KINH NGHIỆM PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG Ở TRUNG QUỐC

Tham nhũng là hiện tượng xã hội có tính lịch sử, xuất hiện và tồn tại cùng với xã hội phân chia thành giai cấp và hình thành nhà nước. Hiện nay, tham nhũng đã trở thành hiện tượng khá phổ biến, diễn ra ở hầu khắp các nước; là một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm hàng đầu ở tất cả các nước; làm ảnh hưởng đến sự tồn tại, phát triển cũng như uy tín và vị thế của mỗi quốc gia trên trường quốc tế. 

Sau hơn 37 năm thực hiện công cuộc đổi mới, bên cạnh những thành tựu đã đạt được về mọi mặt, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ, trong đó có tệ tham nhũng. Cùng với lãng phí, tham nhũng đang diễn ra nghiêm trọng ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với phạm vi và tính chất rộng lớn, phức tạp, gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của Nhân dân, là một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta. Nhận thức rõ nguy cơ của tham nhũng, Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật về phòng chống tham nhũng. Vì vậy, việc nghiên cứu nắm vững những vấn đề cơ bản về phòng, chống tham nhũng, tham khảo kinh nghiệm của các nước trên thế giới để đấu tranh ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ  tham nhũng ở Việt Nam có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Sau đây, bài viết đề cập đến kinh nghiệm phòng, chống tham nhũng tại Trung Quốc

Nhận thức rõ tầm quan trọng của công cuộc phòng, chống tham những. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ban hành nhiều chủ trương. chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Tháng 9-2007, Trung Quốc thành lập Cục Phòng, chống tham nhũng quốc gia và sửa đổi Luật Chống tham nhũng năm 1997.

Từ năm 2007, Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc được củng cố, kiện toàn và được trao quyền rất lớn nên hoạt động phòng, chống tham nhũng của cơ quan này đã thu được những thành quả rất to lớn.

Năm 2008, Trung Quốc đề ra chiến lược phòng, chống tham nhũng mới: "Kế hoạch phòng, chống tham những giai đoạn 2008-2012". Năm 2010 Trung Quốc đã xây dựng khung pháp luật về phòng, chống tham nhũng. Cũng trong năm đó, Trung Quốc đã gia nhập Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng. Ngày 28-2-2010, Quốc hội Trung Quốc sửa đổi Bộ luật Hình sự, thắt chặt hơn các quy định về chống tham nhũng. Bộ luật sửa đổi đã tăng hình phạt đối với các hành vi tham nhũng có các tình tiết không kê khai tài sản hoặc có một lượng lớn tài sản hoặc thu nhập mà họ không thể giải trình được nguồn gốc. Tháng 12-2010, Chính phủ Trung Quốc công bố sách trắng về “Chống tham nhũng và xây dựng liêm chính của Trung Quốc”, trong đó chỉ rõ xây dựng kiện toàn hệ thống bộ máy nhà nước để trừng trị và phòng ngừa tham nhũng. Đặc biệt, trong 5 năm thực hiện kế hoạch chống tham nhũng (2013-2017), Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra chủ trương “đã hổ, diệt ruồi” (chống tham nhũng cả ở cấp cao và cấp thấp), hoặc chiến dịch “săn cáo", (cho người sang các nước tìm kiếm những quan chức tham nhũng trốn ra nước ngoài đem về nước xét xử).

Trung Quốc đã tăng cường công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, thông qua một số biện pháp sau đây:

- Đề cao vai trò và trách nhiệm của lãnh đạo các cấp trong đấu manh phòng, chống tham nhũng. Theo đó, lãnh đạo Đảng, chính quyền của đơn vị là người chịu trách nhiệm đầu tiên, lãnh đạo phụ trách tài chính là người chịu trách nhiệm thứ hai, bí thư ban kỷ luật (tổ trưởng tổ kiểm tra kỷ luật) là người chịu trách nhiệm thứ ba.

- Thẩm tra tài chính đối với cán bộ chuẩn bị thôi giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Tăng cường quản lý tài vụ, đẩy mạnh công tác giám sát, kiểm toán. 

- Thực hiện mua bán rõ ràng, xóa bỏ tình trạng hưởng "hoa hồng" vì tình trạng "hoa hồng" trong mua sắm tài sản công Trung Quốc đã làm cho một số cán bộ sa ngã, biến chất, tham nhũng.

- Công khai hóa công tác của thôn, thực hiện chế độ quản lý dân chủ[1].

---

[1] Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, PGS, TS Nguyễn Cảnh Quý (C nhiệm): Báo cáo Tổng hợp kết quả nghiên cứu Đề tài khoa học cấp bộ (trọng điểm Giải pháp đột phá đấu tranh phòng, chống hiệu quả tham nhũng trong bộ máy nước ở Việt Nam hiện nay, H.2018, tr.60-66.