Cần nắm vững kết cấu giai cấp, làm cơ sở xây dựng khối liên minh giai cấp ở Việt Nam

 

Như trên đã khẳng định, giai cấp không là sản phẩm của sản xuất nói chung mà là sản phẩm của những hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử. Mỗi hệ thống sản xuất nhất định với những điều kiện khác nhau sẽ hình thành các giai cấp khác nhau với những đặc trưng riêng.

Mỗi xã hội có một kết cấu xã hội - giai cấp khác nhau. Kết cấu giai cấp của một xã hội thường bao gồm các giai cấp, tầng lớp; giai cấp cơ bản và giai cấp không cơ bản. Giai cấp là những tập đoàn người trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất vật chất và có địa vị xác định trong một hệ thống sản xuất nhất định, còn tầng lớp là những tập đoàn người không trực tiếp (hoặc chỉ có một bộ phận) tham gia sản xuât vật chất. Giai cấp cơ bản là những giai cấp gắn với phương thức sản xuất thống trị, giai cấp không cơ bản là giai cấp gắn với phương thức sản xuất đã qua. Giai cấp cơ bản và giai cấp không cơ bản có thể có sự chuyển hóa khi có một phương thức sản xuất mới thay thế một phương thức sản xuất trước nó. Do vậy, kết cấu giai cấp của xã hội luôn mang tính lịch sử, không phải là bất biến.

Ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, các giai cấp có vai trò khác nhau đối với sự phát triển của dân tộc mình và đối với lịch sử thế giới. Giai cấp cách mạng, tiến bộ thúc đẩy sự phát triển của lịch sử; là đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất. Giai cấp lỗi thời, bảo thủ kìm hãm sự phát triển của lịch sử.

Khi còn là giai cấp cách mạng, giai cấp tư sản đã có vai trò to lớn đối với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở mỗi nước và đối với lịch sử thế giới. Chính giai cấp tư sản đã phá bỏ thành lũy phong kiến, thúc đẩy sự thống nhất giữa các dân tộc; nêu ra tư tưởng về sự giải phóng con người trong cách mạng tư sản; tạo ra của cải vật chất to lớn cho chủ nghĩa tư bản và nền văn minh nhân loại. Tuy nhiên, khi giai cấp tư sản hết vai trò lịch sử, nó đã bộc lộ tính chất lỗi thời, phản động sâu sắc, tác động to lớn, kìm hãm sự phát triển của các dân tộc và lịch sử thế giới.