Về hoạt động của các tổ chức tôn giáo

 

Ở Việt Nam, do nhiều nguyên nhân, trước đổi mới chỉ có ba tôn giáo được Nhà nước công nhận về mặt tổ chức là Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981), Công giáo Việt Nam qua Hội đồng Giám mục Việt Nam (1980), Hội thánh Tin Lành Việt Nam (miền Bắc). Hầu hết các tổ chức tôn giáo ở phía Nam đều không được chính quyền công nhận về tổ chức giáo hội.

Bước vào thời kỳ đổi mới, trên cơ sở nhận thức đúng đắn về tôn giáo, nhất là vấn đề tổ chức tôn giáo, địa vị pháp lý của tổ chức tôn giáo, đồng thời rút kinh nghiệm ở một số nước tương đồng với hoàn cảnh Việt Nam, Nhà nước đã công nhận tư cách pháp nhân - tính hợp pháp của nhiều tổ chức tôn giáo. Do đó, đến năm 2017 có tất cả 41 tổ chức được công nhận. Cụ thể: Từ năm 1995 đến năm 2004 (trước khi có Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo): 9 tổ chức Cao Đài và Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo, Hội thánh Tin Lành Việt Nam (miền Nam). Từ năm 2004 đến năm 2015 (thực hiện Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo): 08 tổ chức Tin Lành và các tổ chức tôn giáo khác, chủ yếu ở các tỉnh phía Nam, như: Tịnh độ Cư sỹ Phật hội, Bửu sơn Kỳ Hương, Tứ ân Hiếu Nghĩa,...

- Về việc mở trường đào tạo chức sắc của các tôn giáo

Trước thời kỳ đổi mới, với nhận thức cho rằng tôn giáo sẽ tiêu vong trong chủ nghĩa xã hội nên các hoạt động liên quan đến tồn tại, hiện hữu của tôn giáo chưa được quan tâm đúng mức. Từ một vài cơ sở đào tạo chức sắc, đến năm 2015, đã có 60 cơ sở đào tạo chức sắc tôn giáo, trong đó có 17 trường đào tạo chức sắc trình độ đại học được thành lập với số lượng học viên gần 10 nghìn người[1]. Do vậy, hoạt động về đào tạo chức sắc của các tôn giáo đã đáp ứng nhu cầu về chức sắc của các tôn giáo, và nó là một trong những nội dung tạo ra sắc diện mới của sự phát triển tôn giáo ở Việt Nam thời kỳ đổi mới, dưới tác động của toàn cầu hóa.

- Việc xây dựng, sửa chữa nơi thờ tự và xuất bản ẩn phẩm tôn giáo

Từ khi đổi mới đến nay, hầu hết cơ sở thờ tự của các tôn giáo (hơn 21.000/26.000 cơ sở, chiếm hơn 80%) được sửa chữa, trong đó có đến 1/3 được trùng tu sửa chữa ở quy mô lớn, đồng thời có khoảng hơn 2.000 cơ sờ được xây mới. Tính riêng hai năm 2011 cả nước có 500 cơ sở tôn giáo được xây mới, 600 cơ sờ tôn giáo được trùng tu quy mô lớn[2]².

Trước đổi mới gần như không có hoạt động xuất bản kinh sách tôn giáo. Vào những năm 1970, 1980 chỉ có một vài cuốn sách của Phật giáo, Công giáo được xuất bản chính thức. Sau đổi mói, chỉ tính hơn 5 năm hoạt động đầu tiên của Nhà xuất bản Tôn giáo (1999-2004) đã xuất bản được trên 714 tựa sách, 4.200.000 bản in, trong đó sách về Phật giáo hơn 490 đầu sách, Công giáo gần 205 đầu sách, Tin Lành gần 45 đầu sách,.. Cho đến năm 2015, ờ Việt Nam các tổ chức tôn giáo cấp Trung ương có 15 tờ báo và tạp chí đang hoạt động, trong đó có những tờ báo, tạp chí có uy tín[3].

- Quan hệ quốc tế của các tổ chức tôn giáo

Từ khi đất nưóc bước vào thời kỳ đổi mới và mở cửa hội nhập quốc tế, dưới tác động của toàn cầu hóa, hoạt động giao lưu quốc tế của các tôn giáo được mở ra trên nhiều tuyến, nhất là các quan hệ về phương diện tổ chức giữa tổ chức tôn giáo ở Việt Nam với các tổ chức tôn giáo thế giới, như Công giáo, Tin Lành, Hồi giáo,... Riêng với Vatican, từ năm 2011, Chính phủ Việt Nam chấp thuận Đại diện không thường trú của Vatican trong mối quan hệ với Nhà nước Việt Nam và Giáo hội Công giáo Việt Nam. Ngoài các hoạt động quốc tế bình thường mang tính tổ chức, các tôn giáo ở Việt Nam tham gia rất tích cực các hội nghị, các diễn đàn tôn giáo ở khu vực và quốc tế, như: đối thoại Liên tín ngưỡng Á - Âu, đối thoại Liên tín ngưỡng khu vực châu Á - Thái Bình Dương, họp tác liên tín ngưỡng giữa các nước của Phong trào Không liên két, đối thoại nhân quyền Việt Nam - Hoa Kỳ, đối thoại nhân quyền Việt Nam - EƯ, các hợp tác liên tín ngưỡng do tổ chức Các tôn giáo vì Hòa bình thực hiện,...

---

[1] Ban Tôn giáo Chính phủ: Bảo cảo Tổng kết việc thực hiện Nghị quyết so 25- NQ/TW (2003-2015), Phòng Tư liệu, H.2015.

[2]Nguyễn Thanh Xuân: Tôn giảo và chính sách tồn giảo ở Việt Nam, NxbTôn giáo, H.2015, tr.352.

[3]Nhà xuất bản Tôn giáo: Báo cáo tổng kết 5 năm thành lập Nhà xuất bản Tôn giáo (1999-2004), H.2004