TƯ TƯỞNG CỦA NGUYỄN TRÃI VỀ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO CON NGƯỜI VĂN HÓA

 Nguyễn Trãi sinh năm 1380, mất năm 1442. Ông không chỉ là một nhà quân sự, chính trị, ngoại giao lỗi lạc mà còn là một danh nhân văn hóa lớn của dân tộc Việt Nam, một nghệ sĩ tài hoa về cầm, kỳ, thi, họa, xứng đáng là một “ngôi sao khuê” tỏa sáng của thế kỷ XV. Trong di sản văn hóa mà Nguyễn Trãi để lại, ta tìm thấy những ký ức của ông về giáo dục đào tạo con người văn hóa. Những quan điểm ấy không chỉ là những đóng góp to lớn vào sự nghiệp giáo dục - đào tạo con người Việt Nam đối với xã hội đương thời mà ảnh hưởng của nó vẫn còn tới thời đại ngày nay.

Là người đỗ tiến sĩ Nho học, Nguyễn Trãi rất coi trọng việc học và đề cao đạo học của các bậc thánh hiền Khổng Tử, Mạnh Tử... Tư tưởng giáo dục của Nguyễn Trãi luôn hướng về nhân dân, nhân nghĩa, an dân, về đào tạo thế hệ trẻ thành người có văn hóa, có ích cho đất nước, biết tự hào về dân tộc mình để từ đó họ biết phấn đấu, hy sinh vì nước, vì dân. Ông nói: “Phải coi việc quốc gia là công việc của mình, lấy điều lo của sinh dân làm điều lo thiết kỷ”.

Nguyễn Trãi luôn quan tâm, lo lắng và thường trăn trở suy tư về đào tạo lớp người kế tục “không biết ai làm mực, làm dây”. Sinh thời, Nguyễn Trãi, khác với nhiều nho sĩ chuyên dạy học ở chỗ, ông không lấy dạy học làm kế sinh nhai, đợi thời để tiến thân làm quan mà coi dạy học là mục đích tuyên truyền tư tưởng nhân nghĩa, xây dựng cuộc sống an bình cho muôn dân. Công việc dạy học theo ông không chỉ để đào tạo người ra làm quan mà cốt lõi là để nâng cao dân trí, giúp cho muôn dân trở thành người lao động có kiến thức: “Nên thợ nên thầy có học. No ăn no mặc bởi hay làm”.

Vấn đề con người ở bất cứ thời đại nào cũng là một trong những vấn đề trung tâm. Trong sự nghiệp cách mạng ở nước ta hiện nay, việc xây dựng và phát triển con người Việt Nam được Đảng ta coi là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng. Việc nghiên cứu con người trở thành một vấn đề mang tính chiến lược, trong các Nghị quyết của Đảng đã xác định là “Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Chúng ta xây dựng xã hội mới bằng chính những con người Việt Nam, truyền thống, cốt cách, tinh hoa của nền văn hóa Việt Nam. Do đó, việc tìm hiểu tư tưởng của Nguyễn Trãi về giáo dục - đào tạo con người văn hóa, để tiếp thu có chọn lọc tư tưởng đó, trong sự nghiệp xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là việc làm cần thiết.