KỸ NĂNG NHẬN DIỆN TIN GIẢ

Trong thế giới hiện nay, với sự bùng nổ của khoa học và internet, mọi người đều thể tiếp cận với lượng thông tin khổng lồ gần như không đáy trên toàn thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh những thông tin bổ ích, có giá trị và có tính chính thống, pháp lý được các cơ quan có thẩm quyền đưa ra cũng có rất nhiều thông tin ảo, tin giả mạo (gọi là fake news). Thực tế, trong những năm qua, không chỉ tại Việt Nam, mà trên hầu hết các quốc gia trên thế giới, tin giả đang hoành hành. Trong khoảng vài năm trở lại đây, tin giả xuất hiện trên báo chí ở Việt Nam với số lượng không nhỏ, ảnh hưởng không nhỏ đến nhiều cá nhân, tổ chức và đời sống xã hội nói chung. Tin giả xuất hiện trên mọi lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… Mặc dù các cơ quan báo chí đều có quy trình kiểm chứng nguồn tin, trải qua nhiều bước kiểm duyệt, nhưng tin giả vẫn lọt qua hàng rào bảo vệ để hiện diện trên báo. Chính những tin giả đã tạo ra môi trường không ổn định, nhận thức của một bộ phận từ đó bị sai lệch, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến vi phạm pháp luật vì tin vào tin tức giả.

Mặc dù hành lang pháp lý của chúng ta đã được hoàn thiện hơn để ngăn chặn tin giả, tuy nhiên, một vấn đề quan trọng trong phòng chống tin giả là phải giáo dục nâng cao nhận thức sống trong không gian mạng. Mọi người khi tham gia mạng cần có kỹ năng cơ bản nhất để lọc thông tin, giúp chính bản thân mình không bị tin giả đánh lừa. Một số kỹ năng cơ bản cần lưu ý, đó là:

– Cần xem xét kỹ tiêu đề, tìm kiếm các thông tin đặc thù như tên sự kiện, tên nhân vật… trên mạng để đối chiếu với các trang báo uy tín, qua đó phân biệt rõ tin thật hay không. Thông thường tin giả sẽ có tiêu đề hấp dẫn, giật gân, chủ đề đang được cộng đồng quan tâm để tăng tỉ lệ tương tác, like hoặc có thể có mục đích xấu.

– Đối với hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội, trước khi chia sẻ, cần tìm kiếm ảnh liên quan trong tin bằng cách sử dụng chức năng tìm kiếm hình ảnh của Google: Click chuột phải vào tấm hình cảm thấy đáng ngờ và chọn “Search Google for image” để xác định bức ảnh sử dụng trong tin bài có đúng thời điểm xảy ra sự kiện không, các tin giả thông thường lấy ảnh cũ, có tính gây sốc để tăng khả năng tương tác và chia sẻ lan truyền thông tin.

– Một kỹ năng khác cần biết là kiểm tra ngày tháng: người đưa tin bài có thể lấy tin cũ share lại, cùng ngày/tháng nhưng khác năm, gây hiểu lầm. Do đó cần nhìn kỹ ngày tháng năm của thông tin.

– Đối với bài viết có kèm theo đường link từ một trang nào đó, cần kiểm tra mức độ tin cậy của đường dẫn, liên kết bằng cách xem tên miền đầy đủ để xác định mức độ tin cậy. Các đường link có đuôi .vn được nhà nước quản lý sẽ tin cậy hơn tên miền .it, .tk, .info, .su không được kiểm soát.

Suy cho cùng, thông tin giả mạo sẽ không thể lừa được ai và không thể gây hại cho xã hội nếu mỗi chúng ta đủ kỹ năng phân biệt thông tin nào là giả, thông tin nào là thật. Do vậy, bên cạnh các chính sách quản lý của nhà nước, mỗi người dân, khi tham gia vào môi trường Internet hãy tự trang bị cho mình các kiến thức và kỹ năng cần thiết để trở thành một công dân mạng có ý thức và không vô tình trở thành người tiếp tay cho bọn phản động, chống phá, hoặc vô tình vi phạm pháp luật vì tin vào “fake news”./.