Cho những tầm nhìn xa...

 

CUỐN SÁCH HÉ LỘ NHIỀU CHIẾN CÔNG THẦM LẶNG CỦA NGÀNH TÌNH BÁO QUÂN ĐỘI – 1

 

Cho những tầm nhìn xa...

 

Bạn đọc đã từng kinh ngạc trước cuộc đời bí ẩn của Thiếu tướng tình báo Đặng Trần Đức qua các cuốn sách Tình báo không phải là nghề của tôi của nhà văn Khuất Quang Thuỵ hay Ông tướng tình báo và hai bà vợ của nhà văn Nguyễn Trần Thiết thì lần này cuộc đời ông đã chính thức được vén màn ở một góc độ khác bởi một cuốn sách chân thực mà người viết ở một cự li gần nhất có thể với nhân vật, có lúc như hoà vào nhân vật, bởi sự gắn bó giữa hai người như là duyên phận, người mà từ học trò, cấp dưới, rồi được chính Đặng Trần Đức bồi dưỡng để có đầy đủ các phẩm chất, năng lực đảm đương cương vị của một nhà tình báo, một lãnh đạo cấp cao cho ngành tình báo quân đội và trở thành lãnh đạo cấp cao của Quân đội sau này, người đã gọi ông trân quý bằng danh xưng giản dị “người thầy”.

Cuốn sách Người thầy (Nxb Quân đội nhân dân, 2023) do Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, nguyên Uỷ viên trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng viết vừa ra mắt bạn đọc không những đã bộc lộ một mối quan hệ mẫu mực của tình thầy trò, ôm chứa những điều gần như sâu kín nhất của ngành tình báo quân đội mà còn hé lộ nhiều cống hiến, hi sinh thầm lặng, những sự chuẩn bị từ sớm, từ xa phục vụ cho việc đi trước đón đầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong các quyết sách lớn. 

20 năm gói trọn một cuộc đời

Ở lời mở sách, Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh viết rằng, chính những người con với người vợ đầu của Thiếu tướng Đặng Trần Đức nói rằng, sau hơn hai mươi năm biền biệt cách xa, khi đất nước giải phóng, dù đoạn đời hơn mười năm sau, họ đã được nhìn thấy bố, được sống gần bố hơn, không còn cảnh hun hút trong lòng địch cách trở người Nam kẻ Bắc, bặt bóng chim tăm cá nữa thì họ cũng vẫn không biết gì về những năm tháng hoạt động này của bố mình. Nghe vậy, ông đã hứa viết một cuốn sách về người thầy của mình, nhất là về quãng đời 20 năm mà ông được gần gũi anh Ba Quốc (tên gọi thân mật mà đồng đội vẫn gọi Thiếu tướng tình báo Đặng Trần Đức). Và sau khi nghỉ hưu, khi đã bớt đi những vướng bận dành cho công việc của Đảng, Nhà nước và Quân đội là lúc Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh thực hiện lời hứa ấy, lời hứa tự đáy lòng, cũng là món nợ nhân duyên với người thầy bình dị mà vĩ đại.

Không phải là những trang tiểu thuyết trinh thám, không phải những điệp vụ được tái tạo với ít nhiều hư cấu, đó là những trang viết chân thực nhất, tận cùng chân thực và rất đỗi bình dị, hé lộ những tư liệu có một không hai của ngành tình báo quân đội. Đó thực sự là những trang tư liệu quý trong những ngăn tủ cao nhất của những người lính làm nhiệm vụ trong ngành tình báo quốc phòng.

Nếu như những cuốn sách về Thiếu tướng tình báo Đặng Trần Đức trước đây đã bộc lộ phần nào giai đoạn hoạt động trong lòng địch của ông suốt 24 năm cũng như những hi sinh, thiệt thòi của ông và người thân với những câu chuyện thắt lòng thì ở cuốn sách này, bằng cái nhìn của người trong cuộc, gần nhất, kính cẩn nhất tác giả đã vẽ nên một chân dung đầy đủ, toàn diện về người thầy của mình, đặc biệt là những cống hiến của ông tại mặt trận Campuchia từ năm 1977 đến năm 1989.

Ban đầu ông được giao làm Cụm trưởng Điệp báo tại Hà Tiên, sau đó tại chiến trường Campuchia ông đã chỉ huy lực lượng tình báo của ta, góp phần kiến tạo nền hoà bình cho Campuchia, giúp bạn xây dựng một xã hội bình ổn. Đây là giai đoạn Thiếu tướng Đặng Trần Đức chuyển mình từ tình báo quân sự sang tình báo chính trị, tình báo kinh tế và tình báo chiến lược.

Hai mươi năm gắn bó với người thầy đặc biệt, có lẽ Nguyễn Chí Vịnh là người duy nhất nắm được chuẩn xác, cặn kẽ và chi tiết nhiều câu chuyện, nhiều thông tin xung quanh cuộc đời hoạt động của ông Ba Quốc. Những biệt tài của nhà chỉ huy tình báo qua những câu chuyện, những tình huống cụ thể được kể lại vừa hài hước, vừa dung dị mà cảm động vô cùng. Hai mươi năm để gói trọn một con người có cuộc đời phức tạp cùng nhiều uẩn khúc. Hai mươi năm để vẽ nên một bức chân dung rõ đến từng nếp nhăn trên gương mặt ẩn chứa nhiều sóng gió của một nhà tình báo cách mạng bậc nhất của Việt Nam. Bức chân dung ấy không ai có thể là người vẽ tốt hơn người học trò Nguyễn Chí Vịnh.

Những điệp vụ có một không hai

Có thể nói cả cuộc đời ông Ba Quốc - Đặng Trần Đức là sống trong vùng địch và trong lòng địch. Bốn năm đầu là trong bộ máy công an của thực dân Pháp tại miền Bắc, dưới bí danh Nguyễn Văn Tá, trong vỏ bọc một người thân trong gia đình Đàm Y, một quan chức người Việt có uy tín trong bộ máy tay sai cho Pháp. Hai mươi năm sau ông tiếp tục dấn sâu vào hàng ngũ địch, vươn tới tận cùng sào huyệt của chúng, tìm cách len lỏi vào vị trí đắc địa nhất là cơ quan tình báo của chế độ Việt Nam Cộng hòa. Sau giải phóng, ông vẫn tiếp tục cống hiến ở nơi tuyến đầu. Cùng đồng đội xây dựng lưới điệp báo hoạt động tại mặt trận Campuchia, ông tiếp tục sống trong vùng địch. Chỉ khác là lần này trong tổ chức của ta, bên cạnh có đồng đội, có cấp trên, có cấp dưới. Dù khó khăn thiếu thốn nhưng ấm áp sẻ chia. Ông đã lấy lại tên cúng cơm là Đặng Trần Đức nhưng vẫn dùng bí danh Trần Văn Quốc, thường gọi là ông Ba Quốc. Giai đoạn này, ông Ba Quốc chuyển từ một điệp viên, một cơ cán hoạt động mật sang cán bộ tình báo hoạt động công khai và sau đó là cương vị chỉ huy tình báo. 

Nếu như quãng thời gian 20 năm hoạt động trong chế độ Việt Nam Cộng hòa Ba Quốc - Đặng Trần Đức đã viết nên biết bao câu chuyện li kì về ngành tình báo thì quãng thời gian 12 năm ở mặt trận Campuchia ông cũng để lại những dấu ấn đặc biệt. Có những chuyện ở Người thầy khiến bạn đọc tưởng như... không tưởng. Như là chuyện về Đội Z, một đội võ trang đặc nhiệm được chính ông Ba Quốc tuyển chọn và gây dựng với những con người đặc biệt, trong đó có nhiều người còn không biết chữ. Họ là những người không có trình độ văn hóa cao, không một ngày được đào tạo về tình báo nhưng lại có niềm tin và sự trung thành vô hạn với ông Ba. Nổi bật trong Đội Z là Tư Ẩn (Đại tá, Anh hùng LLVTND Nguyễn Ngọc Ẩn), nhân vật đặc biệt nhất, người đã lập nên những chiến công có một không hai, thực hiện những điệp vụ bất khả một cách độc đáo vô cùng. Trong vụ bắt tên trùm lãnh đạo cao cấp của Khơ me Đỏ có biệt danh Mac chẳng hạn. Hắn là đối tượng săn lùng của nhiều lực lượng tình báo cả phía ta và bạn, cả tình báo công an và tình báo quân đội. Thế rồi người tóm gọn tên Mac lại là Tư Ẩn. Khi phát hiện dấu vết của tên này, Tư Ẩn đã báo cáo về. Nhưng tình huống nút thắt là khi Tư Ẩn đã bắt và trói gọn được tên ác ôn ấy rồi thì không cách gì đưa hắn về cơ sở của Phòng N được. Ngay lúc ấy có một chiếc xe lôi chạy đến, đó là loại xe kéo theo hai chiếc lu lớn chở mắm bò hóc người dân Campuchia thường dùng. Vậy là Tư Ẩn chặn lại, có bao nhiêu tiền trong túi đưa hết cho người lái xe và bảo anh ta đi. Sau đó Tư Ẩn ấn tên Mac bị trói gọn vào lu và lên xe oánh thẳng về đơn vị, vượt qua biết bao đồn bốt của các lực lượng một cách ngoạn mục. Về đến nơi, Tư Ẩn lao xe qua cổng, vừa chạy vừa hét ra hiệu. Đỗ xe trước sân, Tư Ấn xuống xe rút AK phang vỡ chiếc lu lôi "chiến lợi phẩm" ra trình ông Ba Quốc trong sự ngỡ ngàng thán phục của anh em đơn vị. Tư Ẩn sau này cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND theo đề nghị của ngành tình báo quân đội, Đội Z của Phòng N cũng được phong danh hiệu tương tự, là những điển hình của Đoàn 817 trên đất Campuchia.

Nguyên do của việc ta phải triển khai quân giữ gìn nền hoà bình của nước bạn là sau hiệp định Paris về Campuchia, tuy đã có hoà bình nhưng tình hình Campuchia có những diễn biến phức tạp. Các nước lớn đối với Campuchia và ba nước Đông Dương vẫn có những mưu đồ, can thiệp vào nội bộ nước này. Tập đoàn phản động Pol Pot - Ieng Sary tuy đã bị đập tan nhưng dưới sự hậu thuẫn của của nước ngoài vẫn gom tàn quân thành lập cái gọi là "Chính phủ ba phái" tiến hành chiến tranh du kích  gây bất ổn và tổn thất cho chính quyền non trẻ Campuchia. Còn nhớ, trong thời kháng chiến chống Mĩ, khi còn ẩn danh trong Phủ Đặc uỷ của chính quyền Việt Nam Cộng hoà, chính ông Ba Quốc đã báo tin cho Quốc vương Sihanouk về gói quà gửi cho Quốc vương có cài mìn nhằm ám sát vị Quốc vương theo chủ nghĩa dân tộc, phá âm mưu ám sát người đứng đầu Vương quốc Campuchia không phục vụ lợi ích và ý đồ của ngoại bang. Sau khi Việt Nam và Campuchia có hoà bình thì ông lại có những đóng góp để bảo vệ nền hoà bình non trẻ ấy./.