Hiểu đúng về về kinh tế tư nhân ở Việt Nam

 Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương (khóa IX) xác định: “Kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Phát triển kinh tế ­­tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao nội lực của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế”.

          Kinh tế tư nhân ở đây bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân. “Xét về mặt quan hệ sở hữu, kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân đều thuộc cùng loại hình sở hữu tư nhân, khác với sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể. Mặc dù về mặt lý luận, quan điểm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân là hai thành phần kinh tế khác nhau, khác nhau về trình độ phát triển lực lượng sản xuất và bản chất quan hệ sản xuất”.

          Sự khác nhau về bản chất quan hệ sản xuất thể hiện ở điểm mấu chốt là kinh tế cá thể, tiểu chủ dựa trên sở hữu tư nhân, nhưng là sở hữu tư nhân của người sản xuất hàng hóa nhỏ; còn kinh tế tư bản tư nhân dựa trên sở hữu tư nhân, nhưng là sở hữu tư nhân lớn tư bản chủ nghĩa của nhà tư sản. Tuy nhiên, khi nhà tư bản thu được khối lượng giá trị thặng dư lớn, sau đó dùng phần lớn số giá trị thặng dư đó để đầu tư tái sản xuất mở rộng, để đảm bảo phúc lợi cho người lao động..., họ chỉ dành một phần nhỏ trong khối lượng giá trị thặng dư đó cho tiêu dùng cá nhân, thì họ là một ông chủ tiến bộ, tích cực, chứ không phải là nhà tư bản theo đúng nghĩa của nó.

          Với quan niệm như trên, ở nước ta hiện nay, những chủ doanh nghiệp tư nhân đang bỏ nhiều vốn kinh doanh, thuê nhiều lao động và tất nhiên thu được một món lợi nhuận không nhỏ, nhưng họ vẫn là những người lao động trực tiếp: trực tiếp quản lý doanh nghiệp, trực tiếp lao động sản xuất một phần nào đó để làm ra hàng hóa, nhằm làm giàu cho bản thân và cho xã hội. Những người chủ doanh nghiệp như vậy thực chất chỉ là những tiểu chủ ở những mức độ khác nhau, trình độ khác nhau.

          Trong nền kinh tế có chế độ hợp tác theo định hướng XHCN, mọi thành phần kinh tế làm ăn hợp pháp đều góp phần xây dựng CNXH ở những mức độ khác nhau, đều nằm trong quan hệ liên kết, hợp tác nhiều thành phần theo định hướng XHCN. Điều đó phù hợp với luận đề Mácxít rất cơ bản: các hình thức kinh tế tư hữu nhỏ không bao giờ là một phương thức sản xuất độc lập; tính chất của nó bị quy định bởi tính chất của quan hệ sản xuất (hay chế độ sở hữu) thống trị trong phương thức sản xuất nhất định.