Mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc

 

Vào thập niên 50, 60 của thế kỷ trước, hàng trăm nước thuộc địa và phụ thuộc giành được độc lập dân tộc, làm sụp đổ hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân cũ. Tuy nhiên nhiều nước độc lập chỉ trên danh nghĩa, còn thực chất vẫn bị lệ thuộc, bị chủ nghĩa đế quốc chi phối cả về kinh tế và chính trị. Mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc hiện nay có những biểu hiện mới. Đó là: Sự cách biệt ngày càng lớn giữa các nước tư bản giầu có với các nước nước nghèo. Chủ nghĩa tư bản còn ra sức bòn rút chất xám ở các nước lạc hậu, đẩy các nước đó tới chỗ kiệt quệ, biến các nước đang phát triển thành bãi thải không chỉ công nghệ lạc hậu mà còn cả các đồ phế thải công nghiệp làm ô nhiễm môi sinh, cả những rác rưởi, cặn bã suy đồi về tinh thần, đạo đức để phá hủy tận gốc đời sống và con người ở các nước kém phát triển.

 Chủ nghĩa đế quốc ra sức áp đặt về kinh tế, chính trị, giá trị tư sản như đa nguyên, đa đảng, dân chủ, nhân quyền, đạo đức, lối sống... theo quan điểm tư sản lên các nước đang phát triển và kém phát triển. Trong khi đó, các quốc gia độc lập có chủ quyền hoặc chưa  hoàn toàn độc lập phải tiến hành cuộc đấu tranh chống lại sự can thiệp, áp đặt của chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc để bảo vệ độc lập chủ quyền và con đường phát triển của mình. Tình hình đang diễn ra ở Trung Đông, Bắc Phi và nhiều nơi khác trên thế giới đã nói lên tính phức tạp trong cuộc đấu tranh chống sự can thiệp và xâm lược, đồng thời ở khu vực này còn phải chống lại cả sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc cực đoan, khắc phục những xung đột dân tộc và sắc tộc đẫm máu. Như vậy, mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc trong giai đoạn hiện nay đã chuyển thành mâu thuẫn giữa các nước chậm phát triển với các nước tư bản chủ nghĩa phát triển cao.