảo đảm nền móng vững chắc cho sức mạnh chiến đấu của Quân đội./.
Nguồn: Báo QĐND
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét