Bản chất tư tưởng - văn hóa nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

 

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa xây dựng và hoàn thiện lấy hệ tư tưởng Mác-Lênin (hệ tư tưởng của giai cấp công nhân) làm chủ đạo đối với mọi hình thái ý thức xã hội khác trong xã hội mới. Đồng thời, nó kế thừa, phát huy những tinh hoa văn hóa truyền thống của các dân tộc; tiếp thu những giá trị tư tưởng - văn hóa, văn minh, tiến bộ xã hội... mà nhân loại đã tạo ra ở tất cả các quốc gia, dân tộc... Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhân dân được làm chủ những giá trị văn hóa tinh thần; được nâng cao trình độ văn hóa, có điều kiện để phát triển cá nhân. Dưới góc độ này, dân chủ là một thành tựu văn hóa, một quá trình sáng tạo văn hóa, thể hiện khát vọng tự do được sáng tạo và phát triển của con người.

Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, đòi sống tư tưởng - văn hóa rất phong phú, đa dạng, toàn diện và ngày càng trở thành một nhân tố quan trọng hàng đầu, trở thành mục tiêu và động lực cho quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và nó khác với nền dân chủ tư sản về hệ tư tưởng chủ đạo (hệ tư tưởng của giai cấp công nhân và hệ tư tưởng của giai cấp tư sản).

Từ những căn cứ trên có thể thấy, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra đời sau nền dân chủ tư sản, trên cơ sở kế thừa những giá trị của dân chủ tư sản, với mục đích đem lại quyền lực thực sự cho nhân dân, tạo điều kiện, cơ chế để người dân thực hiện được quyền và nghĩa vụ công dân đối với nhà nước và ngược lại, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa phải là nền dân chủ tiến bộ nhất trong lịch sử các nền dân chủ. Nó khác căn bản với các nền dân chủ trước đó, về chính trị, quyền lực thuộc về đa số nhân dân, do đảng cộng sản (đảng của giai cấp công nhân, đồng thời đại diện lợi ích cho đa số nhân nhân) lãnh đạo thông qua nhà nước pháp quyền XHCN. Về kinh tế, nền dân chủ XHCN được xây dựng và thực hiện trên cơ sở kinh tế là chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất (tư liệu sản xuất chủ yếu thuộc về nhân dân thông qua nhà nước) . Nhân dân là chủ trực tiếp trong sản xuất, kinh doanh và hưởng thụ công bằng các thành quả lao động. Về văn hóa – xã hội, nền dân chủ XHCN được xây dựng và thực hiện trên nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác- Lênin, giá trị truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Mọi cá nhân có quyền được tạo điều kiện để ccống hiến và phát triển toàn diện.