ĐỂ TÊN ĐƯỜNG, TÊN TRƯỜNG NHƯ VẬY COI ĐƯỢC SAO?

 

Ngày 05/01/2022 Ban Tuyên giáo Trung ương đã có công văn số 2224-CV/BTGTW “V/v đặt tên đường, phố, công trình công cộng liên quan một số nhân vật lịch sử còn những ý kiến trái chiều”. Nội dung công văn này nêu rõ: “Cho đến nay, các cơ quan chức năng vẫn chưa làm sáng tỏ được những vấn đề liên quan đến hai nhân vật Phan Thanh Giản và Trương Vĩnh Ký đối với lịch sử Việt Nam. Để tránh dư luận trái chiều, không thuận trong xã hội, Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương khi đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng cần thực hiện nghiêm quy định tại Mục 2, Chương 2 của Nghị định số 91/2005/NĐ-CP ngày 11/7/2005 của Chính phủ về việc ban hành Quy chế đặt tên cho đường, phố và công trình công cộng. Cụ thể: Không xem xét lấy tên hai nhân vật nêu trên đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng; chỉ đặt tên “Danh nhân đó phải là người nổi tiếng, có đức, có tài, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cũng như của địa phương hoặc có đóng góp đặc biệt cho đất nước, có công lớn trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật, khoa học kỹ thuật, phát triển tình hữu nghị giữa các dân tộc, được nhân dân suy tôn và thừa nhận”. “Những nhân vật lịch sử còn có ý kiến đánh giá khác nhau hoặc chưa rõ ràng về mặt lịch sử thì xem xét chưa đặt tên cho đường, phố và công trình công cộng”.

          Trong hai nhân vật nêu trên, Trương Vĩnh Ký là nhân vật gây khá nhiều dư luận trái chiều, không thuận trong xã hội. Petrus Trương Vĩnh Ký (1837-1889) là một nhà báo, nhà ngôn ngữ, một quan chức cao cấp trong bộ máy cai trị thuộc địa Việt Nam của thực dân Pháp thế kỷ XIX. Trương Vĩnh Ký bị triều đình Huế khinh bỉ vì làm “tay trong” cho Pháp trong quá trình từng bước biến Việt Nam thành thuộc địa hoàn toàn. Cuối đời, Trương Vĩnh Ký cũng bị Chính phủ Pháp bỏ rơi vì không còn giá trị lợi dụng. Những đóng góp quan trọng giúp Trương Vĩnh Ký nhận được nhiều huân chương khen thưởng của Chính phủ Pháp chính là công trạng giúp Pháp đàn áp phong trào Cần Vương, đánh chiếm Bắc Kỳ, tích cực và ra mặt ủng hộ chính sách “đồng hóa” của thực dân Pháp. Ngay từ khi còn sống, dân gian đã xếp Trương Vĩnh Ký vào hàng ngũ “đại gian thần” cam tâm làm tay sai cho giặc, “chung mâm” với Hoàng Cao Khải, Lê Hoan .... Có nhiều nhân vật lịch sử, lúc đầu bị hiểu nhầm, sau này khoa học lịch sử đã tìm ra những bằng chứng xác đáng để minh rõ công - tội của họ, nhưng đối với Trương Vĩnh Ký, từ khi còn sống cho đến nay, cái nhìn xuyên suốt và nhất quán, cả trong dân gian và hầu hết các nhà sử học đều cho rằng Trương Vĩnh Ký là người có tội với đất nước, dân tộc và thực sự là tay sai đắc lực cho thực dân Pháp. Việc một vài nhà sử học cố tình tuyên truyền Trương Vĩnh Ký “yêu nước theo cách của mình” là hành động “viết lại lịch sử”, một thứ cơ hội đã bị phê phán từ lâu. Nếu cứ lấy lý do “vì thực dân Pháp quá mạnh” nên Trương Vĩnh Ký đành “hùa theo” dù vẫn yêu nước, thì Trần Ích Tắc, Lê Chiêu Thống... và rất nhiều kẻ tay sai bán nước khác cũng có quyền nhận rằng, chúng là “người yêu nước”(!) và “yêu nước theo cách riêng”(!).

Mặc dầu vậy, sử dụng chức năng tìm kiếm của Google ta dễ dàng thấy có khá nhiều tên đường phố, tên trường học hiện đang mang tên của kẻ bán nước cầu vinh Trương Vĩnh Ký này; chẳng hạn như đó là: đường Trương Vĩnh Ký tại phường Tân Thành (quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh), đường Trương Vĩnh Ký tại huyện Cam Lâm (tỉnh Khánh Hòa), đường Trương Vĩnh Ký tại phường Phước Long (TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa), đường Trương Vĩnh Ký tại khóm 6 (phường 7, TP. Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng), đường Trương Vĩnh Ký tại TP. Quảng Ngãi (tỉnh Quảng Ngãi), đường Trương Vĩnh Ký tại TP. Rạch Giá (tỉnh Kiên Giang), đường Trương Vĩnh Ký tại TP. Bến Tre (tỉnh Bến Tre), đường Trương Vĩnh Ký tại TP. Quy Nhơn (tỉnh Bình Định), đường Trương Vĩnh Ký tại TX. Thuận An (tỉnh Bình Dương), đường Trương Vĩnh Ký tại phường 7 (TP. Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang), …, Trường tiểu học, THCS, THPT Trương Vĩnh Ký (phường 5, quận 11, TP. Hồ Chí Minh), Trường tiểu học, THCS, THPT Trương Vĩnh Ký (170 Hồ Thị Hương, phường Xuân Trung, TP. Long Khánh, tỉnh Đồng Nai), Trường tiểu học Trương Vĩnh Ký (khóm 8, Nguyễn Viết Xuân, TT. Đăk Đoa, huyện Đăk Đoa, tỉnh Gia Lai), Trường tiểu học Trương Vĩnh Ký (khu phố 6, phường Long Phước, TX. Phước Long, tỉnh Bình Phước), Trường THCS, THPT Trương Vĩnh Ký (thôn Vinh Đức, xã Đức Minh, huyện Đăk Mil, tỉnh Đăk Nông), Trường THCS Trương Vĩnh Ký (xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu), v.v…. Tình trạng nhức nhối này đã tạo ra những dư luận trái chiều, không đồng thuận trong xã hội hiện nay, đòi hỏi phải sớm có biện pháp điều chỉnh thích hợp để bảo đảm giá trị hiệu lực thực thi của các văn bản nêu trên. /.