Một số hạn chế, bất cập của Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

 Mặc dù đạt được nhiều thành quả quan trọng, tuy nhiên công tác phát huy nguồn lực NVNONN thời gian qua vẫn chưa tương xứng với tiềm năng to lớn của  NVNONN.

Về nguồn lực tri thức, số lượng trí thức, chuyên gia, nhà khoa học NVNONN về nước trực tiếp tham gia đóng góp và xây dựng đất nước còn rất khiêm tốn, hiện nay mới dừng lại ở mức 300 - 500 người/năm, tức chỉ chưa đến 0,1%. Cộng đồng trí thức, chuyên gia NVNONN ngày càng gia tăng cả về quy mô và chất lượng, tuy nhiên ngoài một số ít cá nhân đã về nước lâu năm, còn lại phần lớn chỉ về nước giảng dạy, tham dự hội thảo hoặc tham gia chương trình, dự án trong một khoảng thời gian nhất định. Do đó, trí thức  NVNONN chưa thực sự kết nối với đồng nghiệp trong nước, chưa phát huy được hết tiềm năng, thế mạnh của mình.

Nhiều ban, bộ, ngành, địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu mặc dù có nhu cầu thu hút chuyên gia, trí thức  NVNONN về hợp tác, giảng dạy, tuy nhiên lại thiếu các chương trình, dự án khả thi. Vấn đề sử dụng nguồn lực “chất xám” của  NVNONN mới được đề cập chung chung mà chưa được triển khai rộng rãi, kiến nghị, đề xuất của  NVNONN chưa được giải quyết thấu đáo. Vẫn còn khoảng cách lớn giữa Việt Nam với các nước phát triển về môi trường khoa học - công nghệ, điều kiện việc làm.

Về nguồn lực kinh tế, mặc dù có lượng kiều hối lớn, nhưng chưa có cơ chế đánh giá và định hướng nguồn lực này phù hợp với định hướng phát triển của đất nước. Đầu tư trực tiếp của NVNONN chiếm tỷ trọng thấp trong tổng đầu tư FDI, chưa có sự chú trọng vào lĩnh vực sản xuất và công nghệ cao mà chủ yếu trong lĩnh vực dịch vụ. Sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp NVNONN còn hạn chế. Người Việt Nam ở nước ngoài thiếu thông tin về quy trình và thủ tục, cũng như chính sách ưu đãi về đầu tư đối với các lĩnh vực sản xuất quan trọng ở trong nước.

Về tổ chức thực hiện chính sách, ở một số nơi, thủ tục hành chính rườm rà cũng là rào cản đối với sự nhiệt tình đóng góp của NVNONN với đất nước. Các quy định của pháp luật về đất đai, mua bán, sở hữu nhà ở, kinh doanh bất động sản, tham gia hoạt động khoa học - công nghệ, tuyển dụng, bổ nhiệm... vẫn còn hạn chế đối với NVNONN. Do đó, nhiều NVNONN chưa thực sự yên tâm khi đầu tư, làm việc lâu dài ở Việt Nam.

Đại biểu kiều bào về tham dự chương trình lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh họp mặt với người Việt Nam ở nước ngoài mừng xuân Quý Mão 2023 tại Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh_Ảnh: TTXVN