Những thách thức trong đấu tranh với tội phạm công nghệ cao và an ninh mạng

Đối tượng đấu tranh của lực lượng An ninh không phải lúc nào cũng xuất đầu lộ diện, thường có phương thức phạm tội, thủ đoạn tinh vi. Đặc biệt là trong bối cảnh phát triển của công nghệ cao, mạng internet,... cuộc chiến với các tội phạm của lực lượng An ninh càng khó khăn, thách thức đầy cam go trong tình hình mới.

Cuộc đấu tranh trên không gian mạng

An ninh mạng đã và đang trở thành một trong những thách thức an ninh phi truyền thống lớn nhất, đe dọa an ninh quốc gia, kinh tế - xã hội và tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân.

Những năm gần đây, an ninh mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao là mặt trận “nóng” và phức tạp. Các loại tội phạm truyền thống tận dụng những tiến bộ của khoa học công nghệ và phát triển của mạng internet để có nhiều phương thức hoạt động mới, thủ đoạn tinh vi hơn.

Về an ninh quốc gia, rất nhiều cá nhân, tổ chức phản động đã lợi dụng triệt để internet, mạng xã hội, blog cá nhân để tuyên truyền, truyền bá tư tưởng phản động, thu thập và thực hiện các hoạt động gián điệp mạng để phá hoại đất nước...

Chỉ với từ khóa "tội phạm an ninh mạng", “bắt giữ tội phạm công nghệ cao” trên công cụ tìm kiếm google, chúng ta đã thu về được hàng triệu kết quả; qua đó có thể thấy loại tội phạm này trong thời gian qua đã có chiều hướng gia tăng.

Đặc biệt trong bối cảnh dịch COVID-19, khi nhiều nơi thực hiện giãn cách xã hội, người dân làm việc trực tuyến tại nhà nhiều hơn, loại tội phạm này lại triển khai mạnh các hoạt động lừa đảo trên không gian mạng, nhất là đánh bạc, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Trước những thách thức đầy cam go đó, Bộ Công an đã kịp thời chỉ đạo lực lượng An ninh chủ động đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm về an ninh mạng, sử dụng công nghệ cao.

Thời gian gần đây, các Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao được thành lập ở nhiều Công an các tỉnh, thành phố. Đây là một bước đi trong tiến trình xây dựng lực lượng Công an ngày càng vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại; đồng thời để đáp ứng nhiệm vụ, công tác đấu tranh với các loại tội phạm an ninh mạng, sử dụng công nghệ cao ngay tại cơ sở, địa phương trong bối cảnh mới nhiều phức tạp. Dù mới thành lập, nhưng lực lượng chức năng đã có nhiều kết quả tích cực.

Mới đây, ngày 6/7, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an Quảng Nam vừa triệt xóa thành công đường dây hoạt động phạm tội tổ chức đánh bạc, đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá qua mạng internet quy mô lớn. Đây là chiến công đầu tiên của lực lượng Phòng An ninh mạng chỉ sau hai ngày thành lập đơn vị.

Đây là một trong hàng loạt vụ án đánh bạc qua mạng mà Công an các đơn vị, địa phương đã triệt phá trong thời gian gần đây. Quá trình hoạt động các đối tượng sử dụng mạng internet và các ứng dụng mạng xã hội để liên lạc.

Quá trình liên lạc, phương thức, cách thức, tài khoản nhận tiền luôn thay đổi. Qua internet và các mạng xã hội, các đối tượng có thể quản lý tài khoản và đánh bạc ở bất cứ đâu vào bất cứ thời điểm nào chỉ cần điện thoại hoặc máy tính có kết nối mạng internet. Các đối tượng luôn tìm cách đối phó với lực lượng Công an, thậm chí chúng còn bàn phương thức đối phó với lực lượng Công an trong trường hợp bị phát hiện bắt giữ; có những phương thức tiêu hủy tài liệu, chứng cứ rất tinh vi.

Thực tế, sau 3 năm vụ án “đường dây đánh bạc qua mạng nghìn tỷ” của Phan Sào Nam và Nguyễn Văn Dương bị triệt phá, những trò chơi online đổi thưởng mới không ngừng mọc lên ngày càng nhiều hơn.

Đặc biệt là công nghệ phát triển nhanh như hiện nay, thủ đoạn trá hình ngày càng tinh vi. Trước đây, game online (trò chơi trực tuyến) chủ yếu được quảng bá và quảng cáo qua các website, trang thông tin điện tử. Nhưng ngày nay, nhờ sự phát triển mạnh của mạng xã hội, các kênh quảng bá và quảng cáo rộng mở hơn.

Trong thời đại công nghệ, phương thức và thủ đoạn phạm tội của đối tượng cũng mau lẹ, biến đổi khôn lường. Áp lực công việc vì thế càng nặng nề hơn nhiều. Trong khi đó, đối tượng chủ mưu, cầm đầu sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi phạm tội đều là những kẻ am hiểu về tin học, luôn tìm cách xóa các dấu vết, việc lần tìm ra manh mối là cực kỳ khó khăn.

Không chỉ đối với tội phạm đánh bạc, các loại tội phạm truyền thống khác như lừa đảo chiếm đoạt tài sản thời gian gần đây đã tận dụng internet và công nghệ thông tin để thực hiện hành vi tội phạm tinh vi hơn.

Nổi lên trong thời gian qua là các hình thức phạm tội như: các đối tượng sử dụng các số thuê bao di động giả mạo và tự xưng là cán bộ cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án... gọi điện thoại để uy hiếp, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Hay thủ đoạn các đối tượng sử dụng sim điện thoại khuyến mại giả danh nhân viên ngân hàng gọi điện cho bị hại thông báo có chương trình tri ân khách hàng, đề nghị bị hại cung cấp số điện thoại đăng ký dịch vụ internet banking và mã xác thực OTP để nhận quà tặng là một khoản tiền có giá trị lớn từ ngân hàng.

Sau khi bị hại cung cấp các thông tin này, bọn chúng chiếm quyền sử dụng dịch vụ intemet banking và chuyển toàn bộ số tiền có trong tài khoản ngân hàng của bị hại sang tài khoản bọn chúng đã chuẩn bị từ trước để chiếm đoạt. Đối tượng chiếm quyền sử dụng facebook, sau đó mạo danh chủ tài khoản nhắn tin đề nghị người nhà ở Việt Nam mua thẻ cào điện thoại gửi cho chúng hoặc gửi tiền vào các tài khoản ngân hàng do chúng cung cấp để thực hiện hành vi chiếm đoạt...