NỮ DU KÍCH HOÀNG NGÂN 

Hoàng Ngân tên thật là Phạm Thị Vân, sinh năm 1921, trong một gia đình tiểu thương yêu nước tại phố Chavassieux (nay là phố Quang Trung), thành phố Hải Phòng. Cha chị là nhà tư sản dân tộc Phạm Trung Long và mẹ là bà Vũ Thị Đỗi. Từ năm 1935, gia đình chị đã là cơ sở bí mật của Thành ủy Hải Phòng và Xứ ủy Bắc Kỳ - nơi các đồng chí lão thành cách mạng như Tô Hiệu, Hoàng Quốc Việt, Hoàng Văn Thụ... thường xuyên lui tới.

14 tuổi, chị đã tham gia chuyển thư từ, công văn cho tổ chức và hăng hái tham gia các phong trào cách mạng. Năm 17 tuổi, chị được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và đảm nhận việc liên lạc giữa Xứ ủy Bắc Kỳ với Trung ương Đảng và là một trong những cán bộ chủ chốt của Đảng bộ Hải Phòng.

Ngày 1/5/1938, hàng ngàn công nhân ở Hải Phòng tổ chức đình công, biểu tình. Chị được giao nhiệm vụ quyên góp tiền, lương thực từ các gia đình và cơ sở quần chúng yêu nước tiếp tế cho cuộc đấu tranh, được báo chí Đông Dương và Pháp đưa tin.

Ngày 30/5/1939, hơn một vạn nhân dân thành phố Hải Phòng tập trung biểu tình tại ngã tư phố Bắc Ninh (nay là phố Lãn Ông), sau đó kéo lên Tòa Đốc Ký đấu tranh. Khi đoàn biểu tình đến Sở Cẩm thì bị binh lính và cảnh sát đàn áp. Hàng trăm người bị bắt giữ, trong đó có đồng chí Tô Hiệu – Bí thư Thành ủy và đồng chí Hoàng Ngân.

Tháng 01/1941, chị bị địch bắt và kết án 12 năm tù giam tại nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội). Trong tù, dù bị địch tra tấn dã man nhưng chị vẫn một lòng trung thành với Đảng, với cách mạng và kiên cường vận động các tù binh đấu tranh.

Tháng 3/1945, Nhật đảo chính Pháp, chị vượt ngục, tiếp tục nhiệm vụ Bí thư Đoàn Phụ nữ cứu quốc Hà Nội, thành ủy viên Đảng bộ Hà Nội. Chị tích cực tổ chức Đội nữ du kích Minh Khai, chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.

Trong hai năm 1946 - 1947, Hoàng Ngân được Xứ ủy Bắc Kỳ điều về làm Bí thư Đoàn Phụ nữ cứu quốc tỉnh Hải Dương rồi làm Khu ủy viên Khu III phụ trách công tác dân vận và Khu hội phụ nữ. Cuối năm 1947, chị là Bí thư Trung ương lâm thời Đoàn Phụ nữ cứu quốc Việt Nam, Bí thư Ban Phụ nữ cứu quốc Bắc Bộ...

Mặc dù sức khỏe bị giảm sút do ảnh hưởng thời gian bị địch tra tấn, song chị vẫn tích cực vận động nhân dân, đẩy mạnh phong trào cách mạng, sáng lập ra tờ báo “Tiếng gọi phụ nữ” (Tiền thân của báo Phụ nữ Việt Nam) với nhiều bài xã luận gây tiếng vang lớn.

Ngày 17/7/1949, sau một cơn sốt rét ác tính, chị Hoàng Ngân đã qua đời tại chiến khu Việt Bắc khi mới tròn 28 tuổi.

Sự ra đi của chị để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng chí, bạn bè, đồng thời thôi thúc phụ nữ cả nước đứng lên đấu tranh chống thực dân Pháp. Ngày 9/2/1950, tại Thái Bình, Tỉnh ủy Hưng Yên họp Hội nghị đặc biệt ra Nghị quyết xây dựng đội nữ du kích Hoàng Ngân, mở trường đào tạo nữ cán bộ du kích Hoàng Ngân.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, các đội nữ du kích Hoàng Ngân tỉnh Hưng Yên đã giữ vai trò quan trọng trong thế trận chiến tranh nhân dân, cùng quân dân trong tỉnh đánh hơn 1.000 trận, hàng trăm nữ du kích đã chiến đấu và anh dũng hi sinh.