Quyền con người gắn liền với lịch sử, truyền thống và phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, văn hóa của mỗi quốc gia

Quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam cho rằng: Quyền con người gắn liền với lịch sử, truyền thống và phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, văn hóa của mỗi quốc gia 

- “Quyền con người luôn luôn gắn liền với lịch sử, truyền thống và phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế văn hóa của đất nước. Do vậy không thể áp đặt hoặc sao chép máy móc các tiêu chuẩn, mô thức của nước này cho nước khác”.

Các nước phương Tây luôn nhấn mạnh tính phổ quát của quyền con người, một mặt nhằm áp đặt chuẩn mực chung cho mọi quốc gia, bất chấp trình độ phát triển như thế nào; mặt khác, tự cho phép bảo vệ quyền con người ở mọi nơi theo ý đồ của họ, bất chấp chủ quyền của quốc gia khác.

- Quyền con người là giá trị được kết tinh từ những thành lựu, kinh nghiệm đặc sắc trong lịch sử, truyền thống, văn hóa của mỗi quốc gia.

Chính nét đặc sắc trong việc bảo đảm quyền con người của mỗi quốc gia lại làm phong phú thêm giá trị chung của quyền con người.

Tính phụ thuộc của quyền con người còn bắt nguồn từ sự phát triển “không đều” về mọi mặt của thế giới, nên quyền con người cũng không thể được đáp ứng như nhau giữa các quốc gia, mà luôn phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa của mỗi nước.

Đặc điểm này được thể hiện rõ trong hệ thống luật về quyền con người; chẳng hạn việc cho phép một quốc gia bảo lưu những điều khoản cụ thể khi tham gia một công ước, hoặc có các nghị định thư bổ sung cho một công ước nào đó, thể hiện việc thừa nhận sự “chưa ngang bằng” giữa các quốc gia.

Chính cộng đồng quốc tế cũng thừa nhận thực tế này trong Tuyên bố Viên và Chương trình hành động: “Trong khi phải luôn ghi nhớ ý nghĩa của tính đặc thù dân tộc và khu vực và bối cảnh khác nhau về lịch sử, văn hóa và tôn giáo, các quốc gia, không phân biệt hệ thống chính trị, kinh tế, văn hóa có nghĩa vụ đề cao và bảo vệ tất cả các quyền con người và các tự do cơ bàn”.

- Quyền con người là giá trị phổ biến, nhưng đối với các nước đang phát triển, thực hiện đầy đủ các chuẩn mực quyền con người là quá trình lâu dài.

Mỗi quốc gia có quyền lựa chọn các giải pháp tối ưu trong việc cân bằng giữa ổn đinh xã hội với đảm bảo đầy đủ quyền con người, có quyền xây dựng lộ trình trong việc thực hiện cam kết đối với các điều ước quốc tế về quyền con người.

Đương nhiên, không được tuyệt đối hóa tính đặc thù, vin vào những khó khăn nhất thời để trì hoãn việc thực hiện những cam kết, mà cần phải hướng tới sự phát triển tiến bộ, văn minh và tôn trọng nhân phẩm cho tất cả mọi người.

- Việc khẳng định tính phụ thuộc của quyền con người tạo cơ sở lý luận bác bỏ mọi sự sao chép, áp đặt các mô hình dân chủ, quyền con người; đồng thời đòi hỏi phải chủ động, sáng tạo trong việc bảo đảm các quyền con người phù hợp với thực tiễn mỗi quốc gia.