VIKTOR MIHÁLY ORBÁN - "DÂN CHỦ PHI TỰ DO"!

      "Một mô hình thu nhỏ của nước Nga Putin giữa lòng EU", đó là những gì mà CNN mô tả Hungary sau hơn 1 thập kỷ cầm quyền của thủ tướng Viktor Orbán .

Trở thành người lãnh đạo của Hungary vào năm 2010, khi các vấn đề về nợ công, thất nghiệp, khủng hoảng đang đe dọa Hungary và toàn bộ EU, Viktor Orbán đã đề ra một hệ thống chính sách kinh tế chuyển dần Hungary trở thành một quôc gia theo chế độ Tư bản nhà nước. Hệ thống chính sách đó được giới nghiên cứu gọi là "Orbanomics" với kiến trúc sư trưởng là György Matolcsy, bộ trưởng kinh tế vào thời điểm đó và là thống đốc ngân hàng trung ương hiện nay.

Cụ thể ngày trong năm 2010, chính phủ Hungary bắt đầu quốc hữu hóa các quỹ lương hưu của người lao động do tư nhân nắm. Điều này đã đưa khoảng 12 tỷ USD chuyển sang quyền quản lý của kho bạc nhà nước, con số này tương đương 10% GDP của Hungary vào năm 2010. Điều này ngay lập tức giúp chính phủ Hungary có các nguồn tiền để đầu tư cho hàng loạt chính sách sau đó, bất chấp chỉ trích của báo chí EU.

Chính phủ cũng tăng dần kiểm soát với ngân hàng trung ương, đặc biệt là bộ trưởng György Matolcsy sang làm thống đốc. Hiện nay chính phủ cũng nắm khoảng 20% ngành ngân hàng trong nước. Điều này làm EU nhiều lần phản đối và đe dọa sẽ xem xét lại các chính sách với Hungary vì sự suy giảm tính độc lập của ngân hàng trung ương nước này. 

Tiếp sau đó hàng loạt các chính sách thuế cũng được thay đổi. Trong đó thuế đánh vào các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như thực phẩm, internet, nhiên liệu được giảm. Nhờ vậy năm 2014, chi phí cho năng lượng của người dân Hungary giảm 25% so với năm 2010.

Trong vòng 8 năm cầm quyền, Viktor Orbán đã giảm tỷ lệ thất nghiệp từ 11,4% xuống còn 3,8% và tạo ra 750.000 việc làm trong khoảng thời gian đó cho một đất nước có khoảng 10 triệu dân. Tuy nhiên con số đó có một phần không nhỏ nhờ một chính sách "trợ cấp việc làm" khá đặc biệt. Những người lao động đủ mọi lứa tuổi, không cần qua đào tạo sẽ tham gia vào các hệ thống công việc của nhà nước như: xây tường rào biên giới, quét dọn đường phố, canh tác đất nông nghiệp của nhà nước,... Họ được trả khoảng 200 euro/tháng, thấp hơn mức lương tối thiểu nhưng cao hơn trợ cấp thất nghiệp. Điều này giúp nhóm dân nghèo ở nông thôn tạm đủ sống và họ là nguốn phiếu bầu tốt để đảm bảo sự cầm quyền liên tiếp của chính phủ. Chính sách này cũng bị chỉ trích là các việc làm này đôi khi là không hiệu quả, như việc mỗi ngày người lao động chỉ đi cuốc đất, dọn đường 2-3 tiếng đồng hồ rồi về.

Ông Viktor Orbán cũng tạo ra một hệ thống các nhà tài phiệt trung thành với mình nhờ phân bổ các dự án mua sắm, chi tiêu cho cho họ. Và điều làm EU nóng mặt nhất là khoảng 60% các dự án kiểu này là từ tiền tài trợ của EU. Tờ The New York Time từng châm biếm việc này với việc mô tả Viktor Orbán và những người bạn là những nông dân chăn tiền đang vắt sữa con bò EU.

Những nhà phê bình chống Viktor Orbán cho rằng ông bị ám ảnh rằng đất nước bị chi phối và thao túng bởi tư bản nước ngoài kể từ khi chính quyền Cộng Sản sụp đổ tại nước này. Và các chính sách của ông nhằm giành lại chủ quyền kinh tế - chính trị đã mất đó.

Về phía Viktor Orbán ông cũng mô tả các chính sách của EU cũng không khác gì các mệnh lệnh quan liêu thời XHCN mà Hungary từng trải qua trước đây và ông muốn cải cách nó. Chính phủ Orbán từng nhiều lần nhấn mạnh khái niệm "Dân chủ phi tự do" mà đất nước đang theo đuổi, như một cách phủ định một phần hệ tư tưởng "Dân chủ" mà EU áp đặt và thể hiện sự độc lập của đất nước. Tờ CNN từng so sánh khái niệm "Dân chủ phi tự do" của Hungary cũng tương tự như "Dân chủ có chủ quyền" của nước Nga thời Putin.

Sự trỗi dậy và thành công của Viktor Orbán được chú ý và học hỏi từ Ba Lan, Italia. Đồng thời cũng trở thành một vấn đề bối rối trong thời điểm hiện nay của EU./.

Yêu nước ST.