Mối quan hệ giữa Trung Quốc (TQ) và Nga luôn phức tạp. Một bên là siêu cường kinh tế, một bên là cựu siêu cường quân sự. Trên giấy tờ, TQ vượt trội gần như mọi mặt, nhưng thực tế họ lại “cần” Nga như một lá chắn chiến lược không thể thiếu!
SO SÁNH SỨC MẠNH THỰC TẾ: TRUNG QUỐC - SIÊU CƯỜNG KINH TẾ
Trung Quốc đang áp đảo toàn diện Nga về kinh tế lẫn công nghệ.
Sức mạnh kinh tế vượt trội: TQ có GDP 18.3 nghìn tỷ USD, gấp 8.7 lần so với 2.1 nghìn tỷ USD của Nga. Kinh tế Trung Quốc chiếm đến 89.7% tổng GDP cộng lại của hai nước. Nga đứng thứ 11, trong khi Trung Quốc là số 2 toàn cầu.
Khoảng cách công nghiệp cực lớn: Năm 2023, TQ sản xuất 30.16 triệu ô tô, còn Nga chỉ 0.73 triệu, tương đương 2.4%. Con số này phản ánh sự tụt hậu rõ rệt trong năng lực công nghiệp của Nga.
Lợi thế đổi mới và công nghệ: TQ đứng hạng 11/145 về Chỉ số Đổi mới Sáng tạo, còn Nga đứng thứ 59. Trung Quốc đang dẫn đầu trong các lĩnh vực tương lai như AI, 5G, xe điện và công nghệ xanh.
BỐN LÝ DO TRUNG QUỐC VẪN “CẦN” NGA: TÍNH TOÁN ĐỊA CHÍNH TRỊ
Dù mạnh hơn rất nhiều, Trung Quốc vẫn duy trì quan hệ thân cận với Nga vì những lợi ích chiến lược lớn.
Lá chắn chiến lược chống phương Tây:
+ Nga, với hơn 6.000 đầu đạn hạt nhân và quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ, là đối tác giúp TQ tạo ra đối trọng với Mỹ-NATO.
- Nga còn là “bức tường phía Bắc” với biên giới dài 11.000 km, giúp TQ rảnh tay tập trung vào Đài Loan, Biển Đông hay Eo biển Malacca. Một nước Nga hỗn loạn là ác mộng với Bắc Kinh.
An ninh năng lượng sống còn:
+ Nga là “trạm xăng khổng lồ” của Trung Quốc, cung cấp 108 triệu tấn dầu thô (2024) và khoảng 38 tỷ m³ khí đốt (2025).
+ Trung Quốc mua tới 47% dầu thô Nga xuất khẩu, lại được giá rẻ nhờ các lệnh trừng phạt.
Kiểm soát ảnh hưởng ở Trung Á:
+ Trung Quốc thống trị kinh tế tại khu vực này, còn Nga nắm thế quân sự.
+ Hai bên duy trì mô hình “phân chia quyền lực có kiểm soát” để phục vụ chiến lược Vành đai - Con đường của TQ mà không giẫm chân nhau.
Tiếp cận công nghệ quân sự độc đáo:
+ Nga vẫn vượt trội trong các lĩnh vực như vũ khí hạt nhân (6.000+ đầu đạn so với ~500 của TQ), tên lửa tầm xa như Sarmat, động cơ phản lực, hay hệ thống phòng không S-400/S-500.
+ Đây là những mảnh ghép mà Trung Quốc rất cần để nâng cấp quân đội.
PARADOX QUYỀN LỰC & TÂM LÝ CHIẾN LƯỢC CỦA BẮC KINH
Trung Quốc điều khiển mối quan hệ với Nga bằng một chiến lược tâm lý rất tinh vi.
“Không thể để Nga sụp đổ”: Nếu Nga yếu hoặc hỗn loạn, TQ sẽ phải một mình đối mặt toàn bộ sức ép từ phương Tây. Nga là “lá chắn chiến lược” giúp TQ có thời gian tiếp tục phát triển.
“Thử nghiệm giới hạn” của phương Tây: Cuộc chiến Ukraine giúp TQ quan sát phản ứng của Mỹ-EU để rút kinh nghiệm cho kịch bản Đài Loan.
Lợi dụng thị trường và năng lượng: Khi các công ty phương Tây rút khỏi Nga, TQ nhảy vào chiếm lĩnh thị trường, mua năng lượng giá rẻ và không cần chịu trách nhiệm chính trị.
Cân bằng tâm lý cựu cường quốc: Nga vẫn muốn được đối xử như một siêu cường ngang hàng, dù GDP chỉ bằng Italy. TQ khôn ngoan giữ “thể diện” cho Nga để quan hệ bề ngoài luôn là đối tác bình đẳng.
AI CẦN AI HƠN? DỰ ĐOÁN TƯƠNG LAI
Thực tế cho thấy Nga phụ thuộc vào Trung Quốc nhiều hơn.
Phụ thuộc kinh tế nghiêm trọng: Nga xuất khẩu sang TQ 129.32 tỷ USD nhưng nhập khẩu chỉ 115.49 tỷ USD. Nền kinh tế Nga lệ thuộc nặng vào dầu khí và ngày càng gắn chặt với thị trường TQ.
Tương lai 70% nghiêng về kịch bản Trung Quốc thống trị: Khoảng cách GDP mở rộng khiến quan hệ chuyển từ đối tác sang dạng “cấp trên - cấp dưới”. Trung Quốc tiếp tục “nuôi” Nga bằng dòng tiền năng lượng để đổi lấy ổn định chiến lược và công nghệ.
Sức mạnh thực sự nằm ở công nghiệp hóa và đổi mới sáng tạo, chứ không phải hào quang quá khứ hay số lượng vũ khí hạt nhân. Trong trận đấu quyền lực này, người đang thắng là Trung Quốc./.
Môi trường ST.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét