Nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân đối với nhà nước và xã hội trong thực hiện quyền con người

 

Vấn đề nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân đối với nhà nước và xã hội đã được quan tâm trong nhiều truyền thống văn hóa, trong các tư tưởng chính trị, triết học và luật học. Về mặt xã hội, công dân có tư cách là thành viên của một cộng đồng chính trị, một chế độ nhà nước và chịu sự chi phối của quy tắc: phục tùng luật pháp. Thời kỳ phục hưng và cận đại, tư cách công dân gắn liền với sự tuân thủ một luật lệ bền vững, hoặc tuân thủ ý chí trung trong một thể chế chính trị. Nói cách khác, công dân vì lợi ích của mình và vì lẽ phải, không chỉ có quyền mà có nghĩa vụ chính trị đối với tập thể. Trong các xã hội có hiến pháp dân chủ hiện nay, quan niệm phổ biến đều cho rằng: Sự tham gia của người dân vào một nền dân chủ theo hiến pháp cũng đòi hỏi người công dân phải có trách nhiệm tôn trọng các luật và các quyết định của tập thể trong các hoạt động công cộng, ngay cả khi cá nhân không hoàn toàn không đồng ý với các  luật lệ và quyết định đó…đó là điều cốt yếu cho xã hội công dân. Quan niệm khá phổ biến đã được thể hiện trong Hiến pháp của nhiều quốc gia trên thế giới. Hiến pháp Việt Nam năm 2013 cũng quy định rõ về quyền và nghĩa vụ công dân.