Yêu cầu, giải pháp xây dựng Đảng về văn hóa và đạo đức

 

Trong suốt chiều dài lịch sử Đảng, cùng với việc chú trọng xây dựng nền văn hóa có tính chất “dân tộc, khoa học, đại chúng”; “nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, tuy chưa có nghị quyết riêng xây dựng Đảng về văn hóa, đạo đức hay xây dựng văn hóa, đạo đức trong Đảng nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã quan tâm tới nội dung này. Trong nhiều bài viết của Hồ Chí Minh hay nghị quyết của Đảng về xây dựng văn hóa, xây dựng Đảng, đều dành một phần để bàn về xây dựng văn hóa trong Đảng, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có nhân cách văn hóa.

Hồ Chí Minh quan tâm hàng đầu, nhất quán vấn đề đạo đức. Bắt đầu sự nghiệp cách mạng, Người bắt đầu giáo dục lý tưởng cách mạng và đạo đức cách mạng cho thanh niên, quần chúng nhân dân, chủ yếu là cho cán bộ và đảng viên. Người coi đạo đức như nguồn của sông, gốc của cây, bốn mùa của thiên nhiên, thiếu một đức thì không thành người. Cán bộ, đảng viên lại càng cần đạo đức, vì “những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành. Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân”. Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”.

Các nghị quyết của Đảng, đặc biệt người đứng đầu Đảng ta nhiều lần khẳng định cán bộ, đảng viên nếu không tránh xa mọi cám dỗ về danh lợi, vật chất, tiền tài thì rất dễ rơi vào vũng bùn của chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, tệ hại. Sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống dẫn tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” chỉ là một bước ngắn, thậm chí rất ngắn, nguy hiểm khôn lường, có thể dẫn tới tiếp tay hoặc câu kết với các thế lực xấu, thù địch, phản bội lại lý tưởng và sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Đảng ta đặt trọng tâm xây dựng và phát triển văn hóa là xây dựng con người có nhân cách; chú trọng mối quan hệ giữa văn hóa với chính trị; xây dựng văn hóa công chức, văn hóa công vụ, đề cao sự nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Có thể khẳng định, trong sự nghiệp đổi mới, sự bổ sung, phát triển của Đảng ta về văn hóa, đạo đức trong xây dựng Đảng đã tạo ra một tiền đề cơ bản để chúng ta quán triệt và tổ chức triển khai trong thực tế việc xây dựng Đảng và hệ thống chính trị về văn hóa, về đạo đức, coi đạo đức và văn hóa là những mục tiêu quan trọng trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Nhờ chú trọng xây dựng văn hóa, đạo đức trong Đảng mà qua hơn 35 năm đổi mới - như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhiều lần nhấn mạnh, được ghi trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng - đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện so với những năm trước đổi mới. Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay.

Yêu cầu xây dựng Đảng về văn hóa, đạo đức còn do thực tế văn hóa và đạo đức trong Đảng những năm qua - bên cạnh những thành tựu như đã nêu - còn nhiều hạn chế, khuyết điểm đáng quan ngại. Qua hơn 35 năm đổi mới, chưa bao giờ Đảng và nhân dân ta bị tổn thất lớn về đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ cấp chiến lược ở vị trí Ủy viên Bộ Chính trị, các tướng lĩnh trong Quân đội và Công an nhân dân như những năm qua. Sự xuống cấp về văn hóa và đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên là một trong những nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta. Các Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, XII và XIII đều chỉ ra tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào một số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước.

Dưới góc độ văn hóa đạo đức, văn hóa bổn phận, văn hóa tự phê bình và phê bình và nhân cách văn hóa, Hội nghị Trung ương 4 khóa XIII nhấn mạnh nguy hại nhất là một bộ phận cán bộ, đảng viên sa vào chủ nghĩa cá nhân, phai nhạt lý tưởng cách mạng, không kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, mơ hồ, dao động, thiếu niềm tin; nói trái, làm trái quan điểm, đường lối của Đảng; sa sút về ý chí chiến đấu, thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh; thậm chí còn phụ họa theo những nhận thức, quan điểm sai trái, lệch lạc; không còn ý thức hết lòng vì nước, vì dân, không làm tròn bổn phận, chức trách được giao; sống ích kỷ, thực dụng, cơ hội, vụ lợi, hám danh, hám quyền lực, tham nhũng, tiêu cực; bè phái, cục bộ, mất đoàn kết, quan liêu, xa dân, vô cảm trước những bức xúc của nhân dân... Những biểu hiện đó không còn dừng lại ở tham nhũng, không chỉ là vấn đề kinh tế mà là sự tha hóa về văn hóa, vô văn hóa, phản văn hóa như nhấn mạnh của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Có thể nói, những năm qua chúng ta chưa thật sự chú ý, hoặc có chú ý nhưng chưa được xác định đúng tầm vai trò của văn hóa, đạo đức trong xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Chúng ta chưa có một nghị quyết riêng xây dựng Đảng về văn hóa, đạo đức. Những bất cập đó chậm được giải quyết mặc dù đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng. Sự xuống cấp về văn hóa, đạo đức ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, cả cán bộ cấp chiến lược, lãnh đạo, quản lý đứng đầu, gây hệ lụy tác động tiêu cực đến công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, đến xây dựng con người và môi trường văn hóa, đặc biệt làm giảm sút lòng tin của nhân dân vào Đảng và chế độ, mà “để mất niềm tin là mất tất cả”.

Để xây dựng Đảng về văn hóa, đạo đức, trước hết, tiếp tục giáo dục và tự giáo dục để nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa và đạo đức trong xây dựng Đảng. Thông qua nhiều cách thức, hình thức, biện pháp khác nhau, Đảng phải tăng cường giáo dục cán bộ, đảng viên hiểu thấu ý nghĩa, tầm quan trọng của văn hóa nói chung, văn hóa, đạo đức trong xây dựng Đảng nói riêng. Đảng phải giáo dục cho mỗi cán bộ, đảng viên nhận thức sâu sắc nguy cơ, nhận diện đúng những biểu hiện để đề ra các giải pháp phù hợp đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi có hiệu quả tình trạng suy thoái về văn hóa, đạo đức trong Đảng.

Mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giáo dục, nâng cao ý thức trách nhiệm công bộc, phục vụ Tổ quốc và nhân dân. Nói về văn hóa, yếu tố tự giác là cực kỳ quan trọng. Mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người lãnh đạo chủ chốt, đứng đầu phải tự nhận thấy mình cần phải làm gì, tự mình phải tu thân, chính tâm, không chờ tổ chức, chờ Đảng thúc giục.

Cách mạng là hành động tự giác. Tự giáo dục phải làm thường xuyên như chuyện rửa mặt hằng ngày, vì một ngày không tự soi tự sửa rất dễ đi tới cái ác, làm bậy, hư hỏng. Đồng thời, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ cấp chiến lược, người đứng đầu theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Thứ hai, xét lại những văn kiện, nghị quyết liên quan đến xây dựng Đảng về văn hóa, đạo đức. Phải làm theo lời chỉ dẫn của Hồ Chí Minh: “Đảng phải luôn luôn xét lại những nghị quyết và những chỉ thị của mình đã thi hành thế nào. Nếu không vậy thì những chỉ thị và nghị quyết đó sẽ hóa ra lời nói suông mà còn hại đến lòng tin cậy của nhân dân đối với Đảng”. Đảng chưa có nghị quyết riêng về văn hóa, đạo đức trong xây dựng Đảng, nhưng các nghị quyết, chỉ thị về văn hóa, đặc biệt là các nghị quyết trung ương về xây dựng Đảng, ở các mức độ khác nhau đều đề cập đến văn hóa và đạo đức. Mỗi một lần ra nghị quyết Đảng phải có thái độ nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, đánh giá đúng sự thật, kiên quyết bằng mọi cách tìm ra nguyên nhân bệnh để ngăn ngừa, chữa trị tận gốc sự tha hóa về văn hóa, đạo đức.

Thứ ba, cần có một nghị quyết chuyên đề xây dựng Đảng về văn hóa, đạo đức. Câu nói sâu sắc, ngắn gọn của Hồ Chí Minh “văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, “văn hóa lãnh đạo quốc dân” mà Tổng Bí thư nhắc lại hàm chứa nhiều nội dung, ý nghĩa, nhưng quan trọng nhất là nói tới văn hóa chính trị, văn hóa Đảng, xây dựng Đảng về đạo đức, văn hóa.

Văn hóa chính trị, văn hóa Đảng có sứ mệnh soi đường cho quốc dân đi, lãnh đạo quốc dân không thể chỉ đề cập ngắn gọn trong nhiệm vụ xây dựng văn hóa, con người nói chung, trong các nghị quyết xây dựng, chỉnh đốn Đảng mà cần có một nghị quyết riêng. Đây là một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng mà nếu thực hiện được chắc chắn sẽ góp phần to lớn vào nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao tầm lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng./.