ĐẤU TRANH VỚI NHỮNG ĐÁNH GIÁ SAI LỆCH VỀ TÌNH HÌNH NHÂN QUYỀN TẠI VIỆT NAM

 

Ngày 20/3 vừa qua, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công bố Báo cáo nhân quyền thường niên năm 2022, cho rằng: “Một số quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam đã vi phạm nhân quyền có hệ thống”.

Nếu đọc và phân tích kỹ các vấn đề, nội dung trong Báo cáo nhân quyền thường niên 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho thấy, việc đánh giá này là phiến diện, nhiều vấn đề mang tính quy kết với những nội dung không trung thực và không có sự khảo sát thực tiễn để đưa ra kết quả chính xác. Chính vì lẽ đó, Báo cáo nhân quyền thường niên năm 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ lặp lại những vấn đề có tính cũ mòn trước đó và hiển nhiên, điều này nhận nhiều phản ứng ngay từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu quốc tế.

Nhiều năm qua, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ liên tục đưa ra các báo cáo nhân quyền thường niên quốc gia (Country reports on human rights practices) với những nội dung không chính xác về tình hình dân chủ, nhân quyền tại nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Trong bản báo cáo mới được đưa ra, một lần nữa Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ lại thể hiện cái nhìn phiến diện, sai lệch. Ngay từ phần mở đầu, báo cáo cho rằng: “Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là một nhà nước độc tài... Cuộc bầu cử Quốc hội vào tháng 5 năm 2021 không tự do và không công bằng”… 

Một số vấn đề trong Báo cáo nhân quyền thường niên 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đưa thông tin sai lệch như: “Có ít nhất vụ 6 người tử vong trong khi bị giam giữ, nhưng nhà chức trách cho rằng những cái chết này là do “tự tử hoặc do vấn đề sức khỏe”; quy kết việc “bắt bớ và giam giữ tùy tiện những người thực thi các quyền được quốc tế công nhận, chẳng hạn quyền tự do ngôn luận, hội họp ôn hòa và lập hội”...

Thực tế, những nguồn thông tin này, báo cáo đều không đưa ra bằng chứng xác thực mà chỉ thông qua kênh trung gian từ các tổ chức, cá nhân có quan điểm, tư tưởng định kiến, sai lệch hoặc dựa trên phương pháp thu thập từ các nguồn không chính thống, không đảm bảo tính chính xác, khoa học.

Những thông tin trong Báo cáo nhân quyền thường niên 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ bị ảnh hưởng bởi quan điểm, định kiến cá nhân, không dựa trên các sự kiện, dữ liệu và chứng cứ khách quan thu thập được. Khi đưa ra đánh giá thiếu khách quan, những thông tin, số liệu, dẫn chứng không phản ánh đúng tình hình hoặc sự việc được đánh giá. Ví dụ, việc báo cáo cho rằng “ở Việt Nam xảy ra bắt bớ và giam giữ tùy tiện, những người thực thi các quyền được quốc tế công nhận, chẳng hạn quyền tự do ngôn luận, hội họp ôn hòa và lập hội” song các thông tin này đều không có số liệu đo lường cụ thể, không có các trích dẫn báo cáo từ các nguồn chính thống để minh chứng xác thực những điều mà báo cáo khẳng định. Ngược lại, một số dẫn chứng “xảy ra bắt bớ và giam giữ tuỳ tiện” lại lấy từ các nguồn sai lệch, biến những đối tượng phạm tội, bị xử lý theo pháp luật hình sự thành “tù nhân lương tâm”, “tù nhân tôn giáo”… 

Nghiên cứu bản Báo cáo nhân quyền thường niên 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho thấy, dường như các giá trị dân chủ, nhân quyền mà họ hướng đến chỉ nhằm phục vụ một số cá nhân trong xã hội. Họ nhắc đến những cái tên như Nguyễn Thuý Hạnh, Nguyễn Bắc Truyển, Nguyễn Tường Thụy, Huỳnh Thục Vy… và khoác lên mình những người này danh nghĩa “nhà hoạt động”, “nhà đấu tranh vì dân chủ, nhân quyền” để từ đó quy kết việc bắt, xử lý là “chính quyền đàn áp người vô tội”. Thực tế, đây đều là những đối tượng chống đối, lợi dụng vỏ bọc “dân chủ”, “nhân quyền” để chống phá đất nước, xâm phạm đến an ninh quốc gia và trật tự xã hội của Việt Nam. Những đối tượng nêu trên được các cơ quan chức năng xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ lại viện dẫn các trường hợp này và cho rằng, Việt Nam tiến hành các hoạt động bắt giữ tuỳ tiện, xét xử không công bằng, đàn áp xuyên quốc gia, can thiệp bất hợp pháp vào các quyền riêng tư, không tôn trọng các quyền tự do ngôn luận, thiếu tự do Internet…

Đây rõ ràng là một sự đánh giá sai lệch về bản chất. Các giá trị dân chủ, nhân quyền mà Việt Nam hướng đến không thể là dân chủ quá trớn, lợi dụng dân chủ, nhân quyền để xâm phạm chủ quyền, lợi ích quốc gia, lợi ích tập thể, cá nhân và làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự. Dân chủ, nhân quyền phải phù hợp, hài hoà với sự phát triển chung của xã hội, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc.

Để đánh giá tình hình nhân quyền tại Việt Nam một cách khách quan, trung thực, đúng đắn cần phải dựa trên các thông tin và dữ liệu có nguồn gốc đáng tin cậy. Theo đó, các tổ chức nhân quyền, tổ chức phi chính phủ, các tổ chức quốc tế và các phương tiện truyền thông nước ngoài có thể tiến hành khảo sát, thu thập số liệu, dẫn chứng nhưng phải bám sát thực tiễn và có sự xác thực của cơ quan chức năng Việt Nam. Chính các cơ quan quản lý nhà nước về vấn đề này ở Việt Nam bằng thực tiễn, kinh nghiệm trong việc thực hiện các quy định pháp luật mới có thông tin, tài liệu đầy đủ, xác thực. Ngoài ra, để đánh giá khách quan, cần phải đưa ra những tiêu chí rõ ràng, minh bạch và được công nhận chính thức, những thông tin trong báo cáo cần được thẩm định và đưa ra đánh giá trước khi công bố.

Hiện nay, chưa có một tiêu chí cụ thể, rõ ràng nào để đánh giá về tình hình nhân quyền ở mọi quốc gia. Trong khi đó, báo cáo nhân quyền của nhiều tổ chức lại tuỳ ý đưa ra những quan điểm, thông số riêng và bằng các nguồn không chính thống nên việc đánh giá mỗi nơi một kiểu, phụ thuộc chính quan điểm, động cơ của cơ quan, tổ chức đưa ra báo cáo.

Ngày 23/3, Phó Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng khẳng định: “Việt Nam lấy làm tiếc vì Báo cáo nhân quyền thường niên năm 2022 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã đưa ra một số nhận định thiếu khách quan dựa trên thông tin không chính xác về tình hình thực tiễn tại Việt Nam”. Phó Phát ngôn Phạm Thu Hằng khẳng định, Việt Nam luôn sẵn sàng trao đổi thẳng thắn, cởi mở trên tinh thần xây dựng với Hoa Kỳ về những vấn đề còn có sự khác biệt để tăng cường hiểu biết và đóng góp vào sự phát triển của quan hệ Đối tác toàn diện giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.