VẬN DỤNG NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN
VÀ THỰC TIỄN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VÀO NGĂN NGỪA, KHẮC PHỤC BỆNH KINH NGHIỆM, GIẢO ĐIỀU Ở CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ

Kinh nghiệm thực tiễn đóng vai trò hết sức to lớn trong nhận thức cũng như trong thực tiễn của con người nói chung, của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nói riêng. Nhưng nếu trong hoạt động nhận thức cũng như thực tiễn tuyệt đối hóa kinh nghiệm, coi thường, hạ thấp lý luận, không chịu học tập lý luận thì sẽ mắc bệnh kinh nghiệm. Biểu hiện của căn bệnh này rất đa dạng, như coi thuờng lý luận, coi thường học tập lý luận; cho kinh nghiệm là yếu tố duy nhất quyết định mọi thành công trong nhận thức và hoạt động thực tiến; không đánh giá đúng vai trò của đội ngũ trí thức,v.v..

Bệnh kinh nghiệm, về bản chất là khuynh hướng tư tưởng và hành động tuyệt đối hóa kinh nghiệm thực tiễn cá biệt, cụ thể, biến chúng thành những kinh nghiệm phổ biến nhằm áp dụng những kinh nghiệm cá biệt này cho mọi trường hợp, mọi điều kiện, mọi hoàn cảnh, hạ thấp, coi thường lý luận khoa học. Người mắc bệnh kinh nghiệm thường nhân danh đề cao thực tiễn để hạ thấp lý luận. Trên thực tế, “thực tiễn” mà họ đê cao là thực tiễn cục bộ, vụn vặt, chưa chỉnh thế, chưa toàn vẹn, chưa mang tính phổ biến. Về thực chất, những người mắc bệnh kinh nghiệm không chỉ hạ thấp lý luận mả còn hạ thấp cả thực tiễn.

Nguyên nhân của bệnh kinh nghiệm ở Việt Nam có nhiều, vi dụ như: ảnh hưởng tiêu cực của nền sản xuất nhỏ, lúa nước, theo mùa, theo chu kỳ; ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng gia trưởng, phong kiến; ảnh hưởng tiêu cực của những kinh nghiệm chiến tranh du kích quá lâu dài,v.v.. Nhưng nguyên nhân cơ bản, trực tiếp nhất là vi phạm nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, không hiểu quan hệ biện chứng giữa lý luận với thực tiễn của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý.

Để ngăn ngừa, khắc phục bệnh kinh nghiệm ở đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý thì phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, như: thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước để khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của nền sản xuất nhỏ; khắc phục tư tưởng gia trưởng, phong kiến như: tuyệt đối hóa kinh nghiệm của người cao tuổi; tăng cường học tập nâng cao trình độ lý luận, phải quán triệt sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, hiểu và vận dụng đúng quan hệ biện chứng giữa lý luận với thực tiễn trong hoạt động lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Đặc biệt, cùng với tổng kết thực tiễn, việc học tập, nâng cao trình độ lý luận cho cán bộ lãnh đạo, quản lý là rất quan trọng. Không phải ngẫu nhiên mà Đảng ta luôn nâng cao trình độ lý luận của mình cũng như của cán bộ, đảng viên trong quá trình đổi mới. Thấm nhuần lại dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đảng mà không có lý luận các mạng khoa học như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam. Thực chất đây là sự quán triệt nguyên tắc thống nhấtgiữa lý luận và thực tiễn. Bởi lẽ, không có trình độ lý luận thì không thể tổng kết kinh nghiệm một cách có lý luận và không thể định hướng cho công cuộc đổi mới. Trong giai đoạn cam go của phong trào cách mạng, ví dụ như ngay sau sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và Đông Âu, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết số 01 (28-3-1992) nêu rõ sự cần thiết phải đẩy mạnh việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong tất cả các văn kiện Đại hội, Đảng ta luôn khẳng định, lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng. Đại hội XI đề ra nhiệm vụ: “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tinh thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng, tuyên truyền, học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”[1]. Đại hội XII đặt ra nhiệm vụ đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục lý luận chính trị, học tập nghị quyết của Đảng. Thực hiện nền nếp việc bồi dưỡng lý luận, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp”[2]. Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII của Đảng chỉ rõ: “Nhận thức sai lệch về ý nghĩa, tầm quan trọng của lý luận và học tập lý luận chính trị lười học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”[3] là biểu hiện của suy thoái về tư tưởng chính trị. Đại hội XIII của Đảng đề ra yêu cầu: “Tiếp tục đổi mới việc học tập, quán triệt nghị quyết của Đảng bảo đảm thiết thực, hiệu quả. Đổi mới căn bản chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo phương châm khoa học, thực tiễn, sáng tạo và hiện đại; đưa việc bồi dưỡng lý luận, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, đảng viên, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp chiến lược đi vào nền nếp, nhất quán từ trung ương đến cơ sở, phù hợp với từng đối tượng, chú trọng chất lượng, hiệu quả”[4]./.

---

[1]Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, H.2011, tr,256.
[2]Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, H.2016, tr.201-202.
[3]Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khóa XII, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, H 2016, tr.28.
[4]Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H.2021, t.I, tr: 182-183.