Những nguyên nhân khách quan dẫn đến khủng hoàng của CNXH hiện thực Liên Xô và Đôg Âu

 

- Nhận thức, lý luận về CNXH và xây dựng CNXH là vấn đề hoàn toàn mới, thực tiễn xây dựng CNXH chưa có tiền lệ; mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn luôn luôn đặt ra yêu cầu phải đánh giá và vận dụng đúng, sáng lạo lý luận Mác - Lênin về CNXH và xây dựng CNXH

+ Nếu so với các mô hình tổ chức xã hội có trước đó thì mô hình xã hội XHCN là một kiểu tổ chức xã hội hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ.

+ Bản thân các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin mới dự báo những nét cơ bản ban đầu (Xóa bỏ chế độ tư hữu; thời kỳ quá độ; phân phối). Mặt khác, giữa lý luận và thực tiễn luôn luôn có khoảng cách lớn: có những quan điểm Mác - Lênin về CNXH và xây dựng CNXH cho đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị; có những quan điểm cần nhận thức lại, nhận thức cho đúng.

+ Trong quá trình xây dựng CNXH, các nước vận dụng máy móc, chủ quan, duy ý chí, không tổng kết thực tiển, phát triển lý luận

+ Nguyên nhân khách quan này là một thực tế đòi hỏi phải thường xuyên tổng kết thực tiễn, bổ sung, phát triển lý luận đề có được nhận thức đúng, phù hợp khi xây dựng với tư cách là một chế độ xã hội hiện thực.

- Các xu thế mới nảy sinh trong thời đại đã tác động lớn đến đời sống chính trị - xã hội thế giới, đến sự tồn vong của CNXH hiện thực

+ Toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế trờ thành xu thế lớn lôi cuốn hầu hết các quốc gia - dân tộc tham gia, với những cơ hội và thách thức lớn.

+ Các xu hướng khác như dân chủ hoá đời sống xã hội, đa phương hoá các quan hệ quốc tế đi kèm với những xung đột sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ, tài nguyên, biển đảo v.v... đều tác động không nhỏ đến thể chế chính trị ở nhiều quốc gia, trong đó rất nhiều ảnh hưởng tiêu cực tác động đến chế độ chính trị XHCN ở nhiều nước.

+ Những tác động từ khoa học, công nghệ, các xu thế lớn của thời đại đều diễn mạnh mẽ với những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đối với CNXH hiện thực.

- Sự chống phá điên cuồng của các thế lục thù địch  

+ Việc tồn tại song song hai thể chế chính trị: CNXH và chủ nghĩa tư bản đã dẫn đến sự chống phá điên cuồng của các thế lục thù địch của CNXH trên thế giới. Thời kỳ "chiến tranh lạnh" là thời kỳ mà chủ nghĩa tư bản hiện đại với mọi toan tính thâm độc muốn xoá bỏ CNXH hiện thực. Rất nhiều âm mưu, thủ đoạn từ các nước tư bản lớn, nhất là từ Mỹ đã được thực hiện để thay đối tương quan lực lượng giữa "hai phe", hai thể chế chính trị trên thế giới.

+ Trong rất nhiều âm mưu, thủ đoan chống phá CNXH hiên thực có chiến lược "diễn biến hoà bình" đã được Mỹ và nhiều nước tư bản chủ nghĩa sử dụng và gây hậu quả nghiêm trọng đối với hệ thống CNXH thế giới. Chiến lược "diễn biến hòa bình" mà các nước đế quốc thực hiện đã góp phần đẩy nhanh quá trình khủng hoảng và đổ vỡ của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu.