Chuyện về người nhạc sĩ sáng tác Quốc ca

 

Đó là thời điểm mùa đông đói rét, ảm đạm năm 1944, người chết đói nằm dọc các ngả đường, các con ngõ. Văn Cao cũng không đủ tiền sinh sống, phải nhờ mấy người bạn hoạ sĩ nuôi cơm và giúp cho phương tiện làm việc. Bỗng một hôm Văn Cao gặp ông Vũ Quý - một cán bộ cách mạng trước ga Hàng Cỏ. Vũ Quý liền đưa Văn Cao đến nhà một người thợ giày ở đầu ngõ chợ Khâm Thiên để ăn cơm tháng và giao nhiệm vụ đầu tiên là soạn một bài hát cho quân đội cách mạng. Bài "Tiến quân ca" hùng tráng – Quốc ca của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày nay đã được khởi đầu như vậy. Văn Cao viết ca khúc này trong một căn gác nhà người bạn tại số nhà 171 phố Mông-grăng, nay là phố Nguyễn Thượng Hiền.

Sau đó Vũ Quý giao cho Văn Cao một khẩu súng và đưa ông tham gia vào đội vũ trang. Thế là chàng thanh niên 21 tuổi Văn Cao đã toại nguyện, trở thành đội viên của đội ám sát có tên gọi là Đội danh dự Việt Minh. Cuối mùa Xuân năm 1945, Văn Cao mang theo súng, đi từ Hà Nội xuống Hải Phòng, nơi ông từng sống thủa thiếu thời, để trừ khử tên Việt gian thân Nhật Đỗ Đức Phin. Văn Cao cải trang ngồi ở vườn hoa Đưa Người đợi người liên lạc là Trần Khánh (sau này Trần Khánh trở thành một ca sĩ có tiếng). Một lát sau, Trần Khánh đến báo tin: Đỗ Đức Phin đang hút thuốc phiện ở phố Đông Kinh. Văn Cao liền dựng xe đạp ở cửa, đi vào tuyên bố tử hình tên này. Đỗ Đức Phin định tháo chạy nhưng bị Văn Cao bắn ngay tại cửa. Bắn xong, Văn Cao lấy xe đạp phóng về nhà Doãn Tòng, cải trang rồi rời khỏi thành phố trước khi lệnh thiết quân luật ban bố. Mùa hè năm 1945, Thành uỷ Hà Nội giao cho Văn Cao danh sách những tên Việt gian cần trừ khử. Văn Cao lại cải trang thành ăn mày để thi hành bản án với một tên Việt gian. Nhưng tên này dường như đã được báo trước hoặc có linh tính thế nào đó nên đã chuồn mất. Văn Cao trở về Hà Nội, cùng một đồng chí tên là Mẫn quyết tiêu diệt tên Việt gian thân Nhật này. Hai người lần theo mật báo, chờ sẵn ở hiệu ảnh Hưng Kỳ trên phố Hàng Trống. Khi Văn Cao tiến đến gần chiếc xe đạp của hắn thì nghe tiếng súng nổ. Một tên Việt gian khác rút súng định bắn Văn Cao thì Mẫn đã nhanh tay bắn trước khiến tên này gục tại chỗ. Tên kia định tẩu thoát, Văn Cao đuổi theo định bắn tiếp nhưng nghe tiếng súng nổ, người đổ ra đông quá. Cuối cùng hai người đành lẩn nhanh vào đám đông đi về phố Mai Hắc Đế. Một lần khác, Văn Cao cùng Nguyễn Đình Thi đứng trên gác của phố Bảo Khánh để theo dõi phái đoàn tuần hành ủng hộ chính phủ Trần Trọng Kim. Chợt Văn Cao thốt lên ngạc nhiên khi thấy đi đầu đoàn lại là hai nhà thơ nổi tiếng thời Thơ Mới, tay mỗi người cầm một lá cờ quẻ li. Văn Cao giận quá định rút súng ra nhưng Nguyễn Đình Thi nhanh tay kịp ngăn lại, bảo là đang tranh thủ giác ngộ hai vị này, lôi kéo họ về phía cách mạng.

Dù chỉ trực tiếp tiêu diệt được một tên Việt gian Đỗ Đức Phin nhưng tiếng tăm của Văn Cao lúc bấy giờ nổi như cồn với tư cách nghệ sĩ thì ông vẫn làm vinh dự lây cho giới nghệ sĩ đang hướng về cách mạng./.